III SO/Gd 23/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego postanawia: 1. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. W związku z zamiarem wniesienia skargi na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 20 października 2017 r., nr [...], w przedmiocie przerwania postępowania kwalifikacyjnego do służby w Policji, B. M. wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W treści wniosku oświadczyła, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych oraz domaga się ustanowienia adwokata z urzędu w osobie adwokat M. G. Wnioskodawczyni zakreśliła rubrykę dotyczącą oświadczenia o stanie rodzinnym. Oświadczyła, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych, czy oszczędności, ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, poza pojazdem marki A. o wartości ok. [...] zł, zakupionego ze środków pozyskanych z kredytu. Wnioskodawczyni oświadczyła, że uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Jak swoje miesięczne zobowiązania i stałe wydatki wskazała: raty kredytów – [...] zł, żywność – [...] zł, paliwo – [...] zł, opłaty mieszkaniowe – [...] zł (u kuzynki). W związku z wątpliwościami co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2017 r., na podstawie art. 255 i art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", wnioskodawczyni została wezwana do przedłożenia następujących dokumentów i oświadczeń: a) odpisów wszystkich zeznań podatkowych wnioskodawczyni za 2016 rok bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości wszystkich dochodów osiągniętych w 2016 roku; b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych (w tym rachunków lokat terminowych oraz rachunków dewizowych), na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (wszystkie wpłaty i wypłaty) oraz salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; c) złożenia wyjaśnienia gdzie zamieszkuje wnioskodawczyni, do kogo należy nieruchomość i kto jeszcze w nieruchomości zamieszkuje, udokumentować wysokość rachunków z ostatnich trzech miesięcy; d) zaświadczenia od pracodawcy o wysokości dochodów osiągniętych w okresie ostatnich trzech miesięcy; e) złożenia oświadczenia na jaki cel został zaciągnięty kredyt i udokumentowania miesięcznej raty; f) podania marki i roku produkcji posiadanego pojazdu. Wnioskodawczyni w zakreślonym terminie 14 dni nie nadesłała jakichkolwiek dodatkowych oświadczeń ani też dokumentów. W tym stanie uznano, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że z uwagi na treść art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a. wnioskodawczyni nie będzie miała obowiązku uiszczania kosztów sądowych (to jest opłat sądowych i wydatków), gdyż z ustawy wynika, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie organu w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych, do których należy zaliczyć sprawy przerwania prowadzenia postępowania kwalifikacyjnego do służby w Policji. W świetle art. 249a p.p.s.a. postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się, jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne, o czym postanowiono w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Odnośnie żądania ustanowienia zawodowego pełnomocnika z urzędu uznano natomiast, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 p.p.s.a. stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego i dochodów oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 p.p.s.a. uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. Sytuacja, o jakiej mowa w ww. art. 255 p.p.s.a., wystąpiła w niniejszej sprawie, albowiem oświadczenia wnioskodawczyni zawarte w formularzu urzędowym PPF były niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz budziły wątpliwości. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia przez wnioskodawczynię kosztów ustanowienia adwokata. Wnioskodawczyni wykazała bowiem stałe zobowiązania i wydatki, których suma odpowiada kwocie stanowiącej jej dochód z umowy o pracę, wskazując wśród swych zobowiązań m.in. zobowiązania z tytułu kredytu w wysokości [...] zł miesięcznie. Nadto wskazując adres zamieszkania w T. , przy ul. P. [...], jednocześnie zadeklarowała fakt nieposiadania jakiejkolwiek nieruchomości, przy jednoczesnym ponoszeniu kosztów opłat mieszkaniowych, przy czym wysokość tych opłat zadeklarowana została w wysokości [...] zł miesięcznie, bez wskazania poszczególnych pozycji tychże wydatków. Również podanie jedynie marki posiadanego pojazdu i jego szacunkowej wartości bez podania roku jego produkcji nie pozwala na dokonanie weryfikacji składanego w tym zakresie oświadczenia. Pomimo wezwania wnioskodawczyni nie przedłożyła odpisu zeznania podatkowego, zaświadczenia o wysokości osiągniętych dochodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, ani też wyciągu z rachunku bankowego, jak również nie udokumentowała wysokości miesięcznej raty zaciągniętego kredytu. Nie wyjaśniła, gdzie zamieszkuje, ani też nie przedstawiła dokumentów potwierdzających fakt ponoszenia kosztów opłat mieszkaniowych. Wątpliwości w tym zakresie budzi okoliczność wskazania jako adres miejsca zamieszkania nieruchomości budynkowej (ul. P. [...], T.), a nie nieruchomości lokalowej. Przede wszystkim jednak oświadczenie wnioskodawczyni, że zamieszkuje u kuzynki, wymagało potwierdzenia w sposób wiarygodny, w jakim stopniu opłaty mieszkaniowe ponoszone są przez wnioskodawczynię, a w jakim zakresie ponoszą je inne osoby wspólnie z nią zamieszkujące. Wątpliwości w tym zakresie budzi również brak wskazania w treści wniosku jakichkolwiek osób wspólnie prowadzących z wnioskodawczynią gospodarstwo domowe. W ocenie referendarza sądowego złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów wymienionych w zarządzeniu z dnia 29 listopada 2017 r. było niezbędne do ukazania rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawczyni oraz usunięcia powstałych w tym zakresie wątpliwości. Wyciąg z rachunku bankowego daje możliwość prześledzenia, jak kształtują się dochody oraz wydatki, jak również może w najbardziej wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o rzeczywistej sytuacji finansowej strony. Wnioskodawczyni nie wykazała bieżących kosztów miesięcznego utrzymania, a także kosztów spłaty kredytu w deklarowanej w formularzu urzędowym PPF wysokości, nie złożyła nadto zaświadczenia o wysokości osiągniętego dochodu. Ponadto nie wyjaśniła swej sytuacji rodzinnej w szczególności okoliczności, czy zamieszkuje wspólnie z innymi osobami oraz czy osoby te wraz z wnioskodawczynią ponoszą koszty opłat mieszkaniowych. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony nie są znane, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1140/14, Lex nr 1533899). Skoro wnioskodawczyni nie wykazała pełnych i rzetelnych okoliczności dotyczących jej sytuacji finansowej, majątkowej i dochodowej oraz ponoszonych wydatków, to tym samym niemożliwym uczyniła weryfikację swoich oświadczeń, a tym samym zbadanie czy jej sytuacja majątkowa wypełnia określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie drugim sentencji postanowienia.