III SO/Gd 14/09
PostanowienieWSA w Gdańsku2009-08-24
Skład orzekający: Krzysztof Przasnyski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strona, której przyznano prawo pomocy w postępowaniu zwykłym (w tym ustanowiono radcę prawnego z urzędu i zwolniono od kosztów sądowych), może powoływać się na to prawo pomocy w postępowaniu nadzwyczajnym (skarga o wznowienie postępowania) bez ponownego wniosku?Ratio decidendi
Prawo pomocy przyznane w postępowaniu zwykłym wygasa z chwilą prawomocnego zakończenia tego postępowania. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w nowym postępowaniu (np. skarga o wznowienie postępowania) musi złożyć nowy wniosek i wykazać swoją trudną sytuację materialną, ponieważ nie może powoływać się na wcześniejsze zwolnienie od kosztów sądowych. Pełnomocnictwo ogólne udzielone w postępowaniu zwykłym obejmuje jednak z mocy prawa umocowanie do czynności w postępowaniu o wznowienie postępowania, o ile prawo pomocy nie zostało cofnięte.Stan faktyczny
Wnioskodawca J. J. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w celu wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego, które zakończyło się wyrokiem WSA w Gdańsku oddalającym jego skargę na decyzję Wojewody. W poprzednim postępowaniu wnioskodawcy przyznano prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Wnioskodawca domagał się ponownego ustanowienia radcy prawnego z urzędu oraz zwolnienia od kosztów sądowych w nowym postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Umorzono postępowanie w przedmiocie udzielenia wnioskodawcy prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego z urzędu; przyznano wnioskodawcy prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie żądania wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt III SA/Gd 415/08 w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia I. umorzyć postępowanie w przedmiocie udzielenia wnioskodawcy prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego z urzędu, II. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2009 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 415/08 przyznano wnioskodawcy prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Wyrokiem z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt III SA/Gd 415/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J. J. na opisaną decyzję Wojewody [...] oraz przyznał wyznaczonemu pełnomocnikowi wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu.
Wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2009 r. (data wpływu do sądu), uzupełnionym na urzędowym formularzu w dniu 7 sierpnia 2009 r., J. J. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu celem wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. wyrokiem z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt III SA/Gd 415/08.
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Bezspornym jest, iż w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 415/08 przyznano wnioskodawcy prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Stanowiło ono podstawę do zwrócenia się przez Sąd do Okręgowej Izby Radców Prawnych [...] o wyznaczenie konkretnego radcy prawnego, któremu następnie wnioskodawca w dniu 5 lutego 2009 r. udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania go w sprawie.
Przepis art. 39 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, iż pełnomocnictwo ogólne obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. Pełnomocnictwo ogólne udzielone przez stronę daje zatem pełnomocnikowi prawo do dokonywania wszelkich czynności w postępowaniu, nawet tych, które związane są z postępowaniem nadzwyczajnym, toczącym się w trybie wznowienia postępowania sądowego.
Skoro w sprawie o sygn. III SA/Gd 415/08 prawomocnie ustanowiono dla skarżącego radcę prawnego z urzędu, a prawa pomocy nie cofnięto, to biorąc pod uwagę treść żądania wnioskodawcy, domagającego się wniesienia skargi o wznowienie postępowania, przysługuje mu uprawnienie do korzystania z pomocy uprzednio ustanowionego pełnomocnika. O tym zaś, jaka konkretnie osoba będzie tym pełnomocnikiem, decyduje właściwa okręgowa izba radców prawnych (art. 253 P.p.s.a.).
Z tych względów wniosek w części dotyczącej żądania ustanowienia radcy prawnego z urzędu ocenić należało jako bezprzedmiotowy.
We wniosku o prawo pomocy wniesiono także o zwolnienie od kosztów sądowych. Odnosząc się do tego żądania podkreślić należy, iż w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 415/08 zwolniono wnioskodawcę od kosztów sądowych. Prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych dotyczy zaś tego postępowania, w ramach którego zostało przyznane. Tym samym prawomocne zakończenie tego postępowania powoduje, że tak przyznane prawo pomocy wygasa. Dlatego też strona rozważając złożenie skargi o wznowienie postępowania, z uwagi na nadzwyczajny charakter tego postępowania, a także z uwagi na rozpoczęcie nowego toku postępowania ubiegając się o przyznanie prawa pomocy nie może powoływać się na przyznane w postępowaniu zwykłym zwolnienie od kosztów sądowych (tak NSA w postanowieniu z dnia 23 września 2008 r. sygn. akt II FZ 321/08, niepubl.).
Wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego wiąże się z możliwością powstania kosztów z nim związanych, jak choćby wpisu, o którym mowa w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.), co w konsekwencji powoduje konieczność merytorycznej oceny złożonego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dołączonego do sprawy o sygn. akt III SA/Gd 220/09 zaświadczenia Dyrektora Aresztu Śledczego [...] z dnia 5 lutego 2009 r., wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo, nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, nie posiada nieruchomości ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Skarżący przebywa obecnie w areszcie śledczym, posiada w depozycie finansowym środki pieniężne w wysokości 442,23 zł, które zostaną mu przekazane w chwili zwolnienia. Ponadto zdeponował na książeczce [...] kwotę 149,58 zł. Podczas osadzenia wnioskodawca nie pracuje.
Biorąc pod uwagę dane zawarte w przedmiotowym wniosku oraz zaświadczeniu Dyrektora Aresztu Śledczego [...], obrazujące sytuację majątkową skarżącego, uznać należy, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych jakie mogą powstać w przypadku wniesienia skargi o wznowienie postępowania.
Z tych względów, postępowanie w przedmiocie udzielenia wnioskodawcy prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego z urzędu należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 258 § 1 w związku z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Rozstrzygniecie zawarte w punkcie II sentencji podjęto na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło