I SA/Gl 1021/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Poczty Polskiej Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącej o zmianę postanowienia o odmowie przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: oddalić wniosek o zmianę postanowienia z dnia 12 listopada 2015 r. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wskazała, że utrzymuje się z emerytury i nie stać jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb, takich jak przejazdy, wyjścia kulturalne, do znajomych, remont mieszkania, zakup mebli czy sprzętów RTV. Podniosła, iż jest osobą schorowaną. Podała, że ponosi następujące wydatki: czynsz – 460 zł, energia (elektryczna) – 120 zł, gaz – 69 zł, telefon – 50 zł, Internet – 45 zł, odzież i obuwie – 100 zł, środki czystości i kosmetyki – 50 zł, leki – 200 zł, żywność – 400 zł. Skarżąca zaznaczyła, że mieszka z pełnoletnią, uczącą się córką oraz z matką, lecz prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku w szczególności poprzez przedłożenie zaświadczenia w sprawie zameldowania, udokumentowanie dochodów skarżącej i pozostałych osób zameldowanych/zamieszkałych w jej gospodarstwie domowym, określonych w wezwaniu jako osoby współkształtujące jej sytuację materialną, w tym ewentualnego świadczenia z tytułu niepełnosprawności córki oraz nadesłanie zeznań podatkowych tych wszystkich osób i wyciągów i wykazów z posiadanych przez nie rachunków bankowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na ww. wezwanie, wnioskodawczyni w piśmie z dnia 27 września 2015 r. wyjaśniła, że nie przesłała zaświadczenia w sprawie zameldowania, gdyż jego uzyskanie wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty. Zaakcentowała jednak, że Sąd może uzyskać takie zaświadczenie nieodpłatnie i oświadczyła, iż w lokalu stanowiącym miejsce zamieszkania jej zameldowana tylko z córką. Matka skarżącej ma własne mieszkanie, lecz mieszka z nią dla jej wygody, wspierając ją w codziennych czynnościach, natomiast współwłaściciel lokalu ani nie jest w nim zameldowany, ani w nim nie przebywa. Powtórzyła jednak, że sama opłaca wszelkie wydatki za pośrednictwem swojego rachunku bankowego, ponieważ jej córka się uczy i – jak wynika z treści pisma z dnia 27 września 2015 r. – pozostaje pod jej opieką jako osoba niepełnosprawna. Zastrzegła, iż sama kształtuje swoją sytuację materialną, ma wyłącznie wspomniany rachunek bankowy, z którego przesyła wyciąg za cztery ostatnie miesiące odnotowujące jej dodatkowe wynagrodzenie za sprawowanie funkcji ławnika sądowego. Skarżąca nadesłała jednak tylko fragmenty wyciągu z rachunku bankowego dotyczące kwot wypłacanych przez Sąd Okręgowy w okresie od czerwca do września bieżącego roku w wysokości odpowiednio 369,36 zł, 253,24 zł, 195,18 zł i 71,06 zł, a nadto kopię potwierdzenia wypłaty emerytury w kwocie 1417,46 zł, kopie umowy w sprawie pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych zawartej dnia 12 czerwca 2015 r. (skarżąca uzyskała pożyczkę na cele mieszkaniowe w wysokości 7000 zł, upoważniając Dział Finansowo-Księgowy pożyczkodawcy, u którego jej zatrudniona, do potrącania z przysługującego jej miesięcznego wynagrodzenia za pracę rat w wysokości obecnie po 200 zł), zaświadczenie organu podatkowego z dnia 24 września 2015 r., zgodnie z którym skarżąca za rok ubiegły wykazała przychód brutto 26.666,48 zł, kopię umowy sprzedaży z dnia 3 stycznia 2005 r., na mocy której skarżąca nabyła współwłasność lokalu stanowiącego jej miejsce zamieszkania (1/3 udziału i taką część ceny uiścił mężczyzna o nazwisku takim samym, jakie nosi córka skarżącej), kopię orzeczenia o niepełnosprawności córki skarżącej z dnia 29 kwietnia 2014 r. (została ona zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności, która istnieje od urodzenia), a także faktury wystawione w aptece w dniach 23 i 25 września 2015 r., opiewające na łączną kwotę 198,38 zł. Postanowieniem z dnia 14 października 2015 r. Referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Uzasadniając swoje stanowisko podkreślił, że w związku z tym, że skarżąca przedstawiła jedynie fragment wyciągu z rachunku bankowego, nie można zbadać wszystkich wpływów na tenże rachunek i płatności wykonywanych za jego pośrednictwem, ani też jego salda. Także oświadczenia wnioskodawczyni zwłaszcza jeżeli chodzi o dochody gospodarstwa domowego budzą - w ocenie Referendarza - zasadnicze wątpliwości. Nadto skarżąca nie nadesłała kopii zeznania podatkowego, które to wymienia wszystkie źródła dochodu podlegającego opodatkowaniu w ubiegłym roku, nie dostarczyła też jakichkolwiek dokumentów obrazujących dochody osób, które z nią zamieszkują. W przewidzianym terminie skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. W uzasadnieniu podała, że innych wpływów na konto nie posiada, emeryturę otrzymuje gotówką. W poprzednim roku pracowała, a od roku 2015 r. rozwiązano z nią umowę o pracę. Jest emerytką od 11 lat. Zakład Pracy, w którym pracowała przyznał jej pożyczkę, wskazała, że "druk pożyczki jest standardowy, nie ma innego druku dla emerytów". Konto w A służy do opłacania rachunków. Skarżąca nie otrzymuje wyciągów bankowych. Dochody z tytułu pełnienia funkcji ławnika są bardzo niskie i nieregularne. Nadto skarżąca podała, że nie gospodaruje pieniędzmi swojej mamy, mimo że z nią mieszka, nie jest ona bowiem ubezwłasnowolniona. Osobne gospodarstwo domowe prowadzi również jej córka, z którą zamieszkuje, co stanowi rodzaj terapii. Postanowieniem z dnia 12 listopada 2015 r. w wyniku rozpoznania sprzeciwu, Sąd odmówił skarżącej przyznania prawo pomocy podtrzymując, iż skarżąca w dalszym, ciągu nie przedstawiła wyciągu z rachunku bankowego, wątpliwość budzi ciągle umowa pożyczki z funduszu socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., w której to umowie została ona określona jako osoba zatrudniona. Nadto wskazano, że skarżąca nie wykazała dochodów osób tworzących z nią wspólne gospodarstwo domowe. Od wyżej wskazanego postanowienia skarżąca wniosła zażalenie, do którego załączyła zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., z treści którego wynika, iż nie jest zatrudniona w tejże instytucji oraz wyciąg z rachunku bankowego za okres od dnia 1 czerwca 2015 r. do dnia 31 sierpnia 2015 r., z którego wynika, iż skarżąca na przestrzeni wskazanego okresu otrzymała trzykrotnie z Sądu Okręgowego w S. przelew w wysokości: 369,36 zł, 253,24 zł oraz 195,18 zł. tytułem pełnienia funkcji ławnika w tymże Sądzie. W dalszym ciągu jednakże nie wyjaśniono kwestii dochodów osób tworzących ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe, zatem wobec stwierdzenia braku przesłanek do uwzględnienia zażalenia, przekazano je Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W dniu 19 stycznia 2016 r. wskazane zażalenie zostało oddalone przez sąd drugiej instancji. W dniu 12 lutego 2016 r. wpłynęło do tut. Sądu pismo skarżącej, w którym zwróciła się ponownie z wnioskiem o prawo pomocy, wobec zmiany jej sytuacji rodzinnej. Oświadczyła, iż jej córka od stycznia tego roku zamieszkuje osobno, ze względu jednakże na fakt, że w dalszym ciągu się uczy, skarżąca udziela jej pomocy finansowej. Nadto podała, że jej matka od grudnia zeszłego roku również zamieszkuje w swoim mieszkaniu. Na mocy zarządzenia z dnia 8 lutego 2016 r. wezwano skarżącą do dokładnego wskazania w terminie 7 dni jaka nastąpiła zmiana okoliczności sprawy mogąca mieć wpływ na rozpoznanie wniosku o przyznanie jej prawa pomocy i uprawdopodobnienie tej zmiany za pomocą stosownych dokumentów. W odpowiedzi na powyższe skarżąca podała, że jej sytuacja się pogorszyła. Wyprowadzka jej matki i córki sprawiły ze ponosi dodatkowe koszty, bowiem pomaga finansowo swej córce oraz opiekuję się 86 letnią matką. W załączeniu przedstawiła oświadczenie swej matki oraz córki o osobnym zamieszkiwaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Nadto przyjmuje się, że jeżeli po wydaniu postanowienia niekończącego postępowanie w sprawie, zgłoszono ponownie wniosek dotyczący tej samej kwestii, wniosek taki podlega rozpoznaniu w zakresie zbadania zmiany okoliczności sprawy. Powyższy przepis, możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy - w przypadku wniosku o prawo pomocy - stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy. Przykładem zmiany okoliczności faktycznych sprawy są wypadki np. składania przez strony dodatkowych zaświadczeń o ich sytuacji materialnej w sprawach o przyznanie prawa pomocy. Sąd po wszechstronnej ocenie tych okoliczności może wydać stosowne postanowienie. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy ponownie nie ocenia się tych samych okoliczności i argumentów co przy rozpoznawaniu pierwszego wniosku. Rozpoznanie ponownego wniosku sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, a następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania czy zmiana tych okoliczności uzasadnia zmianę wydanego już postanowienia dotyczącego prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12 - Lex nr 1137785). Analiza argumentów wniosku skarżącej z dnia 8 lutego 2016 r. nie przekonuje jednakże, iż w rozpoznawanej sprawie miała miejsce zmiana okoliczności. Samo bowiem oświadczenie matki oraz córki skarżącej o osobnym zamieszkiwaniu i co za tym idzie odrębnym prowadzeniu gospodarstwa domowego, nie jest wystarczające do zmiany postanowienia o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy. Tym bardziej, iż jedno z tych oświadczeń nie do końca wydaje się wiarygodne, a to w świetle faktu, że ostatnie wezwanie Sądu kierowane do skarżącej odebrała w dniu 8 marca 2016 r. (zresztą jak wszelką dotychczas korespondencję)- matka skarżącej, oznaczona przez doręczyciela jako dorosły domownik. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 165 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie postanowienia.