I SA/Gl 1093/15
WyrokWSA w Gliwicach2016-03-01
Skład orzekający: Teresa Randak, Beata Machcińska, Bożena Suleja-Klimczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych może odmówić umorzenia należności z tytułu składek, jeśli nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a postępowanie egzekucyjne przynosi częściowe rezultaty?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy ZUS prawidłowo odmówiły umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Postępowanie egzekucyjne przynosiło częściowe rezultaty, a kwestia odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej za zobowiązania spółki była już prawomocnie rozstrzygnięta i nie podlegała ponownej ocenie w postępowaniu o umorzenie należności.Stan faktyczny
Skarżący P.S. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, za które został obciążony jako osoba trzecia. Organy ZUS odmówiły umorzenia, wskazując na brak przesłanek całkowitej nieściągalności oraz na fakt, że postępowanie egzekucyjne przynosiło częściowe rezultaty. Skarżący kwestionował swoją odpowiedzialność jako członka zarządu spółki, twierdząc, że skutecznie zrezygnował z funkcji przed powstaniem zaległości. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że kwestia odpowiedzialności skarżącego była już prawomocnie rozstrzygnięta, a przesłanki umorzenia należności nie zostały spełnione.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie WSA Beata Machcińska, Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2016 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.
Decyzją z dnia [....] r. nr [....] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (dalej ZUS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm. - dalej K.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 121 - dalej u.s.u.s.) - po rozpatrzeniu wniosku P. S. (dalej strona lub zobowiązany) o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek - utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w D. z dnia [....] r. nr [....] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 16 stycznia 2015 r. zobowiązany zwrócił się o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społecznie za płatnika tych składek tj. "A" sp. z o.o. w D. (dalej w skrócie Spółka), podnosząc, że nigdy nie pełnił funkcji członka zarządu Spółki i powołując się na swoją trudną sytuację finansową.
Decyzją z dnia [....] r. wydaną w I instancji ZUS odmówił umorzenia należności składkowych na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz na FP i FGŚP w części finansowanej przez płatnika za okres od grudnia 2004r. do października 2010 r. w łącznej wysokości [....] zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż decyzją z dnia [....] . nr [....] orzeczono o odpowiedzialności zobowiązanego jako osoby trzeciej za zobowiązania ww. Spółki. Od decyzji tej stronie przysługiwało odwołanie do Sądu Okręgowego w C., ale nie skorzystała ona z możliwości jej zaskarżenia. Rozpatrując wniosek o umorzenie ZUS powołał się na poczynione szczegółowe ustalenia dotyczące sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej zobowiązanego. Stwierdził m.in., że zobowiązany nadal prowadzi działalność gospodarczą, w okresie od stycznia do grudnia 2014 r. osiągnął przychód w kwocie [....] zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w kwocie [....] zł, a w rezultacie stratę w wysokości [....] zł. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego zajęto rachunek bankowy strony w banku B S.A. i ściągnięto kwotę [....] zł. Wobec zatem nie stwierdzenia przesłanki całkowitej nieściągalności organ nie znalazł podstaw do rezygnacji z dochodzenia przedmiotowych należności.
Zobowiązany zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu składek obciążających go jako członka zarządu Spółki. W zgłoszonym żądaniu zobowiązany odniósł się do kwestii obciążenia go zaległościami z tytułu składek. Oświadczył, że nigdy nie płacił i nie zatrudniał pracowników Spółki i co najważniejsze nigdy nie spotkał się z żadnym z jej pracowników z wyjątkiem M. W., który obiecywał mu zatrudnienie, co nigdy nie nastąpiło. Zaznaczył ponadto, że wymienionego wyżej M. W. widział tylko dwa razy, kiedy to pokazywał mu miejsce pracy "C", gdzie zobowiązany miał być odpowiedzialny za remont. Wskazał, że został obciążony należnościami finansowymi, ale sam nigdy żadnych pieniędzy nie otrzymał.
W związku z powyższym ZUS poddał sprawę ponownej analizie pod kątem wystąpienia ustawowych przesłanek stanowiących podstawę umorzenia należności, w oparciu o treść art. 80 K.p.a. Wskazał, iż zgodnie z treścią art. 10 § 1 K.p.a. stronie umożliwiono czynny udział w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, a przed wydaniem decyzji zapewniono możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego, na podstawie którego dokonano oceny podnoszonych w sprawie okoliczności.
W czasie trwającego postępowania wyjaśniającego zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy strona złożyła dodatkowo następujące dokumenty:
1. Wezwanie dot. stawienia się na komisji lekarskiej z dnia 21 kwietnia 2015r.;
2. Zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014;
3. Kartę informacyjną dot. zarejestrowania się w [....] nr [....] w S.;
4. Skierowanie do Poradni [....] z dnia 2 kwietnia 2015r.
W toku postępowania ZUS ustalił na podstawie uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia [....] r., że od tej daty zobowiązany był członkiem (prezesem) jej zarządu. W związku z powyższym ww. decyzją z dnia [....] r. organ orzekł, iż odpowiada on jako osoba trzecia za zaległości z tytułu składek i odsetek za zwłokę od tych składek płatnika składek - Spółki, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez stronę obowiązków członka zarządu w/w Spółki, a które na dzień wydania powołanej wyżej decyzji stanowiły łącznie kwotę [....] zł.
Dalej organ wskazał, iż przepisy u.s.u.s., w oparciu o które rozpoznano wniosek oraz wydano niniejszą decyzję dają możliwość umorzenia należności z tytułu składek w całości lub w części tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności - zgodnie z treścią jej art. 28 ust. 1 i 2. Przez należności z tytułu składek zgodnie z art. 24 ust. 2 powołanej wyżej ustawy rozumie się składki, jak również odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia oraz opłatę dodatkową. Przypadki całkowitej nieściągalności natomiast określone zostały w sposób wyczerpujący i zamknięty w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., zgodnie z którym całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.),
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.),
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Jak podkreślił organ, dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia, gdyż w tym względzie organ działa w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma ta wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą" one być umorzone.
Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego ZUS stwierdził, że w przedmiotowej sprawie taka możliwość nie występuje albowiem nie zaistniała żadna z określonych przez ustawodawcę w cytowanym przepisie okoliczności.
Wskazał, że wobec zobowiązanego została wdrożona procedura przymusowego dochodzenia należności. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Dyrektor o/ZUS w S. w dniu [....] r. dokonał skutecznie zajęcia rachunku bankowego strony w B S.A., po czym nastąpiła częściowa realizacja zajęcia w sierpniu 2014 roku w łącznej kwocie [....] zł. Jak z tego wynika, przymusowe dochodzenie daje wierzycielowi perspektywę odzyskania zaległych składek.
Po rozpatrzeniu wniosku o umorzenie należności z tytułu składek w świetle obowiązujących przepisów prawa ubezpieczeniowego w zakresie możliwości umarzania należności składkowych organ stwierdził zatem, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności należności, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zauważył nadto, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności - zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a u.s.u.s Wykonanie tegoż przepisu reguluje § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365). Jednakże, jak podkreślił ZUS, regulacja ta nie ma zastosowania do należności z tytułu składek, o umorzenie których strona wnioskuje.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zarzucił decyzji obrazę prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 116 § 2 O.p. w zakresie w jakim przyjęto, że skarżący ponosi odpowiedzialność właściwą dla członków zarządu, obejmującą zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływa w czasie pełnienia przez nich funkcji członka zarządu, kiedy to w czasie powstania zobowiązań których dotyczy skarżona decyzja tj. zobowiązań Spółki, skarżący nie był jej członkiem zarządu.
Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie decyzji obu organów administracji w zakresie odmowy umorzenia należności z tytułu składek obciążających skarżącego oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi podniósł, iż w dniu 16 stycznia 2015 r. złożył do ZUS wniosek o umorzenie należności z tytułu składek obciążających go jako członka zarządu Spółki. We wniosku wskazał na argumenty i dowody mające naświetlić jego trudną sytuację finansową. W odpowiedzi na powyższe organ przytoczył treść art. 30 u.s.u.s., na podstawie którego do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 przywołanej ustawy. W konsekwencji została całkowicie wyłączona możliwość umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek niezależnie od sytuacji osobistej i majątkowej zobowiązanego. Tym samym wystąpiły podstawy do umorzenia postępowania wszczętego z wniosku skarżącego w części dotyczącej składek finansowanych przez pracowników zatrudnionych w Spółce (w decyzji nr [....] z dnia [....] r. o umorzeniu postępowania w przedmiocie umorzenia należności - k. 698 akt adm. - uwaga Sądu). Dalej organ wskazał, że przedstawione przez skarżącego argumenty nie mogą być wzięte pod uwagę jako przesłanki przemawiające za umorzeniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika, z uwagi na fakt iż do ww. należności nie mają zastosowania przepisy art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 Rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zgodnie z którymi należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za osoby ubezpieczone, będące równocześnie płatnikami składek, mogą być w uzasadnionych przypadkach umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuacje rodzinną nie jest w stanie opłacać tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.
Decyzją z dnia [....] r. ZUS Oddział w S. utrzymał w mocy decyzję ZUS dotyczącą odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
Skarżący potwierdził, że zgodnie z uchwałą z dnia [....] r. Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników od dnia [....] r. był członkiem zarządu (prezesem) rzeczonej Spółki. Jednakże wyjaśnił, że zgodnie ze złożoną przez niego rezygnacją z funkcji prezesa zarządu w dniu [....] r. w siedzibie Spółki tj. w D. przy ul. [....], przestał on pełnić ww. funkcję, co za tym idzie przestał również odpowiadać za zobowiązania Spółki powstałe po skutecznie złożonej rezygnacji.
Do skargi załączył pismo zawierające jego rezygnację z funkcji członka zarządu z dnia [....] r. Zauważył, że na skutek zaniechania zawinionego przez organy Spółki nie został złożony do Krajowego Rejestru Sądowego stosowny wpis mający dotyczyć wykreślenia skarżącego z akt rejestrowych. Poniósł ponadto, że złożona rezygnacja z funkcji prezesa dokonana została skutecznie, gdyż zgodnie z art. 61 § 1 K.c: "Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła się zapoznać z jego treścią". A zatem kwestią wtórną jest jej formalne złożenie do akt rejestrowych Krajowego Rejestru Sądowego z uwagi na konstytutywny charakter złożonej rezygnacji, przy deklaratoryjnym charakterze wpisu do akt rejestrowych, traktującego o wykreśleniu skarżącego z funkcji prezesa zarządu (por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt III AUa 1516/14).
Z tego też względu, zdaniem skarżącego, nie można przypisać mu odpowiedzialności za zobowiązania Spółki w oparciu o art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej. Powyższe potwierdza również orzecznictwo np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt I FSK 1820/13, w którym sąd wskazał, iż w sytuacji, gdy członek zarządu, mimo ważnego zapisu w rejestrze sądowym, kwestionuje fakt bycia członkiem zarządu w dacie powstania zobowiązania, winien wykazać w toku postępowania przed organami podatkowymi lub przed sądem, że został skutecznie odwołany z tej funkcji.
Skoro zatem nie ulega wątpliwości, że skarżący nie był członkiem zarządu Spółki w dacie powstania zobowiązań to zaskarżona decyzja winna zostać uchylona.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie w dniu 1 marca 20146 r. skarżący poparł skargę w całości ponawiając argumentację w kwestii skutecznej rezygnacji z funkcji w zarządzie spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji ZUS w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była decyzja ZUS z dnia [....] r. utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika. Organy obu instancji przyjęły, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Argumentacja strony skarżącej polegała natomiast na kwestionowaniu zasadności orzeczenia o jej odpowiedzialności jako osoby trzeciej za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powstałe w czasie pełnienia przez stronę funkcji członka zarządu.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społecznie może nastąpić tylko na wniosek zobowiązanego, na podstawie w art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. - przy spełnieniu przesłanek tam wskazanych. W niniejszej sprawie zarówno treść wniosku jak i pozostała argumentacja świadczy niewątpliwie o tym, że żądając umorzenia należności strona skarżąca w istocie dąży do weryfikacji obciążenia ją odpowiedzialnością za niezapłacone przez Spółkę w terminie składki. Trzeba jednak wyraźnie zaznaczyć, że postępowanie o umorzenie należności wobec ZUS nie może stanowić płaszczyzny dla polemiki w przedmiocie zasadności i prawidłowości działania organu w postępowaniu, z którego wynika obowiązek strony uregulowania zaległych składek.
Zauważyć przyjdzie, że odpowiedzialność skarżącego za zaległości z tytułu składek i odsetek za zwłokę płatnika składek - spółki "A" - została orzeczona na mocy decyzji ustalającej ZUS z dnia [....] r. Skarżący został prawidłowo pouczony o prawie do wniesienia odwołania od tej decyzji w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia - do Sądu Okręgowego w C. Z prawa tego nie skorzystał a zatem decyzja stała się prawomocna. Tym samym zobowiązany stracił możliwość powoływania się w postępowaniu sądowym (poza trybem nadzwyczajnym) na przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność (określone w art. 116 O.p. w zw. z art. 31 u.s.u.s.), w tym na okoliczność, że nie pełnił funkcji członka zarządu Spółki w okresie kiedy powstały po jej stronie zaległości składkowe. Ocena prawidłowości decyzji o odpowiedzialności skarżącego za zaległości z tytułu składek pozostaje poza kognicją sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie.
Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd organu, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz FP i FGŚP.
Podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jest art. 28 u.s.u.s. Wskazana ustawa w treści powołanego przepisu daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1- 3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4).
W niniejszej sprawie zastosowanie miał przepis art. 28 ust. od 1 do 3 komentowanej ustawy. Podkreślenia wymaga, że umorzenie składek wynikające z tego przepisu jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy spełniony zostanie którykolwiek ze stanów faktycznych dotyczący całkowitej nieściągalności składek. Brak natomiast takiego stanu stanowi negatywną przesłankę umorzenia należności. Ujmując rzecz inaczej, w sytuacji, gdy nie wystąpi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności określona w ust. 3 art. 28 u.s.u.s. nie jest prawnie możliwe umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Dopiero bowiem wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Co istotne, użycie w art. 28 ust. 1 u.s.u.s zwrotu "mogą być umarzane" wskazuje jedynie na prawną możliwość umorzenia, a nie jego obligatoryjność w przypadku wystąpienia przesłanek umorzenia. Wskazane uregulowania dają Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych podstawy do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, iż organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Może zatem w przypadku stwierdzenia zaistnienia warunku z ust. 2 i 3 art. 28 uwzględnić wniosek bądź też odmówić umorzenia należności.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że takie warunki w przypadku skarżącego nie zaistniały. Co do spornych należności toczy się postępowanie egzekucyjne, zajęcie rachunku bankowego strony doprowadziło na dzień wydania decyzji
drugoinstancyjnej do wyegzekwowania kwoty [....] zł. Skarżący w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, jego sytuacja majątkowa również nie uprawnia do wniosku, że egzekucja jest bezskuteczna.
W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1- 3 cyt. ustawy. Przyjęty w tym przedmiocie wniosek, że nie zaszła żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, znajduje swoje oparcie w ustaleniach faktycznych sprawy. ZUS prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie cały materiał dowodowy. Wydanie decyzji poprzedzone zostało, zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., postępowaniem zmierzającym do ustalenia aktualnej sytuacji skarżącego, zaś ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów, jak i prawa materialnego. Organ wywiązał się też z nałożonego nań obowiązku poszanowania art. 11 K.p.a., wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy. Nie doszło zatem do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym wyrażonych w art. 7 K.p.a. zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, a także wyrażonej w art. 10 § 1 K.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.
Podsumowując, w ocenie Sądu, ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło