I SA/Gl 1068/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi P. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze z dnia 3 lipca 2013 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się między innymi z wnioskiem o zwolnienie P. F. od kosztów sądowych w całości, a w szczególności od wpisu sądowego od skargi. W motywach wniosku odnotował, że skarżący przybywa w zakładzie karnym na terenie Niemiec. Pismem z dnia 9 września 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego (za pośrednictwem jego pełnomocnika) do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tych ramach poinformowano jednocześnie stronę, że do druku PPF można, wyprzedzając kolejne wezwanie referendarza sądowego, dołączyć dokumentację źródłową potwierdzającą okoliczności wskazane w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartym w druku PPF nadesłanym w odpowiedzi na ww. wezwanie, skarżący zeznał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, ponieważ od siedmiu lat odbywał karę pozbawienia wolności. W tym okresie skarżący nie uzyskiwał żadnych dochodów. Podniósł dalej, że obecnie nie będzie miał możliwości, jeszcze przez około dziesięć miesięcy, podjęcia pracy zarobkowej z uwagi na konieczność odbycia pozostałej kary pozbawienia wolności. W oświadczeniu tym skarżący wskazał, że posiada mieszkanie o pow. 70 m2. W wyniku analizy treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz akt administracyjnych tej sprawy, pismem z dnia 26 września 2013 r., referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W tych ramach zobowiązano skarżącego do: 1) złożenia oświadczenia zawierającego informacje: o okresie na jaki skarżący został osadzony, o cennych przedmiotach i o wysokości środków pieniężnych przechowywanych w depozycie, o wysokości ewentualnych wynagrodzeń lub innych świadczeń otrzymywanych przez niego, z uwzględnieniem zapomóg i nagród rzeczowych lub pieniężnych oraz o wysokości wszelkich innych środków pozostających do jego dyspozycji; 2) wskazania osoby, która obecnie zajmuje lokal mieszkalny położony w K. przy ul. [...] i ponosi koszty związane z jego utrzymaniem (wskazać ich wysokość) oraz czerpie ewentualne pożytki z tytułu np. najmu; w tych ramach należało wskazać nadto wzajemne relacje skarżącego i tej osoby oraz ewentualnie wysokość dochodów tej osoby (w przypadku prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego w okresie przed osadzeniem); 3) złożenie wyjaśnień dotyczących stanu cywilnego skarżącego; w tych ramach należało złożyć oświadczenie czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim, jeśli tak to należało wskazać żonę z imienia i nazwiska oraz jej aktualne dochody; w przypadku orzeczonej separacji bądź rozwodu należało nadesłać tytuł prawny, na mocy którego rozwiązano związek małżeński. W odpowiedzi na ww. wezwanie, skarżący przedstawił przebieg odbywania przez niego kary pozbawienia wolności (patrz pismo z dnia 6 października 2013 r.). Wskazał przy tym, że obecnie ma jeszcze do obycia rzeczoną karę w wymiarze ośmiu miesięcy na terenie Polski. Aktualnie oczekuje na termin stawienia się w zakładzie karnym. Dodał dalej, że w okresie osadzenia nie otrzymywał żadnych świadczeń ani wynagrodzenia. Podkreślił, że obecnie sam zajmuje lokal mieszkalny, a najbliższa rodzina pomaga mu opłacać czynsz. Zeznał nadto, iż jest kawalerem, nie posiada dzieci, oraz że nie był w związku małżeńskim. Mając na uwadze przybliżony wyżej stan fatyczny, pismem z dnia 10 października 2013 r., referendarz sądowy ponownie zobowiązał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1) nadesłanie zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wskazującego na wszystkie osoby zameldowane pod adresem: K., ul. [...]; 2) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; potwierdzenia wpłat z tytułu: ubezpieczenia, czynszu itp.;) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem ww. gospodarstwa domowego; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należy przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało nadto wskazać, kto i w jakim zakresie partycypuje w ponoszeniu ww. opłat; 3) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające/zameldowane (zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich w 2013 r.– stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 4) nadesłanie oświadczeń osób trzecich potwierdzających okoliczność, iż "najbliższa rodzina pomaga opłacać czynsz". Oświadczenia winny zawierać adnotację o znajomości treści art. 233 § 1 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy. W tych ramach należało nadto oszacować wysokość niesionej pomocy finansowej; 5) wskazanie źródła dochodu, z którego skarżący pokrywa pozostałe wydatki związane z utrzymaniem oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego. W przybliżonym wyżej wezwaniu pouczono wnioskodawcę, że niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: P.p.s.a.), w tym braku środków na pokrycie wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. W wyznaczonym terminie pełnomocnik skarżącego, będący adwokatem, wskazał, że P. F. przebywa obecnie w Zakładzie Karnym w K. i w związku z tym nie jest w stanie uczynić zadość wezwaniu referendarza sądowego. Pełnomocnik zauważył nadto, że on sam również nie posiada informacji ani danych, które są wymagane. Z tych względów pełnomocnik poprosił o skierowanie wezwania bezpośrednio do skarżącego na adres ww. Zakładu Karnego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Co znamienne, w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie ma przepisu, który zakładałby a priori przyznanie prawa pomocy osobie, która jest pozbawiona wolności. Tym samym w stosunku do takiej osoby ma zastosowanie art. 255 P.p.s.a., zgodnie z którym, "jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego." Przenosząc zatem przywołane wyżej stanowisko judykatury na grunt tej sprawy należało stwierdzić, że skarżący nie udokumentował podnoszonych we wniosku okoliczności. Przede wszystkim nie ustosunkował do drugiego z wezwań referendarza sądowego, które ekspediowane było do skarżącego w sytuacji, w której pozostawał on jeszcze na wolności. Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że prośba pełnomocnika o ponowne doręczenie wezwania z dnia 10 października 2013 r. bezpośrednio skarżącemu, pozostaje w sprzeczności z treścią art. 67 § 5 P.p.s.a. Negatywnie więc należy ocenić bierną postawę skarżącego w niniejszym wpadkowym postępowaniu, tym bardziej, że jest on reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który już przy pierwszym wezwaniu referendarza sądowego (patrz pismo z dnia 9 września 2013 r.) został uprzedzony, co do konieczności udokumentowania okoliczności podnoszonych w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy. W konsekwencji do dnia dzisiejszego nie wyjaśnione zostało, kto w rzeczywistości zajmuje lokal mieszkalny należący do skarżącego i ponosi wydatki z tym związane. Skarżący nie ujawnił nadto źródła finansowania wydatków ponoszonych przez niego w czasokresie, w którym przebywał na wolności. Zeznał jedynie, że najbliższa rodzina pomaga mu w opłaceniu czynszu, co nie zostało jednakże udokumentowane. P. F. nie ujawnił nadto źródła dochodu, z którego pokrywane jest wynagrodzenie jego pełnomocnika. Akcentowana tutaj bierność procesowa skarżącego nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.