I SA/Gl 1004/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od gier na skutek wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, A Sp. z o.o. nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek (patrz druk PPPr z dnia 10 listopada 2011 r.) Spółka podniosła, że w chwili obecnej znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W ubiegłym roku poniosła stratę w kwocie 9.890.506, 67 zł, co dokumentują załączone do wniosku bilans oraz rachunek zysków i strat. Wskazała dalej, że na skutek wprowadzenia nowych przepisów, Spółka zapłaciła w 2010 r. podatek w kwocie ponad 46 mln zł więcej niż gdyby uiszczała go na zasadach obowiązujących przed nowelizacją przepisów. Aktualnie Spółka podejmuje działania zmierzające do zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych. W tych ramach obniża koszty funkcjonowania m.in. zmniejszając zatrudnienie. Spółka zauważyła, że w zestawieniu z rokiem ubiegłym spada wskaźnik rentowności sprzedaży i kapitału własnego. Z tych względów niniejszy wniosek zmierza do realizacji prawa do obrony interesu Spółki i umożliwienia jej dalszej działalności. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy (majątek lub środki finansowe) Spółki stanowi kwotę 1.928.00,00 zł. Wartość środków trwałych wyniosła 31.038.967,68 zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy (Bank A w B.), którego saldo - na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku – wyniosło 13.161,91 zł. Do przybliżonego wyżej wniosku dołączono rachunek zysków i strat oraz bilans ze stanem na dzień 31 grudnia 2010 r. Spółka nadesłała nadto wyciąg z rachunku bankowego, który potwierdza ww. stan środków pieniężnych na dzień 31 października 2011 r. W wyniku wstępnej analizy treści wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów źródłowych, referendarz sądowy podjął decyzję o wezwaniu Spółki do uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty źródłowe. W tych ramach pismem z dnia 16 stycznia 2012 r. zobowiązał pełnomocnika Spółki do nadesłania odpisów bądź kopii: informacji dodatkowej za ostatni rok obrotowy; deklaracji na potrzebę podatku od towarów i usług oraz podatku od gier za okres od października do grudnia 2011 r.; raportów kasowych za ww. okres; wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą z okresu od października do grudnia 2011 r. (w tych ramach należało wyjaśnić, czy Spółka posiada m.in. rachunek bankowy nr: [...]; w przypadku odpowiedzi twierdzącej należało nadesłać wyciągi z tego rachunku za ww. okres); zestawienia sald i obrotów z okresu od października do grudnia 2011 r. Odpowiadając na przywołane wyżej wezwanie Spółka nadesłała: informację dodatkową do sprawozdania finansowego za rok 2010; deklaracje VAT-7 i zestawienie kont syntetycznych za okres październik – grudzień 2011 r.; wyciągi z rachunku bankowego w Banku B S.A. z okresów: 1-31 sierpnia 2011 r., 2-25 listopada 2011 r. i 1-31 grudnia 2011 r. Na podstawie tych dokumentów poczyniono ustalenia w sytuacji majątkowej Spółki m.in. na dzień 31 października 2011 r., która to data koresponduje z pkt 9 druku PPPr. W tych ramach stwierdzono, że Spółka posiadała wówczas: środki pieniężne na rachunku bieżącym w kwocie 1.253.737,04 (konto 130); środki pieniężne w kasie krajowej w kwocie 7.317.005,05 zł (konto 101) oraz środki pieniężne w drodze w kwocie 1.157.743,75 zł (konto 139; czyli jak wynika z informacji dodatkowej za rok 2010 są to środki miedzy kasą a rachunkiem bankowym). Podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług za miesiąc październik 2011 r. wyniosła 10.429.329,00 zł (słownie dziesięć milionów czterysta dwadzieścia dziewięć tysięcy trzysta dwadzieścia dziewięć złotych). Saldo początkowe na rachunku bankowym Spółki w Banku B na dzień 2 listopada 1011 r. wynosiło 80.791,12 zł. Wskazane wyżej dokumenty źródłowe dołączono do akt sprawy o sygn. I SA/Gl 1002/11. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być [podkreślenie własne] przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Trzeba w tym miejscu zaakcentować, że ocena zasadności wniosków o przyznanie prawa pomocy sprowadza się w praktyce do badania wzajemnej relacji pomiędzy bieżącymi aktywami podmiotu, który o to prawo się ubiega a szacowanymi kosztami sądowymi, niezbędnymi do poniesienia w danym postępowaniu sądowym. Ustalenie tej drugiej wielkości jest rzeczą nieskomplikowaną, a to przez pryzmat skierowanego uprzednio wezwania, którym zobowiązano Spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wpis ten jest w praktyce jedyną opłatą sądową, która pojawia się na tym etapie postępowania. Problematyczne jest natomiast rzetelne ustalenie poziomu bieżących płynnych środków finansowych, wszak przedstawienie Sądowi stosownej dokumentacji źródłowej w znaczniej mierze zależy od dobrej woli strony wnioskującej. Zdaniem rozpoznającego wniosek, bazą dla rzetelnej i wolnej od wątpliwości oceny deklarowanego we wniosku zasobu płynnych środków finansowych spółki handlowej są wyciągi ze wszystkich rachunków bankowych, zestawienia obrotów oraz raporty kasowe. Wszystkie te dokumenty winny dotyczyć tego samego okresu sprawozdawczego (patrz art. 18 ust. 1 ustawy o rachunkowości), którym w przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy powinien być miesiąc poprzedzający złożenie tego wniosku (patrz poz. 9.3 druku PPPr). Dopiero skonfrontowanie danych płynących z zestawienia obrotów za okres sprawozdawczy, wyciągów bankowych oraz wyciągów z jej raportu kasowego za ten okres, pozwoli na miarodajną ocenę bieżącego przepływu środków finansowych tejże spółki, które mogłyby być ewentualnie wykorzystane przy partycypacji w należnych kosztach sądowych. Przenosząc to założenie na grunt tej sprawy, należy podkreślić, że kluczowym dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się w tym przypadku zestawienie kont syntetycznych za okres od 1 do 31 października 2011 r. Dokument ten wskazuje na rzeczywisty stan bieżących, płynnych aktywów Spółki, w posiadaniu których była w dacie wypełnienia oświadczenia o majątku i dochodach. Jednocześnie pozwala na ocenę postawy procesowej wnioskodawcy w ramach niniejszego wpadkowego postępowania. Rozwijając przyjęte konkluzje należy zaznaczyć, że deklarując posiadane środki na rachunku bankowym, Spółka wpisała w druku PPPr kwotę 13.161,91 zł (stan na dzień 31 października 2011 r.). Co więcej, Spółka odnotowała, że jest to jej jedyny rachunek bankowy. W toku dalszego postępowania, już po wezwaniu referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku, okazało się, że Spółka posiada jeszcze jeden rachunek, którego saldo – na dzień sporządzenia wniosku -wielokrotnie przewyższało wysokość wpisu sądowego od skargi w tej sprawie. Ostatecznie – zdaniem rozpoznającego wniosek – nie można wykluczyć hipotezy, że Spółka posiada więcej niż dwa, ujawnione tutaj rachunki bankowe. Nawiązując do wspomnianego wyżej zestawienia kont syntetycznych godzi się nadmienić w tym miejscu, że stan środków na rachunku bieżącym na dzień 31 października 2011 r. wynosił 1.253.737,04 zł (konto nr 130). Dodać trzeba, że nie były to jedyne środki, które mogły być zadysponowane na pokrycie należnych kosztów sądowych. Wspomnieć zatem wypada jeszcze o środkach pieniężnych w kasie krajowej w kwocie 7.317.005,05 zł (konto 101) oraz środkach pieniężnych w drodze w kwocie 1.157.743,75 zł (konto nr 139). Jedynie dla porządku wypada tutaj odnotować, że suma środków pieniężnych ujętych na kontach 101, 130 i 139 - na dzień 31 grudnia 2011 r. – wynosiła blisko 10.000.000,00 zł (słownie dziesięć milionów złotych). Trzeba przy tym zaznaczyć, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, ewentualne preferencyjne traktowanie należności w obrocie cywilnoprawnym nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego (patrz np. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I FZ 462/09, źródło:www.nsa.gov.pl/baza orzeczeń). Takiego preferencyjnego traktowania wspomnianych należności należy uniknąć już na etapie planowania struktury przychodów i kosztów prowadzonej działalności. Skonfrontowanie zatem przybliżonych wyżej danych liczbowych (patrz stan na dzień 31 października 2011 r.) z tym co zadeklarowano w druku PPPr, skutkowało uznaniem, iż podejmując działania zmierzające do zainicjowania postępowania z niniejszego wniosku, realizowane przecież świadomie, Spółka kierowała się założeniem, aby wskazać tylko te okoliczności, które przemawiają na rzecz jej wniosku, ukrywając te mniej korzystne z omawianego punktu widzenia. Taka postawa, co oczywiste, nie zasługuje na aprobatę i także znalazła wyraz z sentencji niniejszego postanowienia. Na gruncie poczynionych wyżej spostrzeżeń stwierdzono, że nie wykazano tutaj, iż spełniona została przesłanka przyznanie prawa pomocy, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Z kolei rozmiar ujawnionych środków pozwolił nadto uznać, że Spółka będzie w stanie partycypować w kosztach nie tylko tego postępowania, ale także w równolegle zainicjowanych innych sprawach z jej skarg. Nawiązując zaś do deklarowanej przez Spółkę straty należy zauważyć, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych i co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (por. przykładowo postanowienia NSA: z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08, LEX nr 479125 i z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II GZ 112/11, LEX nr 783893). W judykaturze przyjmuje się nadto, że poniesienie straty za ostatni rok obrotowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy jeśli Spółka posiada znaczne środki w kapitale zakładowym, majątku lub środkach finansowych (patrz uzasadnienie postanowienia WSA w Bydgoszczy z dnia 18 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 92/10, LEX 659009). Z taką sytuacją mamy do czynienia w tym konkretnym przypadku bowiem pomimo deklarowanej straty Spółka posiada kapitał własny o wartości 35.261.113,47 zł, w tym kapitał podstawowy o wartości równej 1.928.000,00 zł. Reasumując, skarżąca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i dlatego, działając na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., w związku z art. art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.