III SO/Gd 9/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. G. o unieważnienie wyniku wyborów sołtysa oraz rady sołeckiej postanawia: odrzucić wniosek. T. G. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, jak sam zatytułował, skargę wyborczą - wniosek o unieważnienie wyników wyborów sołtysa oraz rady sołeckiej w sołectwie D. W uzasadnieniu pisma T. G. wskazał m.in., że w dniu 30 stycznia 2019 r. brał udział w wiejskim zebraniu wyborczym, gdzie wybierano sołtysa oraz członków rady sołeckiej sołectwa D. W trakcie zebrania zgłosił swoją kandydaturę na stanowisko sołtysa, jednak w związku z dostrzeżonymi nieprawidłowościami i wpływem jego kontrkandydatki na komisję wyborczą zrezygnował z kandydowania. W ocenie wnioskodawcy wybór sołtysa nastąpił z wadą prawną, gdyż osoba wybrana na sołtysa uczestniczyła czynnie w procedowaniu i pracach komisji wyborczej. Wyniki wyborów zostały publicznie ogłoszone a zebranie wyborcze oficjalnie przez Burmistrza [...] zamknięte. Z kolei protokoły z wynikami wyborów nie zostały podpisane. Mając na uwadze zaistniałe fakty wnioskodawca zakwestionował podjęte rozstrzygnięcia, zażądał unieważnienia wyborów oraz rozpisania ponownych wyborów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107). W świetle tych przepisów sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 § 3 wskazanej ustawy sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Ponadto, zgodnie z art. 63 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z wyżej przedstawionych przepisów wynika wprost, że właściwość sądów administracyjnych nie została określona za pomocą tzw. klauzuli generalnej. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje bowiem orzekanie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Co istotne, z przepisów rangi ustawowej musi również wynikać możliwość przeprowadzenia postępowania przez sąd administracyjny w sprawie inicjowanej nie skargą a wnioskiem. W niniejszej sprawie T. G. złożył wniosek o unieważnienie wyboru sołtysa i rady sołeckiej sołectwa D., w związku z zaistniałymi - w ocenie wnioskodawcy - nieprawidłowościami dotyczącymi zebrania wiejskiego oraz procedury wyborczej. Biorąc pod uwagę normatywnie określony zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych oraz okoliczności podane przez wnioskodawcę w złożonym do Sądu wniosku stwierdzić należy, że merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku w przedmiocie unieważnienia wyborów organów sołectwa nie należy do kompetencji sądu administracyjnego. Powyższe przepisy nie przewidują bowiem możliwości zaskarżania do sądu administracyjnego przebiegu lub wyniku wyboru sołtysa lub rady sołeckiej. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 994 ze zm.) organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Statut jednostki pomocniczej określa w szczególności zasady i tryb wyborów organów (art. 35 ust. 3 pkt 2 wskazanej powyżej ustawy) oraz zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej (art. 35 ust. 3 pkt 5 tej ustawy). Mając na uwadze cytowane wyżej regulacje podkreślić należy, że kontrola prawidłowości przebiegu i wyników wyborów do organów sołectwa mieści się w zakresie kompetencji rady gminy. Jej uprawnienie wynikać może wprost ze statutu danej jednostki pomocniczej, który w ramach wyznaczonych treścią art. 35 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym może obejmować postanowienia przyznające obywatelom prawo do złożenia stosownego środka zaskarżenia skierowanego do tego organu. Jeżeli zaś statut sołectwa nie przewiduje trybu kwestionowania wyników bądź sposobu przeprowadzenia wyborów do jego organów, możliwość zweryfikowania ich prawidłowości przez radę gminy należy wywodzić z treści ogólnej normy kompetencyjnej sformułowanej w art. 18a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zarzuty dotyczące sposobu przeprowadzenia wyborów do organów jednostki pomocniczej gminy powinny być zatem adresowane do rady gminy, gdyż to ten organ władny jest podjąć stosowne kroki zmierzające do ich weryfikacji. Mając na uwadze powyższe zapatrywania zasadnym jest wskazanie, że w rozpatrywanym przypadku wnioskodawca zainicjował sprawę, która nie należy do właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. Wystąpienie takiej okoliczności skutkować musi odrzuceniem wniosku na podstawie art. 64 § 3 w związku ze stosowanym odpowiednio art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd odrzuca skargę jeżeli zainicjowaną nią sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 64 § 3 w związku z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.