I SA/Gl 1028/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku, nieosiągającą żadnych dochodów, poza dodatkiem mieszkaniowym w kwocie 140 zł miesięcznie, i nieposiadającą jakichkolwiek środków finansowych. Podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, zastrzegł jednak zarazem, iż w jego małżeństwie od dnia 30 listopada 2007 r. obowiązuje rozdzielność majątkowa. Zwrócił również uwagę na zły stan swojego zdrowia. Według wniosku skarżący nie posiada majątku, poza współwłasnością mieszkania i samochodu osobowego. Do wniosku załączono kserokopię zaświadczenia, zgodnie z którym od dnia 6 grudnia 2012 r. jest on osobą bezrobotną i od dnia 14 grudnia 2011 r. nie ma prawa do zasiłku. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w tym przez jego małżonkę (zaznaczono jednocześnie, że dokumenty odnoszące się do małżonki należy przedstawić pomimo rozdzielności majątkowej oraz że uwaga ta dotyczy wszystkich punktów wezwania, gdzie jest mowa o osobach pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym), przedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, nadesłanie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011 złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, wykazanie za pomocą kopii umowy sprzedaży, że skarżący zbył nieruchomość, której dotyczy spór w sprawie, oraz wyjaśnienie, na jakie cele została rozdysponowana kwota uzyskana ze sprzedaży (sprecyzowano, iż wyjaśnienia te należy udokumentować, np. za pomocą dowodów wpłaty, umów dotyczących lokaty kapitału itp.), nadesłanie dokumentów dotyczących obecnego stanu zdrowia skarżącego (zaświadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz sprecyzowanie miesięcznej wysokości wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, i wykazanie tych wydatków za pomocą faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp. oraz nadesłanie kopii faktur lub rachunków obrazujących wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności, ewentualnie zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na to wezwanie, skarżący nadesłał ponownie kserokopię zaświadczenia w sprawie bezrobocia, a ponadto kserokopie: decyzji przyznającej wspomniany we wniosku dodatek mieszkaniowy, swojego zeznania podatkowego za ubiegły rok (wykazano w nim jedynie przychód "z innych źródeł" w wysokości 8.824,70 zł), zaświadczenie organu podatkowego potwierdzające dane wynikające z tego zeznania, kilku faktur i rozliczeń dotyczących mieszkania skarżącego z adnotacjami potwierdzającymi uiszczenie należności (np. we wrześniu zapłacono, jak się wydaje na podstawie niejasnej treści adnotacji, 300 zł tytułem czynszu za mieszkanie, a także składkę ubezpieczeniową w wysokości 99 zł), zawiadomienia o założeniu księgi wieczystej odnoszącej się do tego mieszkania (według niego skarżący jest współwłaścicielem tego lokalu z małżonką w częściach równych) oraz dokumentacji medycznej skarżącego (w ich świetle cierpi on na schorzenia kardiologiczne oraz związane z kręgosłupem i bezskutecznie ubiegał się o świadczenie rehabilitacyjne). Wnioskodawca powtórzył nadto oświadczenia na temat swojej sytuacji majątkowej, podnosząc, że nie posiada z żoną "żadnych wspólnych środków finansowych od 2007 r." Wyjaśnił też, iż w marcu 2012 r. zlikwidował swój rachunek bankowy, zaś wspomnianej w wezwaniu nieruchomość nie sprzedał, lecz darował ją swoim dzieciom, nie mogąc jej dalej utrzymywać. Jak podkreślił, z powodu braku środków leczy się jedynie "zachowawczo" i musiał zrezygnować z telefonu stacjonarnego. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż w jego sytuacji powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując w wystarczającym stopniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Uwaga ta dotyczy w szczególności tej części wezwania, która odnosiła się do sytuacji materialnej jego małżonki. Zaznaczyć wypada, że wezwanie w tej materii wystosowano do skarżącego, chociaż już na etapie wniosku powoływał się on na rozdzielność majątkową panującą w jego małżeństwie – w treści wezwania zastrzeżono wyraźnie, iż dokumenty odnoszące się do małżonki skarżącego powinien on nadesłać pomimo tego faktu. Nie ma on wszak znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, nie wyłączając zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788) w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej, także w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Zgodnie z kolei z art. 255 P.p.s.a., który zresztą został wskazany w wezwaniu skierowanym do skarżącego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie takie może odnosić się do osób trzecich pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, i to nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, iż treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Skoro bowiem wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami, to dochody i wydatki tych osób bezsprzecznie kształtują jego status majątkowy, czasami wręcz przesądzając o tym, czy może on ponieść koszty postępowania, czy też nie. Niewykonanie wezwania w części odnoszącej się do małżonki skarżącego ma w niniejszej sprawie szczególne znaczenie, gdyż w istocie to jej możliwości finansowe przesądzają o tym, czy w sprawie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy, o ile oczywiście wnioskujący nie zataił jakiś dodatkowych środków majątkowych. Nie ulega przecież wątpliwości, że wykazana przez niego kwota dochodów, ograniczająca się do dodatku mieszkaniowego, nie może wystarczyć na pokrycie nawet podstawowych wydatków życiowych, zresztą przeznaczana ona jest na opłacenie, i to tylko częściowe, kosztów związanych z mieszkaniem. W ramach gospodarstwa domowego skarżącego muszą być więc dostępne jakieś inne źródła dochodu lub majątku, pozwalające pokryć resztę tych kosztów oraz wspomniane wydatki. Ta konstatacja wyklucza zaś uwzględnienie rozpatrywanego wniosku, szczególnie jeżeli zważyć, iż koszty postępowania w niniejszej sprawie są najniższe spośród znanych w procedurze sądowoadministracyjnej. Otóż tak niewielkie koszty wymagają bardziej precyzyjnego ustalenia dochodów gospodarstwa domowego, skoro nawet przy nieznacznych dochodach można z reguły wygospodarować środki wystarczające na pokrycie takich kosztów, czy to przez poczynienie drobnych oszczędności, czy to w drodze minimalnej redukcji ponoszonych wydatków. Odnotować również wypada, że skarżący nie udokumentował swoich oświadczeń dotyczących zbycia nieruchomości oraz likwidacji rachunku bankowego, np. nadsyłając choćby kserokopii umowy darowizny oraz umowy w sprawie zamknięcia rachunku, ewentualnie zaświadczenia banku, które mogłoby tę okoliczność potwierdzać. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.