III SO/Gd 15/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. W. o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W związku z zamiarem wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta P. W. wnioskiem z dnia 8 września 2015 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazano jedynie, że pomimo stosownej prośby wnioskodawca nie otrzymał informacji z Urzędu Miejskiego w G. odnośnie pozycji w wykazie osób oczekujących na przydział lokalu socjalnego. Z uwagi na fakt przebywania w Areszcie Śledczym w G. wnioskodawca nie jest zaś w stanie udać się do urzędu osobiście. We wszystkich rubrykach formularza PPF (nr od 6 do 11) wnioskodawca wpisał "brak". W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, na podstawie art. 255 w zw. z art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 18 września 2015 r., wezwano wnioskodawcę – za pośrednictwem Dyrektora Aresztu Śledczego w G. do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – pisemnej informacji czy wnioskodawca: a) świadczy aktualnie lub świadczył pracę podczas osadzenia / odbywania kary pozbawienia wolności; jeżeli tak, to jaki osiągnął z tego tytułu dochód i za jaki okres, względnie jaka jest wysokość aktualnego dochodu miesięcznego; b) posiada aktualnie do dyspozycji środki pieniężne, a jeżeli tak, to jaka jest ich wysokość; c) przekazywał w okresie ostatnich trzech miesięcy jakiekolwiek kwoty pieniężne osobom trzecim, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości; d) otrzymał w okresie ostatnich trzech miesięcy jakiekolwiek wpłaty od osób trzecich, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości. Powyższe wezwanie zostało wnioskodawcy skutecznie doręczone w dniu 22 września 2015 r. (dowód: potwierdzenie odbioru podpisane przez wnioskodawcę – akta sprawy – k. 15) i do dnia wydania niniejszego postanowienia pozostało bez odpowiedzi. W tym stanie uznano, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższa regulacja normatywna determinuje przyjęcie, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z oczywistych względów pozytywne rozstrzygnięcie w ww. zakresie zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez podmiot wnioskujący udowodnione. Mając na uwadze powyższą regulację jak i wskazane okoliczności faktyczne, w tym fakt braku reakcji na wydane zarządzenie w przedmiocie przedstawienia określonych informacji źródłowych stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe zapatrywanie jak i fakt przebywania wnioskodawcy w areszcie śledczym należy wskazać, że w dniu 18 września 2015 r. referendarz sądowy wydał zarządzenie ukierunkowane na weryfikację bardzo ogólnych danych zawartych w formularzu PPF. W wydanym zarządzeniu wskazano precyzyjnie, jakie okoliczności z uwagi na izolację wnioskodawcy należy udokumentować stosowną informacją sporządzoną przez administrację aresztu śledczego. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który jako podstawa ww. zarządzenia miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por.: B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawachadministracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). Z uwagi na fakt, iż na stosowne wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca w żaden sposób nie odpowiedział, referendarz nie jest w stanie zweryfikować bardzo ogólnych informacji podanych w formularzu PPF. Nie wiadomo m.in. czy wnioskodawca świadczy aktualnie lub świadczył pracę podczas osadzenia a jeżeli tak, to jaki osiągnął z tego tytułu dochód. Nie wiadomo ponadto, czy wnioskodawca podczas osadzenia posiada do dyspozycji środki pieniężne, które mogą być przeznaczone na koszty zamierzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie może mieć z kolei miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz nie może sytuacji materialnej wnioskodawcy w jakikolwiek sposób domniemywać. Ponadto należy podkreślić, że z samego faktu pozbawienia wolności nie wynika ustawowy nakaz przyznania prawa pomocy zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r.; sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Istniejące rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają bowiem uznać, że strona udowodniła, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r.; sygn. akt II FZ 91/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 243 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.