III SO/Gd 4/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. W. w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie wysokości emerytury postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. J. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "wniosek o wszczęcie postępowania" przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Inspektorat G. Z uzasadnienia wynika, że skarżący domaga się ponownego obliczenia wysokości jego emerytury, twierdzi, że organ popełnił błędy w wyliczeniach. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie mu prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W świetle art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jednakże stosownie do art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 508). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest nadto pogląd, że art. 247 p.p.s.a. znajduje zastosowanie w szczególności, gdy są podstawy do odrzucenia skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 37/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie zachodzi podstawa do odrzucenia skargi, bowiem dotyczy ona sprawy cywilnoprawnej, a nie adminstracyjnoprawnej. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, która nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W świetle tych przepisów sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei w myśl art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z powyższych przepisów wynika, że właściwość sądów administracyjnych nie została określona za pomocą klauzuli generalnej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ściśle określonych przez ustawę. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) - dalej: "k.p.c.", sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 k.p.c. powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Zgodnie z art. 4778 § 1 k.p.c. do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Właściwość sądów powszechnych w takich sprawach znajduje także potwierdzenie w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.). W myśl art. 83 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy od decyzji wydanych przez zakład w sprawach zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń, ustalania wymiaru składek i ich poboru ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek, ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych przysługuje prawo wniesienia odwołania do sądu według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Co istotne, stosownie do art. 83 ust. 3 ustawy odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym sprawy dotyczące świadczeń emerytalnych, są sprawami cywilnymi i objęte są kognicją sądów powszechnych. Tym samym w sprawie można mówić o oczywistej bezzasadności skargi, warunkującej odmowę przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W reasumpcji powyższego orzeczono jak w sentencji postanowienia.