I SA/Gl 1035/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 13 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi W. K., T. K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. w kwestii wniosków skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze z dnia 4 lipca 2016 r. W. K., jako skarżąca oraz pełnomocnik T. K. i M. K., zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od opłaty sądowej od skargi. Wnioski skarżących zostały w dalszej kolejności uzupełnione i przybrały ostatecznie formę urzędowych formularzy. Każdy z nich sygnowany był przez W. K.. Analiza wszystkich trzech druków PPF, dokonana na gruncie art. 258 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), skutkowała stwierdzeniem, że oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach są niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego trojga wnioskodawców. Wynikiem tej konkluzji było zobowiązanie każdego ze skarżących do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych. Wezwania z dnia 22 września 2016 r., sformułowane przy uwzględnieniu sytuacji każdego z wnioskodawców odrębnie, zostały adresowane i doręczone pełnomocnikowi w dniu 29 września 2016 r. We wszystkich pouczono wnioskodawców, że niezastosowanie się do ich treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 P.p.s.a. W piśmie procesowym z dnia 5 października 2016 r. W. K. oświadczyła, że nie rozumie pisma Sądu, bo przecież wypełniła wymagane formularze. W dalszej części obszernego wywodu nawiązała do merytorycznych aspektów tej sprawy, akcentując w szczególności nieprawidłowości, które – zdaniem skarżącej - miały miejsce w organach administracji publicznej i w sądzie powszechnym. W dniu 5 października 2016 r. skarżąca uiściła także należny w tej sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. Ostatecznie nie nadesłano jakichkolwiek dokumentów źródłowych, ani dodatkowych wyjaśnień, a termin wyznaczony wezwaniem referendarza upłynął w dniu 6 października 2016 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Żaden z wniosków nie zasługiwał na uwzględnienie. Ich rozstrzygnięcie sprowadziło się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego zawierającego wytyczne co do katalogu dokumentów źródłowych. Przenosząc przybliżone wyżej stanowisko Sądu kasacyjnego na grunt tej sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazali, iż w ich przypadku można zastosować wyjątek od powszechnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, którym niewątpliwie jest przyznanie prawa pomocy. Wszystkie wnioski obarczone były licznymi mankamentami dowodowymi, które w konsekwencji uniemożliwiły zbilansowanie gospodarstw domowych skarżących, a to wykluczyło rzetelną i wolną od wątpliwości ocenę wniosków. W wielu aspektach ujawniono nadto istotne wątpliwości. Tytułem wyjaśnienia należy w tym miejscu odnotować, że w przypadku W. K. wątpliwości wzbudziła deklarowana przez nią separacja z mężem, co nie pozostaje bez wpływu na relacje finansowe pomiędzy małżonkami. Skarżąca wskazała w druku m.in., że jej dochód miesięczny stanowi kwotę 460 zł. Zdeklarowała jednocześnie, iż pozostaje z mężem w separacji. Na podstawie oświadczenia skarżącej ustalono, że jej udział w wydatkach z tytułu utrzymania nieruchomości wynosi miesięcznie około 304 zł (opał - <2500 / 12 miesięcy / 2 osoby =104; energia elektryczna - 200 / 2 osoby = 100 zł; woda – 200 / 2 osoby = 100 zł). Dodatkowo skarżąca podniosła, że jej miesięczne wydatki z tytułu leczenia stanowią kwotę 400 zł. Taki stan rzeczy powoduje, że każdego miesiąca, dla zbilansowania wydatków, brakuje jej co najmniej 244 zł (704 zł – 304 zł). Użyto sformułowania "co najmniej", wszak zestawienie skarżącej nie zawiera jeszcze wielu niezbędnych wydatków, w tym np. związanych z zakupem żywności. Ujawnione wątpliwości – zdaniem orzekającego - stawiają pod znakiem zapytania separację deklarowaną przez skarżącą. W przypadku T. K. brak jest przede wszystkim informacji o dochodach w jego gospodarstwie domowym. Wypełniając oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wspomniano jedynie, że skarżący pobiera zasiłek przedemerytalny, zaś jego żona jest zatrudniona. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku M. K.. Z treści formularza wiadomo jedynie, że on sam pobiera świadczenie emerytalne, zaś jego córka otrzymuje wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w sklepie. Wypada jeszcze w tym miejscu nadmienić, że skarżąca uiściła wymagany w tej sprawie wpis sądowy, który jest opłatą o charakterze solidarnym. Oznacza to ni mniej ni więcej, że jej uiszczenie przez W. K. zwalnia pozostałych skarżących od jej uiszczenia. W wyniku ujawnionych wyżej nieścisłości i mankamentów dowodowych wniosku orzeczono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a.