III SAB/Gd 62/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Wójta Gminy [...] po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 488/09 1. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do wydania rozstrzygnięcia w sprawie po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 488/09 w terminie miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz adwokata W. B. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Wyrokiem z dnia 22 października 2009 r. (sygn. akt II SA/Gd 488/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 czerwca 2009 r. (nr [...]) oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy z dnia 11 maja 2009 r. (nr [...]), tj. decyzji wydanych w sprawie przyznania M. K. zasiłku celowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w dniu 14 kwietnia 2009 r. M. K. (dalej: "strona", "skarżący") zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. o udzielenie pomocy finansowej w kwocie 700 zł na ścięcie 4 topoli, pocięcie i zniesienie pod dach jako opału. Decyzją z dnia 11 maja 2009 r. (nr [...]) Wójt Gminy odmówił przyznania specjalnego zasiłku celowego. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 czerwca 2009 r. Sąd wskazał, że rozstrzygana sprawa przyznania specjalnego zasiłku celowego została już uprzednio załatwiona inną decyzją ostateczną. Nie ulega wątpliwości, że zachodzi tożsamość sprawy, bowiem w przedmiocie przyznania zasiłku na ścięcie 4 topoli /jako opału/, ich pocięcie i przeniesienie pod dach Wójt Gminy wydał dwa rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego: w dniu 3 marca 2009 r. oraz następnie w dniu 11 maja 2009 r. (utrzymane w mocy decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 kwietnia 2009 r. i zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 8 czerwca 2009 r.). Sąd stwierdził, że powyższe rozstrzygnięcia zapadły w niezmienionym stanie faktycznym, jeżeli chodzi o sytuację finansową skarżącego, jak i sytuację finansową Ośrodka Pomocy Społecznej. W tej sytuacji została spełniona przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji określona w art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W dniu 19 sierpnia 2013 r. M. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku podnosząc w niej, że ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nie został wykonany przez Wójta Gminy. Skarżący twierdził, że po ww. wyroku organ nie załatwił cały czas jego sprawy. Wskazał, że pismem z dnia 21 sierpnia 2012 r. wystąpił do organu o wykonanie ww. wyroku. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej odrzucenie z uwagi na treść art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ewentualnie o jej oddalenie, opisując przebieg postępowania w sprawie i twierdząc, że wyrok został wykonany a zarzuty skarżącego są bezpodstawne. Pismem procesowym z dnia 28 października 2013 r. skarżący podtrzymał swoje zarzuty. Jego zdaniem organ nie przedstawił dowodu z wykonania wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. W myśl art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Skarżący pismem z dnia 21 sierpnia 2012 r. wystąpił do Wójta Gminy z wezwaniem do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2009 r. (sygn. akt II SA/Gd 488/09). Organ nie potraktował tego pisma, jako zażalenia na bezczynność i nie przesłał go do organu wyższego stopnia. W okolicznościach niniejszej sprawy należy przyjąć, iż pismo to stanowiło zażalenie na niezałatwienie po ww. wyroku sprawy w terminie, a zatem przyjąć należy, że skarżący spełnił wymóg wynikający z art. 52 § 1 p.p.s.a. Skarga na bezczynność organu została poprzedzona złożeniem przysługującego środka zaskarżenia i podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi należy uznać ją za zasadną. W przedmiotowej sprawie M. K. wniósł skargę na bezczynność Wójta Gminy po wydaniu w dniu 22 października 2009 r. wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt II SA/Gd 488/09). Wyrokiem tym Sąd stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 czerwca 2009 r. (nr [...]) oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy z dnia 11 maja 2009 r. (nr [...]) orzekających w przedmiocie zasiłku celowego. Sąd stwierdził, że kontrolowane decyzje zostały przy ich wydaniu obarczone wadą stanowiącą podstawę do stwierdzenia ich nieważności, tj. dotyczyły sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego; t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej zwanej "k.p.a."). Sąd stwierdził bowiem, że złożony przez M. K. wniosek z dnia 14 kwietnia 2009 r. był kolejnym wnioskiem złożonym w tej samej sprawie, w tym samym – co wynika z uzasadnienia Sądu – stanie prawnym i niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Z tego też powodu wskazana okoliczność – co wyraźnie wskazał w uzasadnieniu wyroku Sąd – spowodowała, że w trakcie rozpoznawania wniosku skarżącego zaistniała bezprzedmiotowość postępowania. W zaistniałym stanie rzeczy przedmiotowy wyrok Sądu doprowadził do wyeliminowania (ze skutkiem ex tunc) decyzji organów administracji publicznej wydanych w sprawie złożonego przez skarżącego w dniu 14 kwietnia 2009 r. żądania udzielenia pomocy społecznej w formie finansowej w kwocie 700 zł na ścięcie 4 topoli, pocięcie i zniesienie pod dach jako opału. Eliminacja dotychczasowych rozstrzygnięć z uwagi na ich bezprzedmiotowość z powodu wydania uprzednio rozstrzygnięcia tożsamego żądania nie oznacza, że organ mógł zignorować złożony przez skarżącego wniosek z dnia 14 kwietnia 2009 r. Należy wyjaśnić, że złożone przez skarżącego w dniu 14 kwietnia 2009 r. do organu podanie doprowadziło do wszczęcia z tym dniem postępowania administracyjnego w zakresie (w przedmiocie) wyrażonego w nim żądania (art. 61 § 1 w zw. z § 3 k.p.a.). Oczywistym też jest, iż każde wszczęte postępowanie administracyjne musi zostać zakończone. W myśl art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Sprawy z zakresu pomocy społecznej, w szczególności sprawy dotyczące przyznania zasiłków załatwiane są w formie decyzji administracyjnych, dlatego formalne zakończenie sprawy dotyczącej złożonego przez skarżącego żądania z dnia 14 kwietnia 2009 r. winno zostać dokonane w formie decyzji. Należy jednak zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 104 § 2 k.p.a. decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Natomiast w myśl art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Decyzja umarzająca postępowanie jest decyzją, która kończy postępowanie w danej instancji w inny sposób (nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty – merytorycznie). Podstawą do wydania takiej decyzji jest zaistnienie bezprzedmiotowości postępowania, czyli stwierdzenie braku przedmiotu postępowania, tj. bezcelowości prowadzenia postępowania z uwagi na brak podstaw do konkretyzacji normy prawa materialnego. W wyroku z dnia 18 kwietnia 1995 r. Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Łodzi stwierdził, ze "z bezprzedmiotowością postępowania bowiem mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, iż wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. (...) Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem" (sygn. akt SA/Łd 2424/94, ONSA 1996/2/80). W rozpoznawanej sprawie należy wskazać, że skoro w dniu 9 kwietnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało ostateczną decyzję w sprawie wniosku skarżącego z dnia 3 marca 2009 r., który był tożsamy z wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2009 r., to – w niezmienionych okolicznościach faktycznych i prawnych – brak było podstaw do merytorycznego rozpoznawania takiego wniosku (tj. wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty). Nie zwalniało to jednak organu z obowiązku doprowadzenia do formalnego zakończenia wszczętego na wniosek strony postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, natomiast w myśl natomiast art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Analiza przekazanych przez organ akt sprawy wskazuje, że brak jest w aktach jakiejkolwiek decyzji wskazującej na zakończenie - po wydanym w dniu 22 października 2009 r. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (sygn. akt II SA/Gd 488/09) - postępowania w sprawie rozpoznania podania skarżącego o udzielenie pomocy finansowej z dnia 14 kwietnia 2009 r. W myśl art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1), przy czym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3). Z przekazanych akt sprawy nie wynika w jakiej dacie doręczony został organowi I instancji wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2009 r. (sygn. akt II SA/Gd 488/09) wraz z aktami sprawy. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 14 kwietnia 2009 r. nie zostało jednak formalnie zakończone. Nie rozpoznanie przedmiotowej sprawy i nie wydanie rozstrzygnięcia w zakreślonym powyżej terminie oznacza, że Wójt Gminy pozostaje przy rozpoznaniu niniejszej sprawy w stanie bezczynności. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu z okoliczności sprawy nie wynika, aby bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sądowi z urzędu bowiem znany jest fakt częstego składania przez skarżącego wniosków o przyznanie pomocy, co wobec równoległego prowadzenia przez organ wielu postępowań mających na celu rozpoznanie poszczególnych wniosków skarżącego, częstych kasacji tych rozstrzygnięć zarówno przez organ odwoławczy, jak też tutejszy Sąd, może - w ocenie Sądu – niejako "usprawiedliwiać" fakt nierozpoznania do chwili obecnej sprawy objętej żądaniem skarżącego o przyznanie pomocy finansowej z dnia 19 czerwca 2009 r. Splot tych okoliczności, jak też dodatkowo fakt, iż w istocie bezczynność organu dotyczy wyłącznie formalnego – a nie merytorycznego – jej zakończenia, wskazuje, w ocenie Sądu, na to, że nie można w niniejszej sprawie przyjąć, iż pozostawanie organu w bezczynności nosi znamiona rażącego naruszenia prawa. Z powyższych względów Sąd na mocy art. 149 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę na bezczynność i zobowiązał organ do rozpatrzenia odwołania skarżącego w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, a także stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O przyznaniu wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu adwokatowi Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz przepisów § 2 ust. 1-3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 461).