III SAB/Gd 85/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.K.-M., I. M. i S. M. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Starostę [...] postępowania w sprawie wydania skierowania do placówki opiekuńczo – wychowawczej postanawia: odrzucić skargę. A. K. – M., I. M. oraz S. M. (działający przez przedstawiciela ustawowego I. M.) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Starostę [...] postępowania w sprawie wydania skierowania do placówki opiekuńczo – wychowawczej. W ocenie skarżących działający w imieniu Starosty [...] Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. pomimo stosownego obowiązku, będącego następstwem pkt V wyroku rozwodowego z dnia 5 grudnia 2018 r. (sygn. akt [...]) wydanego przez Sąd Okręgowy w G. nie wykonał czynności materialno - technicznej, to jest wydania skierowania syna K. M. "do jednej z form instytucjonalnej pieczy zastępczej". W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnili, że w wyroku rozwodowym z dnia 5 grudnia 2018 r. (sygn. akt [...]) orzekającym rozwiązanie przez rozwód związku małżeńskiego zawartego przez I. M. i A. K. - M. Sąd Okręgowy w G. orzekł m.in. o umieszczeniu K. M. w instytucjonalnej pieczy zastępczej (pkt V). Zdaniem skarżących, na skutek uprawomocnienia się wyroku rozwodowego z dniem 28 grudnia 2018 r. upadło wcześniej wydane postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 19 lutego 2016 r. (sygn. akt [...]), na podstawie którego umieszczono K. M. w placówce socjalizacyjnej w K., natomiast obowiązujące przepisy prawa wymagają wydania kolejnego skierowania na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. W konsekwencji jego niewydania, od dnia 28 grudnia 2018 r. K. M. bezprawnie przebywa w placówce "A." w K. Powołując się na interes prawny S. M. (brata K. M.) skarżący wystąpili w dniu 21 stycznia 2019 r. do organu z wnioskiem o skierowanie K. M. do placówki w G. celem umożliwienia kontaktów osobistych braci. W odpowiedzi, pismem z dnia 12 lutego 2019 r., Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. odmówił uwzględnienia wniosku. W ocenie skarżących, doręczone im pismo nie wywołuje jednakże żadnych skutków prawnych, ponieważ w sprawie powinna zostać wydana decyzja. Wobec niewydania decyzji w dniu 30 października 2019 r. skarżący ponaglili organ w kwestii wykonania czynności materialno -technicznej, to jest skierowania K. M. do placówki w G. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak legitymacji skarżących do wniesienia skargi, ewentualnie o jej oddalenie i obciążenie skarżących kosztami postępowania. W uzasadnianiu odpowiedzi na skargę organ zaznaczył, że skutkiem pozbawienia skarżących władzy rodzicielskiej nad K. M. (co nastąpiło mocą wyroku rozwodowego z dnia 5 grudnia 2018 r.; sygn. akt [...]) jest pozbawienie ich prawa do wnoszenia skarg na decyzje i inne akty organu, które bezpośrednio lub pośrednio kształtują sytuację prawną i faktyczną małoletniego dziecka. Ponadto uznanie, że I. M. działający jako przedstawiciel ustawowy S. M. może mieć interes prawny, a tym samym legitymację do wniesienia skargi w imieniu małoletniego stanowi obejście prawa. Niezależnie od tego organ wskazał, że nie pozostawał w bezczynności. Wydany w sprawie skarżących wyrok rozwodowy potwierdzał stan faktyczny i prawny usankcjonowany wydanymi w dniach 8 czerwca 2014 r. i 19 lutego 2016 r. postanowieniami Sądu Rejonowego w K. Organ nie był więc zobowiązany do wydawania kolejnych skierowań. Natomiast na skutek doręczenia wyroku Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w K., pismem z dnia 22 stycznia 2019 r., poinformowało Sąd Okręgowy w G., że małoletni K. M. jest umieszczony w instytucjonalnej pieczy zastępczej, to jest placówce "A." w K.. Z uwagi na pozbawienie skarżących władzy rodzicielskiej organ pozostawił wniosek stron z dnia 21 stycznia 2019 r. bez rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniesiona skarga podlega odrzuceniu w stosunku do wszystkich skarżących, albowiem zarówno A. K. – M. i I. M. jak i ich małoletni syn nie posiadają legitymacji do jej wniesienia. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny (...). Przepis ten wyznacza krąg podmiotów, którym przyznano tzw. legitymację skargową. Posiadanie legitymacji skargowej stanowi podstawowy warunek skutecznego zaskarżenia określonego przejawu działalności administracji publicznej lub też jej braku. Posiadanie interesu prawnego, którego - co istotne - pochodną jest legitymacja procesowa, może być rozumiane wyłącznie jako obiektywna, rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być przy tym osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny. Interesem prawnym - w opisanym znaczeniu – skarżący się nie legitymują. Odnośnie skarżących I. M. i A. K. -M. aktualne pozostają rozważania Sądu stanowiące podstawę odrzucenia ich skargi prawomocnym postanowieniem wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w dniu 24 października 2019 r. (sygn. akt III SAB/Gd 53/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Akceptując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu powyższego postanowienia należy zatem wskazać, że kierując do organu wniosek z dnia 21 stycznia 2019 r., skarżący występowali jako rodzice małoletniego dziecka, a zarazem jego przedstawiciele ustawowi. W tej dacie byli już jednakże prawomocnie pozbawieni władzy rodzicielskiej, przysługującej w stosunku do syna K. (okoliczność poza sporem). Podkreślenia zaś wymaga, że szczególną cechą interesu prawnego jest m.in. jego aktualność. Wskazać w tym miejscu należy, że ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2086 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "k.r.o.") nie zawiera definicji pojęcia "władza rodzicielska". Z całokształtu jego unormowań, w szczególności z przepisów art. 95 § 1, 96 § 1 i 98 § 1, wyprowadzić należy zapatrywanie, że władza rodzicielska to ogół (zespół albo kompleks) obowiązków i praw rodziców względem dziecka mających na celu zapewnieniu mu należytej pieczy i strzeżenie jego interesów. Przepis art. 95 § 1 k.r.o. stanowi, że władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw. Rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień (art. 96 § 1 k.r.o.). Stosownie zaś do art. 98 § 1 k.r.o., rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka. W świetle powołanych przepisów obowiązki i prawa rodziców wynikające z władzy rodzicielskiej można podzielić na trzy zasadnicze płaszczyzny: pieczę nad osobą dziecka, zarząd majątkiem dziecka oraz reprezentowanie dziecka. W takim też aspekcie władzę rodzicielską zalicza się do praw podmiotowych. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 92 k.r.o. dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską, zaś władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom (art. 93 § 1 k.r.o.). Stosownie zaś do art. 112 k.r.o., pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone w wyroku orzekającym rozwód (tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie). Zasadniczym skutkiem orzeczenia o pozbawieniu władzy rodzicielskiej jest utrata przez rodziców ogółu praw, jakie składają się na treść tej władzy, a których wyznacznikami są powołane przepisy prawa. W takiej sytuacji, rodzice równocześnie zostają zwolnieni z wchodzących w zakres tej władzy obowiązków (w miejsce władzy rodzicielskiej wchodzi opieka). W realiach rozpatrywanej sprawy okoliczność utraty przez A. K. - M. i I. M. władzy rodzicielskiej skutkuje również utratą interesu prawnego w żądaniu realizacji punktu V wyroku rozwodowego. Od momentu uprawomocnienia się tego wyroku nie przysługuje im bowiem prawo podmiotowe (rozumiane jako ogół praw i obowiązków), którym mogliby się legitymować, a które kreowałoby po ich stronie uprawnienia (prawa) w tym zakresie. Skarżący A. K. - M. i I. M. nie mogą obecnie kształtować sytuacji prawnej dziecka - syna K. oraz nie mogą reprezentować jego interesów (jak również jego samego). Brak legitymacji procesowej wynikający z braku interesu prawnego przekłada się bezpośrednio na niedopuszczalność wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. Legitymacja procesowa jest bowiem szczególnym uprawnieniem danego podmiotu, wynikającym z jego określonej sytuacji materialnoprawnej. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego przez podmiot nie legitymujący się interesem prawnym ocenić należy jako niedopuszczalne oraz dające podstawę do odrzucenia skargi. Odnosząc się z kolei do skargi wywiedzionej przez małoletniego S. M. Sąd stoi na stanowisku, że również i ten skarżący nie ma interesu prawnego do wniesienia skargi na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Starostę [...] postępowania w sprawie wydania skierowania do placówki opiekuńczo – wychowawczej w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. Podobnie jak jego rodzice S. M. nie sprawuje bowiem władzy rodzicielskiej nad małoletnim K. M., którego przedmiotowy wniosek z 21 stycznia 2019 r. dotyczy. O ile jednak w przypadku A. K. – M. i I. M. mamy do czynienia z utratą władzy rodzicielskiej na mocy prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego, to w przypadku S. M., będącego bratem K. M., taka władza - co oczywiste - nigdy mu nie przysługiwała. Wskazywana w skardze potrzeba utrzymywania kontaktów pomiędzy braćmi uzasadniająca konieczność wydania stosownego skierowania nie stanowi w ocenie Sądu źródła legitymacji procesowej do wystąpienia ze skargą w sprawie w świetle art. 50 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji Sąd uznał, że skargę w stosunku do S. M. również należy odrzucić. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniesioną skargę, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.