I SA/Gl 1043/10

+ Sygn. akt I SA/Gl 1043/10 P O S T A N O W I E N I E Dnia 22 marca 2011 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 15 lutego 2011 r. A.W. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że uzyskiwane przez nią dochody a także ilość małoletnich dzieci, nie pozwalają jej ponieść wpisu sądowego od skargi. Wskazała, że całość dochodu przeznaczana jest na bieżące wydatki związane z utrzymaniem rodziny. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżąca we wspólnym gospodarstwie domowym przebywa wraz z czworgiem dzieci. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada jakiegokolwiek majątku. Zdeklarowała, że jej miesięczny dochód stanowi kwotę 8.300,00 zł brutto. Wnioskująca zaakcentowała nadto, że w stosunku do niej "toczą się postępowania komornicze i egzekucyjne". W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt sprawy, pismem z dnia 24 lutego 2011 r., wezwano A.W. do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, energia elektr., telefon, podatek od nieruchomości, opłaty czynszowe itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; należało nadto wyjaśnić kto i w jakim stopniu przyczynia się do ponoszenia tych opłat; 2) nadesłanie wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącą i pozostałych osób będących w gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy; w tych ramach należało uwzględnić m.in. rachunek nr [...]; dodatkowo należało nadesłać wyciąg z rachunku bankowego, który obsługiwał prowadzoną działalność gospodarczą, która obecnie jest zawieszona; 3) wykazanie tytułu prawnego do nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...] (w tych ramach należało wykazać, czy jest to: umowa najmu, użyczenia, służebność, własność, współwłasność itp.) oraz nadesłanie zaświadczenia właściwej jednostki o osobowym stanie zameldowania w tym lokalu; 4) nadesłanie kopii zeznania podatkowego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2009 oraz rocznego obliczenia PIT-11 za rok 2010; 5) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą z tytułu umowy o pracę, umów: zlecenia, o dzieło, innych – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy (należy wskazać kwoty netto oraz sposób wypłaty tych świadczeń, tj. przelew bankowy, wypłata gotówkowa, inne); 6) udokumentowanie podnoszonej przez skarżącą okoliczności prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego; w tych ramach należało nadesłać aktualne zaświadczenie organu prowadzącego to postępowanie o zastosowanych środkach egzekucyjnych, w tym m.in. wskazującego na wysokość kwot pochodzących z bieżącej egzekucji ze środków pieniężnych na rachunkach bankowych bądź z wynagrodzenia za pracę; 7) wskazanie wysokości środków pieniężnych oraz tytułów prawnych, na podstawie których A.P. i R.C. łożą na utrzymanie dzieci. W wezwaniu doręczonym skarżącej w dniu 7 marca 2011 r. zawarto nadto pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy, określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a. W piśmie procesowym z dnia 11 marca 2011 r. A.W. oświadczyła, że z uwagi na to, iż jej mama jest właścicielem posesji przy ul. [...] w Z. wszelkie rachunki i opłaty są wystawiane na jej matkę. Skarżąca oświadczyła przy tym, że w nieruchomości tej jest zameldowana. Podniosła nadto, że osiągane przez nią dochody są niewystarczające na pokrycie bieżących potrzeb, tzn. opłat gospodarstwa domowego i kosztów związanych z utrzymaniem dzieci. W załączeniu do pisma z dnia 11 marca 2011 r. skarżąca nadesłała zaświadczenia o zarobkach, z których wynika, że jej średnie miesięczne wynagrodzenie stanowi kwotę 5.209,53 zł, w tym z tytułu umów zlecenia. W roku 2010 r. uzyskała dochód brutto z tytułu stosunku pracy w kwocie 55.061,85 zł (PIT-11). W 2009 r. jej dochód po odliczeniu dochodu zwolnionego, strat i składek na ubezpieczenie społeczne stanowił kwotę 32.697,46 (patrz PIT-36). 750.218,04 zł – tyle z kolei w 2009 r. wyniosła strata z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej (przychód - 14.665.745,00 zł). Wpis sądowy od skargi w tej sprawie wynosi 2000 zł. Należy w tym miejscu odnotować, że skarżąca zwracała się już o przyznanie prawa pomocy w innych sprawach, zarejestrowanych w repertoriach tutejszego Sądu. W sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1217/10, mocą prawomocnego postanowienia z dnia 17 listopada 2010 r. przyznano A.W. prawo pomocy w postaci zwolnienia z ponoszenia kosztów sądowych powyżej 2000 zł. Z kolei w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 840/09 sąd I instancji odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie (postanowienie z dnia 6 kwietnia 2010 r.). W wyniku jej zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ostatnie z przywołanych orzeczeń sądu I instancji i w konsekwencji zwolnił A.W. od obowiązku poniesienia wpisu sądowego od skargi w kwocie przekraczającej 2000 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy dla A.W. nie zasługuje na uwzględnienie. Uzasadnienie tej konstatacji musi nastąpić dwutorowo. W pierwszej jednak kolejności należy poczynić założenia natury ogólnej, odnoszące się do wnioskowanego tutaj prawa pomocy. Intencją wnioskującej jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona jest przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Redakcja ostatniego z przytoczonych przepisów nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności stanu faktycznego, które mogłyby przyczynić się do zastosowania wnioskowanego obecnie dobrodziejstwa procesowego. Tym samym to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 171/09, publ.: LEX nr 552205). Pierwszą z przyczyn, w oparciu o którą przyjęto negatywne dla skarżącej rozstrzygnięcie jej wniosku, jest bierna postawa procesowa A.W. w toku niniejszego wpadkowego postępowania. Przyszło zatem stwierdzić, że skarżąca nie uczyniła zadość obowiązkowi współpracy z Sądem, ponieważ w znacznym stopniu zignorowała wezwanie referendarza sądowego z dnia 24 lutego 2011 r. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jej oświadczeń, co więcej może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. W kwestii braku wykazania określonych faktów z zakresu stanu majątkowego wnioskującej, należy tutaj nadmienić, że A.W. nie nadesłała jakichkolwiek wykazów, ani wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych. Niezależnie od tego, skarżąca w ogóle nie ustosunkowała się w żaden sposób do tej kwestii. Nie oświadczyła bowiem, że nie posiada rachunków bankowych (czy też, że je zlikwidowała) – ani na urzędowym formularzu PPF, ani w późniejszym oświadczeniu z dnia 11 marca 2011 r. Trudno jest w tym zakresie przyjąć, że osoba prowadząca działalność gospodarczą, której przychód z tego tytułu w 2008 r. wyniósł 29.478.330,00 (co wynika z zeznania PIT-36 zamieszczonego w aktach sprawy o sygn. I SA/Gl 840/09), a w 2009 r. – 14.665.745,00 zł (PIT-36 nadesłany przy piśmie z dnia 11 marca 2011 r.), nie posiłkuje się rachunkiem bankowym w obrocie gospodarczym. Wprawdzie działalność ta jest w chwili obecnej zawieszona, co wynika m.in. z akt sprawy o sygn. III SA/Gl 1217/10, nie oznacza to jednak, że ewentualnie posiadane rachunki bankowe także zostały zamrożone, czy nawet zlikwidowane. W przypadku, gdy zaszła jedna z tych okoliczności, to zgodnie z wezwaniem referendarza, należało ją wykazać. Skarżąca nie wykazała także opłat, które ponosi z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego. W tych ramach oświadczyła jedynie, że nie jest w posiadaniu dokumentacji w tym zakresie, gdyż rachunki i faktury wystawione są na właściciela posesji, którym jest jej matka. Negatywnie należy ocenić taką postawę skarżącej, w szczególności w świetle obowiązku wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Jest przy tym oczywistym, że wezwanie referendarza sądowego nie może być adresowane do osób trzecich, lecz tylko do strony, która wnioskuje o przyznanie dobrodziejstwa procesowego. Jeśli zaś osoby te odmawiają współpracy z wnioskodawcą, to muszą mieć świadomość negatywnych konsekwencji na jakie narażają wnioskującego o prawo pomocy. Na gruncie orzecznictwa sądu administracyjnego II instancji należy wskazać, że strona, na której ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego, powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FZ 187/10, źródło: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, że przypadkach takich jak obecnie ma miejsce, wykluczona jest możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, źródło: jak wyżej). Drugim z powodów, dla których odmówiono obecnie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie są wspomniane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych, mocą których rozpoznano inne wnioski A.W. W obu przypadkach, tj. postanowieniu z dnia 16 sierpnia 2010 r. i z dnia 6 lipca 2010 r. oceniono zdolność skarżącej do partycypacji w opłatach sądowych do kwoty 2000 zł. Taką właśnie kwotę stanowi wpis sądowy od skargi w tej sprawie. Trzeba tutaj jeszcze podkreślić, że zapadłe wówczas orzeczenia wydano w zbliżonej sytuacji materialnej skarżącej. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji