I SA/Gl 1025/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia SO Paweł Kornacki (spr.), , Sędziowie Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia WSA Bożena Pindel, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości w kwestii wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Wojciecha Organiściaka p o s t a n a w i a oddalić wniosek. W piśmie z dnia 12 listopada 2013 r. skarżący zawarł m.in. wniosek o wyłączenie sędziego sprawozdawcy Wojciecha Organiściaka. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 listopada 2013 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wyłączenie sędziego poprzez podanie przyczyny uzasadniającej wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Wojciecha Organiściaka oraz powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie przyczyny wyłączenia. Wskazano przy tym skarżącemu, że odpowiedzi należy udzielić w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma z dnia 12 listopada 2013 r. w zakresie wniosku o wyłączenie sędziego bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 9 grudnia 2013 r. oświadczył, że sędzia "albo chciał być Prokuratorem, nie będzie sędzią, to jest ta przyczyna jego wyłączenia (...)". Nadto zdaniem skarżącego sędzia sprawozdawca nie wyjaśnił mu wszystkich okoliczności sprawy. W tym kontekście odniósł się do działań organu, które miałaby stanowić przedmiot tego wyjaśnienia. W dalszej, obszernej części pisma, skarżący przedstawił okoliczności niezwiązane z niniejszą sprawą. Nadto w treść pisma wkomponował skan artykułu, który dotyczy prawa do rzetelnego procesu. W oświadczeniu z dnia 29 stycznia 2014 r. sędzia Wojciech Organiściak wskazał, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego zawartego w piśmie z dnia 12 listopada 2013 r. W ocenie sędziego nie została spełniona żadna z przesłanek wyłączenia z mocy ustawy, o których mowa w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "ppsa"). W oświadczeniu zwrócono również uwagę, że nie istnieje jakakolwiek okoliczność, która mogłaby w myśl art. 19 ppsa wywołać uzasadnioną wątpliwość co do osoby sędziego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 20 § 1 ppsa wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia. Stosownie do art. 19 ppsa niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Art. 18 ppsa zawiera z kolei zamknięty katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy. Zauważyć należy, że m.in. w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się istotny związek instytucji wyłączenia sędziego z prawem do sądu, określonym w art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), postrzegając ją jako gwarancję tego prawa, zapewniającą realizację konstytucyjnej zasady dostępu obywatela do bezstronnego sądu (por. np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A 2004, nr 7, poz. 67 i z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A 2005, nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego jest więc "oczywista i sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (tak Trybunał Konstytucyjny w przywołanym wyżej wyroku z 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02). W wyroku z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt SK 6/07 (OTK-A 2008, nr 8, poz. 137), Trybunał Konstytucyjny nawiązując do wskazanego wyżej wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, zaznaczył, że bezstronność ta ma przy tym również swój wymiar obiektywny, którego istotą jest "nie tylko to, by sędzia orzekający w sprawie zachowywał się zawsze rzeczywiście zgodnie ze standardami niezawisłości i bezstronności, lecz także by w ocenie zewnętrznej zachowanie sędziego odpowiadało takim standardom. Reguły wyłączenia sędziego służą bowiem budowie społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości (...) przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności". Niewątpliwie "uczciwy, rzetelny proces to proces przed sądem, któremu nie można zarzucić braku bezstronności" (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt OSK 1491/04, publ. LEX nr 166508). Podsumowując powyższe przyjdzie stwierdzić, że dyrektywy wynikające z przewidzianego w Konstytucji prawa do sądu są dochowane wówczas, gdy strona dochodząca swoich praw przed sądem ma poczucie, że występuje przed organem całkowicie bezstronnym i obiektywnym, czyli w żaden sposób nie uprzedzonym w stosunku do jej stanowiska, i to jej wewnętrzne przekonanie nie może być w najmniejszym stopniu zachwiane przez jakąkolwiek wątpliwość. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że w myśl art. 19 i 20 ppsa wnioskujący o wyłączenie sędziego powinien jedynie uprawdopodobnić, a nie wykazać czy udowodnić, że zachodzi uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego. Uprawdopodobnienie to ma zatem pierwszoplanowe znaczenie dla oceny wniosku o wyłączenie sędziego, wywierając decydujący wpływ na możliwość rozpoznania wyrażonego w nim żądania. Dlatego ważne jest, aby wniosek o wyłączenie sędziego czynił zadość wymogom obowiązującym w rozpatrywanym zakresie, co zachodzi tylko wówczas, gdy jego treść poza wyrażeniem przeświadczenia o tym, że zachodzi potrzeba wyłączenia danego sędziego, wskazuje okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wniosek powinien zatem zawierać, obok ogólnych warunków, którym powinno odpowiadać każde pismo strony, także wskazanie sędziego, podanie przyczyny uzasadniającej wyłączenie oraz powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Wniosek, który nie spełnia tych wymogów podlega oddaleniu (tak postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2005 r., sygn. akt II SO/OI 249/05, publ. LEX nr 235267, por. również postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2007 r., sygn. akt l OZ 649/07, publ. LEX nr 360333). Powołany wyżej art. 19 ppsa nie wskazuje jakiego rodzaju okoliczności mogłyby uzasadniać podejrzenie braku bezstronności i tym samym wyłączenie sędziego. Wobec powyższego zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania oraz na treść podejmowanego rozstrzygnięcia przez sędziego. Mogą to być więc okoliczności wynikające ze stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron charakteryzujące się przede wszystkim istnieniem więzi emocjonalnej, której podstawą jest np. stosunek pokrewieństwa, przyjaźni, dłuższej znajomości, zależności służbowej, gospodarczej, społecznej, jak również wszelkie obiektywnie zaistniałe okoliczności, dające podstawę do powstania wątpliwości, co do bezstronności sędziego. Odnosząc powyższe uwagi do wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego, podnieść należy, że w świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa nie może on odnieść skutku. Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, które pozwoliłby uwzględnić jego wniosek, i to pomimo wyraźnie sformułowanego wezwania w tym zakresie. Uzasadnienie wniosku, w znacznej mierze niezrozumiałe, odnosi się do kwestii braku wyjaśnienia przez sędziego działań organu. Skarżący wskazał także na rzekomą chęć bycia przez sędziego prokuratorem, co jego zdaniem powoduje, że osoba ta nie będzie sędzią. Okoliczności te nie mogą stanowić przesłanki wyłączenia sędziego na wniosek strony, w szczególności nie mogą one zostać ocenione jako okoliczności mogące wywoływać wątpliwość co do bezstronności sędziego. W ocenie Sądu skarżący nie przywołał więc argumentacji, która mogłaby w sposób logiczny przemawiać na rzecz tezy, że zachodzą okoliczności wywołujące wątpliwość co do bezstronności sędziego. Za swego rodzaju podsumowanie powyższych uwag można uznać wywód zawarty w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2008 r., sygn. akt II FZ 420/08 (publ. LEX nr 1042844), w którym Sąd ten stwierdził, że "okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna" podkreślając równocześnie, iż nie jest wystarczająca "sama podejrzliwość strony bądź utrata wiarygodności w bezstronność sędziego wynikająca z urojeń lub przeczuleń strony - w szczególności niesprecyzowanych, co do osoby". Nie można przy tym tracić z pola widzenia oświadczenia złożonego przez sędziego, którego wyłączenia skarżący się domaga. W jego świetle nie istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. W orzecznictwie wyrażono pogląd, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 172/12, publ. LEX nr 1121111 i z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 130/10, publ. LEX nr 658640). Reasumując, uzasadnienie wniosku o wyłączenie sędziego nie zawiera rzeczowego uzasadnienia, a tym samym, w ocenie Sądu, nie spełnia nawet minimalnych wymogów przewidzianych dla tego rodzaju wniosku. W konsekwencji nie ma podstaw do jego uwzględnienia. Wobec powyższego Sąd w oparciu o art. 19 ppsa i art. 20 ppsa oraz przy zastosowaniu art. 22 § 1 i 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.