I SA/Gl 1010/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, , , po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. Jawna w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenie zaległości podatkowych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym A Spółka Jawna wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku podano, że w 2001 r. dokumentacja Spółki została zajęta przez Urząd Kontroli Skarbowej w Z. Skarżąca nie prowadzi działalności od 2000 r. Wskazano również, iż postanowieniem z dnia 7 czerwca 2006 r. Spółce przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W dalszej części uzasadnienia wspólnik Spółki odnotował, że jest inwalidą i utrzymuje się z renty w kwocie [...]zł. W listopadzie 2009 r. urząd skarbowy zajął jego samochód, który w dalszej kolejności został zlicytowany. W oświadczeniu o majątku i dochodach zadeklarowano, że kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] zł. Wartość ta, będąca wkładem wspólników, stanowi jedyny majątek Spółki. Do wniosku dołączono plik dokumentów, w tym: wyciąg z rachunku bankowego W. S. z dnia 30 września 2011 r., na którym zarejestrowano jedną operację, tj. wpływ świadczenia rentowego w ww. kwocie; zeznania PIT-36 i PIT/B, z których wynika, że 2010 r. W. S. osiągnął przychód wyłącznie ze świadczenia rentowego w kwocie [...]zł; postanowienie referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 7 czerwca 2006 r. III SA/Wa 1802/05, mocą którego ustanowiono dla Spółki radcę prawnego z urzędu; zawiadomienie Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. o wyznaczeniu dla Spółki pełnomocnika. W dalszej kolejności pismem z dnia 8 grudnia 2011 r. Referendarz sądowy wezwał wnioskującą Spółkę do: nadesłania dokumentów księgowych Spółki, tj. rachunku zysków i strat, bilansu oraz informacji dodatkowej za ostatni rok obrotowy; innych dokumentów za okres ostatnich trzech miesięcy, w tym: deklaracji na potrzebę podatku od towarów i usług; zestawienia przychodów ze sprzedaży, kosztów zakupu; tabeli amortyzacji środków trwałych; złożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez Spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; wykazania tytułu prawnego, na podstawie którego Spółka wykorzystuje lokal będący jej siedzibą, tj. przy [...]; nadesłania deklaracji podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych wspólnika Spółki za 2010 r. (ten punkt wezwania dotyczył Z. L.); złożenia oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach przez wspólników Spółki, tj. W. S. i Z. L. przy wykorzystaniu urzędowych druków formularza PPF. W piśmie procesowym z dnia 17 grudnia 2011 r. W. S. wyjaśnił, że zwrócił się na piśmie do drugiego ze wspólników o złożenie do akt sprawy oświadczenia, o którym mowa w ww. wezwaniu referendarza oraz zeznania podatkowego za rok 2010. Zeznał nadto, że lokal będący siedzibą skarżącej Spółki został przejęty przez firmę jego rodziny "z uwagi na zablokowanie działalności przez ZUS, urząd skarbowy oraz Bank A S.A." Odnotował przy tym, że pozostał mu jedynie adres pocztowy ze skrzynką, jednak (ze względu na pogarszający się stan jego zdrowia) od trzech lat adresem dla korespondencji jest adres jego zamieszkania w lokalu należącym do syna. Zaznaczył dalej, że wszystkie dotychczasowe opłaty sądowe pokrywane są z jego renty inwalidzkiej. W minionym roku uiścił przykładowo kwotę [...] zł na rzecz Sądu Rejonowego w C. Przy ww. piśmie wspólnika nadesłano plik dokumentów, w tym: pismo W. S. z dnia 17 grudnia 2011 r. skierowane do Z. L. informujące o konieczności uzupełnienia wniosku w tej sprawie; zgłoszenie NIP-2 z 30 września 2011 r. o zakończeniu prowadzenia działalności Spółki pod adresem: C., ul. [...]; informacja NIP-D o wspólnikach Spółki; zgłoszenie VAT-R; PIT/B za lata 2003,2004,2007,2009 i 2010 składane przez W. S., z których wynika, że wspólnik ten poniósł stratę z tytułu udziału w A Spółce Jawnej w łącznej kwocie [...] w latach 2003-2004; deklaracje VAT-7 za okres od września do listopada 2011 r. oraz grudzień 2010 r. (kwota nadwyżki przenoszona na następny miesiąc wyniosła [...]zł); umowę najmu nieruchomości położonej w C. przy [...], w której stroną najmującą jest W. M. S. (umowa z dnia 1 września 2000 r.); korespondencja Spółki z Sądem Rejonowym w C. Wydział Gospodarczy w sprawie nałożonego na Spółkę obowiązku aktualizacji kodów PKD. Do pisma z dnia 17 grudnia 2011 r. dołączono nadto oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach W. S., z którego wynika, że nie posiada jakiegokolwiek majątku, jest osobą samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe, rozwiedzioną od 1998 r. Oświadczył przy tym, że mieszka kątem u syna, który wynajmuje mieszkanie od swojej matki, tj. byłej żony W. S. Zeznał, że do stałych wydatków należą koszty lekarstw ([...] zł) i rehabilitacja ([...] zł). W roku 2011 poniósł koszty sądowe w łącznej kwocie [...] zł. Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2012 r. Referendarz sądowy odmówi przyznania wnioskującej Spółce prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, iż brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych przez spółkę nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania jej prawa pomocy. Konieczne jest dodatkowo uprzednie zbadanie czy stan finansowy i majątkowy wspólników spółki, pozwala na uiszczenie wymaganych kosztów sądowych. Stwierdził, iż brak dokumentacji odnoszącej się do sytuacji majątkowej drugiego ze wspólników, uniemożliwia rozpoznanie wniosku. Nadto podniósł, iż także sytuacja majątkowa i rodzinna W. S., nie jest na gruncie złożonych oświadczeń dostatecznie klarowna. W terminowo złożonym sprzeciwie od postanowienia Referendarza sądowego, W. S. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego wniosku, a to z uwagi na pogarszający się stan jego zdrowia, nie zrozumienie wyjaśnień prawnych cytowanych przez Sąd z racji wieku, stanu zdrowia oraz braku pomocy adwokata, a także z uwagi na fakt, iż koszty sądowe wynoszą w sprawie [...]zł, a nie [...] zł jak twierdzi Referendarz. Dalej podał, iż uzasadnienie jego sprzeciwu stanowi osiem postanowień Sądów, zwalniających go od kosztów sądowych i przyznających mu adwokata lub radcę prawnego, które przedstawił w załączeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie przyjdzie odnotować, że strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy prawnego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – może być przyznane gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zaznaczyć należy, iż przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej nie jest obligatoryjne, mimo spełnienia przez nią przesłanek, na co wskazuje zawarty w treści 246 § 2 p.p.s.a. zwrot ,,może być przyznane". Obowiązek wykazania więc trudnej sytuacji materialnej, uzasadniającej uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, spoczywa na wnioskodawcy. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. W tym też kontekście przyjąć należy, że rozstrzygnięcie wniosku zależało od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s.319). W tym miejscu zaznaczyć godzi się, iż skarżąca spółka jest spółką jawną tj. spółką osobową, która z chwilą wpisu do rejestru staje się podmiotem prawa, ale nie uzyskuje osobowości prawnej. Każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majtkiem, solidarnie z pozostałymi wspólnikami (art. 22 § 2 ustawy Kodeks spółek handlowych). Dlatego też gdy spółka jawna nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania - ze względu właśnie na odpowiedzialność wspólników tej spółki - należy oceniając zasadność przyznania jej prawa pomocy, wziąć także pod uwagę sytuację majątkową samych wspólników. Skarżąca spółka zobowiązana więc była do przedstawienia w sposób rzetelny i jednoznaczny wszelkich danych odnoszących się także do sytuacji finansowej jej wspólników, dokumentujących okoliczności, które wskazują, iż bez otrzymania prawa pomocy, pozbawiona zostałaby możliwości skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uczyniła zadość opisanemu wyżej wymogowi, nie dokonała tego również po otrzymaniu uzasadnienia postanowienia Referendarza z dnia 5 stycznia 2012 r. W szczególności nie przedstawiła dokumentacji odnoszącej się do sytuacji majątkowej drugiego ze wspólników spółki Z. L. Brak przedmiotowej dokumentacji powoduje, iż niemożliwym staje się rozpoznanie wniosku, w stopniu nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości. Podnieść nadto należy, iż wpis sądowy od skargi wniesionej w nn. sprawie wynosi [...] zł, nie zaś jak twierdzi skarżąca [...]zł. Przedmiotowy wpis stanowi zatem najniższą wysokość wpisu, przewidzianą w procedurze sądowoadministracyjnej. Należy także zauważyć, że przyznanie prawa pomocy w innych sprawach sądowych, nie może samo w sobie stanowić argumentu uzasadniającego tożsame rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z wielokrotnie wypowiadanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający (por. postanowienia NSA: z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt. I FZ 516/08, Lex nr 551930, z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 255/10 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając powyższe na względzie uznać należy, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.