I SA/Gl 1023/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W pierwszej kolejności zwrócił w nim uwagę na złożony przez siebie wniosek o wyłączenie Sądu. Poza tym stwierdził w szczególności, że utrzymuje się z renty, lecz nie podał jej wysokości. Nie wskazał też ani majątku, ani osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Pismem doręczonym w dniu 19 maja 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego, by w terminie 7 dni: nadesłał zaświadczenie wymieniające wszystkie osoby zameldowane pod adresem jego miejsca zamieszkania oraz ewentualne wyjaśnił, jakie relacje rodzinne łączą go z tymi osobami, udokumentował wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez niego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożył kopie zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 (lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy) złożonych przez niego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedstawił wyciągi z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez niego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumenty dotyczące lokat, wyjaśnił, na podstawie jakiego tytułu prawnego korzysta z lokalu wskazanego jako jego adres zamieszkania, wskazał przyczyny, dla których we wniosku pominięto należące do niego budynki, wspomniane np. w uzasadnieniu postanowienia Sądu z dnia 7 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Gl 1581/04, nadesłał dokumenty dotyczące stanu zdrowia (zaświadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz sprecyzował miesięczną wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków oraz przedstawił kopie faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Wezwanie o analogicznej treści wystosowano do skarżącego na wcześniejszym etapie postępowania w związku z jego poprzednim wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, lecz nie zostało ono wykonane, w wyniku czego wspomniany wniosek oddalono postanowieniem z dnia 26 listopada 2014 r. Wnioskodawca także obecnie nie nadesłał dokumentów źródłowych, w piśmie pełnym inwektyw negując taką potrzebę. Oświadczył, że bezpodstawnie podważono prawdziwość jego twierdzeń, m.in. dotyczących majątku i stanu zdrowia, oraz że okoliczności objęte wezwaniem stanowią tajemnicę. Przypomniał, iż złożył wniosek o wyłączenie Sądu. Zarządzeniem z dnia 7 kwietnia 2015 r. uznano jednak, że skarżący takiego wniosku nie składał – ze względu na rygor, jakim opatrzono wezwanie wystosowane do niego w tej materii. Skarżący kilkukrotnie wnosił już o przyznanie prawa pomocy w różnych postępowaniach przed Sądem, ale wnioski te w większości przypadków były oddalane. Uczyniono tak np. postanowieniami Sądu z dnia 7 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Gl 1581/04 i I SA/Gl 1582/04, do których nawiązano w wezwaniu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaka powinna się ona wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Tymczasem skarżący w ogóle takiego wezwania nie wykonał, nie nadsyłając żadnego z wymienionych w nim dokumentów i nie składając oświadczeń mogących wyjaśnić wskazane w nim okoliczności. Nie można zaś przyjąć, że nie zrozumiał, czego się od niego oczekuje, skoro przejawił swoje oburzenie związane z tym, iż nie poprzestano na uwzględnieniu jego oświadczeń, lecz wezwano go do ich udokumentowania. Skarżący dostrzegł w szczególności, że został wezwany do przedstawienia dokumentów obrazujących stan jego zdrowia i majątku, lecz zakwestionował prawidłowość i potrzebę tego wezwania. Skądinąd uczynił to w sposób nie odpowiadający minimalnym nawet standardom korespondencji procesowej, o charakterze urzędowym. Wnioskodawca musiał mieć jednak świadomość, jakie następstwa prawne pociągnie za sobą niewykonanie wezwanie, gdyż wyjaśniono to mu dokładnie w postanowieniu z dnia 26 listopada 2014 r., który oddalono w tej sprawie jego poprzedni wniosek właśnie z tego powodu. Wezwanie, którego wówczas nie wykonał, było zresztą zbliżone do tego, jakie wystosowano do niego obecnie. Ponadto skarżący nie jest ubezwłasnowolniony, składa w postępowaniu pisma, formułuje wnioski, reaguje na wezwania, m.in. wypełnił w terminie urzędowy formularz PPF, toteż brak dostatecznych podstaw, by przyjmować, że nie jest on również w stanie choćby częściowo uczynić zadość kolejnemu wezwaniu referendarza sądowego. Jest tak tym bardziej dlatego, że częściowo wykonał wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 1581/04 i I SA/Gl 1582/04. Nie można tracić z pola widzenia, że w tamtych sprawach ustalono, że wnioskujący pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz badano kwestię należących do niego nieruchomości. Te okoliczności potęgują więc wątpliwości, jakie można powziąć w niniejszej sprawie, i dlatego również uwzględniono je w wezwaniu, którego skarżący nie wykonał. Nie można się zatem zgodzić z jego zarzutami podważającymi potrzebę wezwania. Niepodobna też twierdzić, że wezwanie to było bezprawne, wkraczało w kwestie objęte tajemnicą i naruszało dobra osobiste wnioskodawcy, podając jego oświadczenia w wątpliwość. Miało ono swoją podstawę prawną w art. 255 P.p.s.a., który został przecież przywołany w wezwaniu. Stosownie do jego treści wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku wystosowuje do wnioskującego wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Wezwanie jest więc przewidzianym prawem instrumentem służącym ustaleniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Jak wyjaśniono już skarżącemu w uzasadnieniu wydanego w tej sprawie postanowienia z dnia 26 listopada 2014 r., oznacza ono w istocie, że złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie jego niewykonanie nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację zawartych nim twierdzeń poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. W niniejszej sprawie jest to zaś niezbędne, ponieważ oświadczenia składane przez skarżącego różnią się od ustaleń poczynionych w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 1581/04 i I SA/Gl 1582/04, zgodnie z którymi był on właścicielem dwóch budynków, mieszkalnego i gospodarczego, i – jak już była o tym mowa – pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, dysponującą swoim dochodem. Brak jakichkolwiek dokumentów źródłowych uniemożliwia ustalenia sytuacji skarżącego w jakimkolwiek aspekcie. Nie można wszak stwierdzić, z kim tworzy on gospodarstwo domowe, jakie są dochody i wydatki tego gospodarstwa, w tym na leczenie, a także jaki jest stan jego majątku nieruchomego. Niewykonanie wezwania referendarza sądowego nie pozwala więc uwzględnić wniosku, pozostawiając bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które w wezwaniu postawiono; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.