I SA/Gl 1013/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia A. S. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie oraz nie uznania zarzutu nie istnienia zobowiązania podatkowego osoby wskazanej w tytule wykonawczym z dnia [...] nr [...] – umorzył postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ egzekucyjny wyjaśnił, że w dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., działając jako wierzyciel, wystawił tytuł wykonawczy o nr [...], który doręczono podatnikowi A. S. w dniu 25 września 2006 r. Tytuł wykonawczy zawierał pouczenie, iż w terminie 7 dni od jego otrzymania przysługuje zobowiązanemu prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Na podstawie powyższego tytułu wykonawczego Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., działając jako organ egzekucyjny, wszczął egzekucję administracyjną. W dniu 2 listopada 2006r. A. S. złożył zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich złożenia oraz o wstrzymanie postępowania. W uzasadnieniu wniosku podatnik stwierdził, iż doręczony mu dokument nie był tytułem wykonawczym w rozumieniu art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 229 z 2005 r., poz. 1954 z późn. zm.), gdyż nie zawierał wszystkich niezbędnych elementów, a w szczególności - wskazania podstawy prawnej obowiązku. Podatnik podniósł w tym zakresie, iż wskazany tytuł wykonawczy z dnia [...] nie uzasadnia prowadzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ stanowiąca podstawę jego wydania decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] o nr [...] dotyczy nieistniejącego zobowiązania, co zostało stwierdzone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 760/05, uchylającym decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] o nr [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] o nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W dniu 18 stycznia 2007 r. A. S. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia jego zarzutów. Wskazał, iż termin do wniesienia zarzutów winien być liczony od dnia doręczenia postanowienia z dnia [...] o nr [...] tj. odpisu tytułu wykonawczego zawierającego czytelną podstawę sporządzenia decyzji o nr [...] oraz podniósł, że doręczony mu tytuł wykonawczy nie był tytułem w rozumieniu art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] o nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. o nr [...] z dnia [...] w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Na powyższe postanowienie A. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) i art. 138 § 2 w związku z art. 144 oraz art. 58 i 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz.1071 z późn. zm.) po ponownej analizie materiału dowodowego, uwzględnił wniosek podatnika zawarty w skardze i uchylił w całości swoje postanowienie o nr [...] w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Mając powyższe na uwadze Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] o nr [...] przywrócił termin do wniesienia zarzutów w sprawie oraz jednocześnie nie uznał zarzutu zobowiązanego o nieistnieniu zobowiązania podatkowego osoby wskazanej w tytule wykonawczym o nr [...] z dnia [...]. W zażaleniu na to postanowienie (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 18 czerwca 2007 r.) A. S. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zarzutów zawartych w przedmiotowym zażaleniu. W treści zażalenia zobowiązany powtórzył wcześniejszą argumentację o prowadzeniu egzekucji pomimo nieprawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego. Zaakcentował niedopuszczalność egzekucji administracyjnej z uwagi na nadużycie prawa i pominięcie w doręczeniu doręczenia tytułu wykonawczego i innych pism - ustanowionemu pełnomocnikowi. Ponownie wskazał na konieczność wstrzymania egzekucji do czasu rozpatrzenia zarzutów. W konsekwencji A. S. stwierdził, iż z uwagi na nie doręczenie mu tytułu wykonawczego spełniającego wymogi art. 27 ustawy o egzekucji w administracji, organ podatkowy winien umorzyć przedmiotowe postępowanie z uwagi na konieczność badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej (stosownie do treści art. 29 § 1 i 2 cyt. ustawy). Strona zwróciła również uwagę na fakt, iż doręczony tytuł wykonawczy zawiera błąd w prawidłowym oznaczeniu zobowiązanego, bowiem z jego treści wynika, iż zobowiązanym jest zarówno osoba fizyczna jak i małżeństwo. Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia [...] o nr [...], wydaną na podstawie art. 105 §1 oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. , Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 34 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), umorzył postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Skarbowej powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 25 czerwca 2007 r., podjętą w celu wyjaśnienia wątpliwości, co do trybu rozpatrywania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uchwale tej wskazano, iż wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 tej ustawy, w przypadku, gdy wierzycielem jest Skarb Państwa (reprezentowany przez naczelnika urzędu skarbowego) – należy uznać za bezprzedmiotowe. W konsekwencji organ stwierdził, iż skoro w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny i wierzyciel stanowili tę samą jednostkę, to brak jest racjonalnego uzasadnienia prawnego, aby ten sam podmiot zasięgał i oczekiwał od siebie stanowiska w sprawie na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Decyzję tę A. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o: - uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia jako niezgodnego z prawem, - umorzenie przedmiotowej egzekucji, - wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia skargi, - zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji postawiono zarzut naruszenia następujących przepisów: - art. 137 § 4 i art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 91 pkt 2 kodeksu postępowania cywilnego, poprzez ich niewłaściwą wykładnię i zastosowanie w związku z nie doręczeniem odpisów tytułu wykonawczego o nr [...] i wszystkich decyzji oraz postanowień związanych z tym tytułem wykonawczym ustanowionemu przez skarżącego pełnomocnikowi, co zdaniem skarżącego miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż pozbawiło go prawa do obrony za pośrednictwem pełnomocnika, - art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż mimo nieistnienia obowiązku podatkowego po stronie skarżącego egzekucja jest w toku, -art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż bezprzedmiotowość postępowania, na którą powołuje się organ uzasadniając umorzenie postępowania w sprawie nie zaistniała jako przesłanka umorzenia, - art. 107 §3 kpa, gdyż uzasadnienie decyzji jest niezrozumiałe dla strony, w tym w szczególności nie wyjaśniono podstawy prawnej decyzji, - art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. z uwagi na prowadzenie egzekucji przeciwko małżonkom, mimo, że E. S. – małżonka skarżącego, nie jest wymieniona w tytule wykonawczym, - art. 33 i 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż mimo istnienia podstaw do umorzenia egzekucji, jest ona w toku a Izba Skarbowa wydała postanowienie o bezprzedmiotowości postępowania zażaleniowego, - art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż działania organów skarbowych nie budzą zaufania do organów podatkowych, - art. 120 Ordynacji podatkowej, poprzez nadużycie prawa, nie respektowanie i nie wykonywanie wyroków sądów przez organ podatkowy, - art. 27 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nie wskazanie w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzenia egzekucji (nieczytelny tytuł wykonawczy), - art. 29 §1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nie zbadanie dopuszczalności egzekucji prowadzonej na podstawie wadliwie wystawionego tytułu wykonawczego, - art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez błędne wskazanie osoby zobowiązanej w tytule wykonawczym, - art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nie doręczenie tytułu wykonawczego pełnomocnikowi skarżącego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem legalności, a więc zgodności działań administracji z prawem. W sytuacji, gdy sąd administracyjny stwierdzi, iż wydana decyzja narusza prawo, to zgodnie z art. 145 §1 pkt1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchyla orzeczenie w części lub całości. Uchylenie decyzji następuje w przypadku, gdy doszło do naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. nie jest dotknięta uchybieniami, które uzasadniałyby jej uchylenie. W przedmiotowej sprawie skarżący A. S. postawił zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez błędne przywołanie jako przesłanki umorzenia postępowania jego bezprzedmiotowości oraz naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez niezrozumiałe uzasadnienie decyzji i nie wyjaśnienie podstawy prawnej. Tymczasem stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest jasne - i wbrew twierdzeniu skarżącego - nie nastręcza żadnych wątpliwości. Sąd podziela argumentację Dyrektora Izby Skarbowej, iż przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy należało mieć na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętą w składzie siedmiu sędziów z dnia 25 czerwca 2007r., I FPS 4/06 (publ. W Orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych 2007/5/112/71), zgodnie z którą "wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci - naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe". Wyjaśnić dalej należy, iż zgodnie z art. 1a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Z kolei, zgodnie z pkt 7 tego artykułu organ egzekucyjny - to organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. Z przepisu z art. 34 § 1 cyt. ustawy wynika, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, (a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym także na podstawie art. 33 pkt 8), organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Co istotne, w przedmiotowej sprawie wierzycielem reprezentującym Skarb Państwa był Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., który zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powinien wyrazić swoje stanowisko w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych zgłoszonych na podstawie art. 33 tej ustawy – organowi egzekucyjnemu, którym w świetle akt sprawy był również Naczelnik Urzędu Skarbowego w B.. Tak więc, doszłoby do sytuacji kiedy ten sam podmiot, występując jednak w różnym charakterze, zasięgałby sam swojej opinii i na tej podstawie określałby swoje stanowisko. Takie postępowanie niewątpliwie byłoby działaniem nie tylko nieracjonalnym ale również naruszałoby powagę prawa. Mając powyższe na uwadze powyższe, w szczególności przywołaną wyżej uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko skarżącego kwestionującego zaistnienie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania w oparciu o art. 105 §1 Kpa – nie zasługuje na aprobatę Sądu. Tym samym, pozostałe zarzuty przedstawione przez skarżącego w skardze nie mają istotnego znaczenia w sprawie. Skoro bowiem całe postępowanie w przedmiocie uzyskania stanowiska wierzyciela w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe, to nie mają żadnego wpływu na ocenę jego przebiegu kwestie związane z prawidłowością sporządzenia tytułu wykonawczego czy jego doręczenia. Zatem, kontrola zasadności tych zarzutów jest bezcelowa. Przed skarżącym pozostała otwarta droga do kwestionowania wydawanych przez organy egzekucyjne rozstrzygnięć podejmowanych w dalszym toku postępowania egzekucyjnego. Zresztą, jak to wynika z oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie w dniu 12 sierpnia br., korzystał on z przysługujących mu praw i prezentował swoje racje w odrębnym od niniejszego postępowaniu, składając zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne (wobec przywrócenia terminu do ich złożenia) – jednakże, jak oświadczył, nie zostały one uwzględnione. W toku badania sprawy Sąd nie znalazł uzasadnienia dla zarzutów naruszenia art. 120 i art. 121 §1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu postępowanie będące przedmiotem skargi prowadzone było zgodnie z obowiązującymi przepisami. Podobnie, Sąd nie dopatrzył się również rażących uchybień w zakresie staranności i merytorycznej poprawności prowadzonego postępowania. Organ podatkowy dokonywał w toku sprawy badania związku stanu faktycznego i prawnego z rzeczywistością, a drobne uchybienia ujawnione w wyniku dokonywania czynności były eliminowane w drodze korekty. W ocenie Sądu nie doszło ze strony Dyrektora Izby Skarbowej w K. do naruszenia zasady działania organów podatkowych w sposób nie budzący zaufania. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), Sąd nie uwzględnił skargi i orzekł o jej oddaleniu.