I SA/Gl 1003/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych – interpretacji w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podkreśliła, że nie jest w stanie uiścić wspomnianej opłaty, gdyż utrzymuje się z renty w kwocie brutto [...] zł, którą w znacznej części przeznacza na zakup leków i potrzeby studiującego syna. Oświadczyła nadto, że jej gospodarstwo domowe tworzy również jej małżonek, zaznaczając jednak, iż pozostaje z nim w rozdzielności majątkowej. Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, w tym – pomimo rozdzielności majątkowej – jej małżonka (wskazano, że należy w tym celu nadesłać "odcinek" renty skarżącej za ostatni miesiąc lub zaświadczenie organu rentowego o wysokości renty wypłaconej jej w ostatnim miesiącu, wskazującego też formę tej zapłaty, tj. gotówkową – przekazem pocztowym lub bezgotówkową – na rachunek bankowy, zaznaczając, iż dotyczy to również małżonka skarżącej, o ile otrzymuje on świadczenie z ubezpieczenia społecznego, jeśli natomiast pobiera on wynagrodzenie za pracę, zobowiązano skarżącą do przedłożenia zaświadczenie podmiotu wypłacającego małżonkowi wynagrodzenie o wysokości wynagrodzenia wypłaconego w ostatnim miesiącu, także wskazującego formę zapłaty, a nadto zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy), przedstawienie kopii zeznań podatkowych za rok 2007 złożonych przez skarżącą oraz inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, w tym przez małżonka, a w przypadku, gdyby zeznania te nie były jeszcze złożone – za rok 2006 (sprecyzowano, że jeśli małżonek skarżącej nie złożył żadnego z tych zeznań, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), przedłożenie stosownego zaświadczenia wydanego przez właściwy urząd pracy, potwierdzającego, że małżonek skarżącej jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (podkreślono, że w przypadku, gdyby nie było podstaw do wydania takiego zaświadczenia, należy przedstawić zaświadczenie właściwego organu podatkowego poświadczające, że małżonek ów za rok 2007 nie wykazał dochodów do opodatkowania), przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (wskazano, że gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty), nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez szkołę lub uczelnię, poświadczającego, że syn skarżącej uczy się w tej placówce, przedstawienie dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącej oraz sprecyzowanie miesięcznej wysokości wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, i wykazanie tych wydatków za pomocą faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp. oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wykonując to wezwanie, skarżąca wyjaśniła w szczególności, że nie ma "dostępu do informacji dotyczącej sytuacji finansowej (...) męża z uwagi na jego decyzję w tym względzie oraz z uwagi na istniejącą notarialną umowę majątkową małżeńską wyłączającą wspólność ustawową". Stwierdziła, że posiada jeden rachunek bankowy, "na którym jest obecnie ok. [...] zł", a "w ostatnich trzech miesiącach wypłaty kształtowały się na poziomie około [...] zł i były przeznaczone na konieczne leczenie". Wydatki na leczenie wnioskodawczyni określiła na kwotę [...] zł miesięcznie, ponoszone przez nią koszty utrzymania domu na kwotę około [...] zł miesięcznie, zaś środki przeznaczane na naukę syna na kwotę [...] zł miesięcznie. Zaznaczyła też, że "należycie" opłaciła już interpretację na etapie postępowania przed organem, który ją wydał. Skarżąca nadesłała "odcinek" renty za grudzień 2008 r. (skarżącej przekazano świadczenie w wysokości [...] zł), odpisy orzeczeń w sprawie niepełnosprawności: m. in. z dnia [...]. zaliczającego ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od dnia [...]., zeznania podatkowego, aktu notarialnego z dnia [...]. dotyczącego wyłączenia wspólności majątkowej w małżeństwie skarżącej oraz decyzji z dnia [...]. o przyjęciu syna skarżącej na studia stacjonarne. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Podkreślić przy tym wypada, że obowiązek poniesienia tych kosztów powstaje niezależnie od tego, czy strona uiściła koszty w postępowaniu przed organem administracji. Postępowanie sądowoadministracyjne – wbrew poglądom skarżącej – nie stanowi dalszego etapu postępowania, w którym wydano zaskarżoną interpretację podatkową, lecz ma odrębny charakter, przejawiający się m. in. autonomicznymi regułami dotyczącymi kosztów procesowych. Gdyby było inaczej, przeprowadzenie kontroli sądowej aktów administracyjnych na koszt Państwa byłoby regułą, a nie wyjątkiem występującym m. in. w wyniku przyznania prawa pomocy w razie ziszczenia się przesłanek określonych w ustawie. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, że w jej najogólniej rozumianej sytuacji majątkowej powyższe przesłanki zachodzą, nie wykonując w całości wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Nadesłane przez nią dokumenty pozwalają bowiem jedynie na ustalenie wysokości jej renty oraz potwierdzenie jej oświadczeń co do stanu zdrowia oraz nauki jej syna. Nie dostarczają one natomiast jakichkolwiek informacji o pozostałych aspektach wspomnianej sytuacji majątkowej. Uwaga ta odnosi się zwłaszcza do możliwości finansowych małżonka skarżącej. Wskazana kwestia ma zaś doniosłe znaczenie dla oceny rozpoznawanego wniosku, skoro małżonek ów został wymieniony we wniosku jako osoba pozostająca w gospodarstwie domowym, chociaż wyłączenie wspólności majątkowej w małżeństwie strony nastąpiło nieomal przed dziewięciu laty. Nie można przecież wykluczyć, że małżonek skarżącej uzyskuje dochody umożliwiające mu bez większych trudności partycypację w kosztach utrzymania rodziny, do czego zresztą jest zobowiązany, i to – pomimo rozdzielności majątkowej – również względem żony. W myśl art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie są wszak zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej, co należy mieć na względzie w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Przejęcie przez małżonka części wydatków skarżącej – które skądinąd także nie zostały udokumentowane zgodnie z wezwaniem referendarza sądowego – powinno z kolei umożliwić jej poniesienie kosztów sądowych, tym bardziej iż nie mogą one być uznane za wygórowane. Wpis sądowy od skargi – czyli najwyższa opłata, jaka może wchodzić w rachubę w całym postępowaniu sądowym w niniejszej sprawie – stanowi mniej niż 1/6 renty skarżącej. Nie można również tracić z pola widzenia, że wnioskodawczyni, jak oświadczyła, zgromadziła na rachunku bankowym środki przewyższające wysokość tego wpisu, które bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego mogą być przeznaczone na potrzeby postępowania. W analizowanym kontekście wytknąć należy stronie, iż nie wykonała wezwania do nadesłania wyciągu z tego rachunku, poprzestając jedynie na oświadczeniu. O ile bowiem brak dokumentów dotyczących jej małżonka może być do pewnego stopnia usprawiedliwiony w określonym układzie stosunków rodzinnych, o tyle trudno wskazać przyczyny uzasadniające nieprzedłożenie wyciągu z własnego rachunku bankowego. Oczywistym zaś jest, iż tylko taki dokument może stanowić podstawę weryfikacji oświadczeń skarżącej w tej materii. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.