III SO/Gd 17/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze z wniosku L. B. w przedmiocie przyznania prawa pomocy postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Przed wniesieniem skargi do Sądu, wnioskiem z dnia 22 listopada 2012 r. (data stempla pocztowego), złożonym na urzędowym formularzu PPF, L. B. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Jako przedmiot zaskarżenia wniosku wskazano "decyzję [...] Urzędu Wojewódzkiego w G. z dnia 22 października 2012 r. Nr [...] dotyczącą niespełnienia przez ośrodek F. w R. warunków dla ośrodków rehabilitacyjnych". Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia L. B. wyjaśnił, że brak zwolnienia od kosztów uniemożliwia mu wniesienia skargi na działania organów administracji polegających na odmowie zwrotu 897 zł dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Wskazał ponadto, że został obciążany przez organy wskazaną kwotą w sytuacji, gdy faktycznie nie skorzystał z całości turnusu rehabilitacyjnego w Ośrodku F. w R. w okresie od 2 do 15 lipca 2012 r. Wnioskodawca wyjaśnił, że w dniu 4 lipca 2012 r. był zmuszony opuścić ośrodek, ponieważ został zakwaterowany w pokoju z osobą, której agresywne zachowanie stanowiło dla niego istotne zagrożenie, a prośba o zmianę pokoju nie została uwzględniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skuteczne wniesienie sprzeciwu, w myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ) – dalej P.p.s.a. powoduje utratę mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 marca 2012 r. i konieczność rozpoznania sprawy będącej przedmiotem sprzeciwu przez sąd. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca będący inwalidą II grupy prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Posiada mieszkanie o powierzchni 38 m2. Nie ma innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Jednym źródłem jego dochodu jest renta w wysokości 799 zł brutto miesięcznie. W tych okolicznościach, zarządzeniem z dnia 3 grudnia 2012 r. wydanym w trybie art. 255 P.p.s.a., wnioskodawca został wezwany do przedstawienia w terminie 14 dni, dodatkowych oświadczeń i dokumentów, które obrazowałyby rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze wnioskującego, w tym m.in. dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego świadczenia rentowego oraz dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy oraz innych obciążeń (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, lekarstwa, ubezpieczenie nieruchomości, podatek od nieruchomości, inne). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wykazanie takich okoliczności należy do strony wnioskującej, która powinna we wniosku PPF dokładnie przedstawić swoją sytuację majątkową i rodzinną. Sąd odmawia przyznania prawa pomocy, jeżeli podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy fakty nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami dotyczącymi majątku i dochodów. O dostatecznym udowodnieniu we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy decyduje sąd, który w razie niewystarczających danych do oceny sytuacji materialnej wnioskującego, może na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwać do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, że L. B. nie udzielił odpowiedzi na wezwanie. Dokumenty, które mogłyby wykazać trudną sytuację materialną wnioskodawcy nie zostały dołączone także na etapie wniesionego sprzeciwu. Sąd nie ma tym samym możliwości dokonania oceny zasadności złożonego wniosku. Wnioskodawca nie przedstawił bowiem żadnych dowodów umożliwiających potwierdzenie wysokości uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo zasady ponoszenia kosztów postępowania związanych z udziałem strony w sprawie, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 156/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl/). Zgodnie z ww. przepisem, ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użytych w tym przepisie słów "...gdy wykaże..." wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 694). Jeżeli zatem wnioskodawca, poprzez brak przedłożenia dokumentów źródłowych, uniemożliwia uzyskanie pewności co do jego rzeczywistej sytuacji finansowej, to zachodzą uzasadnione podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.