I SA/Gl 1102/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która otrzymuje emeryturę w wysokości 1300 zł netto. Nie wskazał żadnych innych dochodów, podał natomiast, iż posiada nieruchomość rolną o powierzchni 0,06 ha. Pismem doręczonym w dniu 9 listopada 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności potwierdzeń wypłaty skarżącemu i jego małżonce emerytur za ostatni miesiąc lub zaświadczenia organu rentowego o wysokości tych świadczeń, wskazującego też formę ich wypłaty (gotówkową lub bezgotówkową – na rachunek bankowy), a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, odpisu umowy darowizny, na podstawie której skarżący przeniósł własność gospodarstwa rolnego, zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie gminy o dochodowości tego gospodarstwa rolnego oraz zaświadczenia właściwej agencji udzielającego odpowiedzi na pytanie o to, czy wypłacono dopłaty związane z tym gospodarstwem, a jeśli tak, to w jakiej wysokości (zastrzeżono, że ten punkt wezwania należy wykonać, jeżeli któraś z osób prowadzących to gospodarstwo pozostaje ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym), dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącego (zaświadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz obrazujących miesięczną wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, np. faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp., a także kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Pismem z dnia 17 listopada 2015 r., nadanym tego samego dnia, radca prawny występujący w charakterze pełnomocnika skarżącego w innych sprawach przez Sądem, np. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 70/14, wniósł o przedłużenie terminu do wykonania wezwania. Podniósł, że skarżący znajduje się w złym stanie zdrowia i nie można uzyskać od niego niezbędnych dokumentów. Zapowiedział wykonanie wezwania, jak stan ten ulegnie poprawie. W przywołanej sprawie o sygn. akt I SA/Gl 70/14 skarżący trzykrotnie składał wnioski o przyznanie prawa pomocy. W dwóch pierwszych wnioskach stwierdził, że dochody jego gospodarstwa domowego ograniczają się do emerytury jego żony w wysokości 800 zł netto. W związku z każdym z tych wniosków wystosowywano do pełnomocnika wezwania do nadesłania materiałów źródłowych, w większości tych samych, o które wezwano go obecnie. Pełnomocnik nigdy nie przedłożył żadnych dokumentów, choć wnosił o przedłużenie terminu do wykonania wezwania z identycznych przyczyn i z tym samym zapewnieniem co w niniejszej sprawie, w piśmie z dnia 26 marca 2014 r. oświadczył z kolei, że skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości 1400 zł netto, a jego żona w wysokości 800 zł, oraz że małżonkowie przekazali posiadane przez siebie gospodarstwo rolne tytułem darowizny. W konsekwencji dwa pierwsze wnioski zostały oddalone postanowieniami Sądu z dnia 19 maja 2014 r. i z dnia 7 stycznia 2015 r., tak jak zażalenia na te orzeczenia – oddalone postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiednio z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1160/14 i z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 141/15, natomiast ostatni wniosek załatwiono odmownie postanowieniem Sądu 12 października 2015 r. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona zachować, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Tymczasem termin wyznaczony skarżącemu do wykonania takiego wezwania upłynął bezskutecznie z dniem 16 listopada 2015 r. Bez znaczenia w tej materii pozostaje przy tym to, że następnego dnia radca prawny, który nie reprezentuje go w niniejszej sprawie, złożył wniosek o przedłużenie tego terminu. Stosownie wszak do art. 84 P.p.s.a. termin sądowy można przedłużyć na wniosek złożony przed upływem terminu. Wniosek, jaki nadesłano w związku z wezwaniem, nie mógł więc odnieść skutku. Nie można żądać przedłużenia terminu, który już zakończył swój bieg. Z tego powodu nie wezwano radcy prawnego, który rozpatrywany wniosek złożył, do uzupełnienia jego braku formalnego poprzez przedłożenie pełnomocnictwa. W myśl art. 49 § 1 P.p.s.a. wezwanie do uzupełnienia lub poprawienia pisma dotkniętego brakami formalnymi kieruje się wszak do wnoszącego pismo wyłącznie wtedy, gdy pismo nie może otrzymać dalszego biegu. Ze wskazanych wyżej względów wnioskowi o przedłużenie terminu w ogóle zaś biegu nadać nie można. W efekcie przyjąć zarazem wypada, że skarżący nadal działa w sprawie osobiście. Niezależnie od dotychczasowych spostrzeżeń odnotować jednak można, że w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 70/14, w której wspomniany radca prawny występował w charakterze pełnomocnika, także wnosił on przedłużenie terminu do wykonania wezwania referendarza sądowego, powołując się na stan zdrowia wnioskodawcy i zapowiadając dostarczenie dokumentów niezwłocznie po jego poprawie, lecz zapowiedzi tej nigdy nie wykonał. Wezwania wystosowane w tamtej sprawie obejmowały te same dokumenty, o które wzywano obecnie. Żadnego z tych dokumentów nigdy nie nadesłano. Wedle art. 255 P.p.s.a. wnioskodawcę wzywa się do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości. Umożliwia to weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Brak dokumentów źródłowych wyklucza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji wnioskodawcy, w szczególności dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego, a także tego, z kim w istocie on to gospodarstwo tworzy. Strona poprzestała w tym zakresie jedynie na oświadczeniach, które odbiegają od tych złożonych w postępowaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 70/14, co pogłębia jeszcze wątpliwości, jakie można powziąć w rozpatrywanej sprawie. Otóż w tamtej sprawie skarżący utrzymywał na początku, że emerytura jego żony wynosi 800 zł, nie 1300 zł, jak podał obecnie; tę pierwszą kwotę potwierdził jego pełnomocnik, który jednak poinformował, że wnioskodawca również otrzymuje takie świadczenie, choć w wysokości 1400 zł. Kwestia ta wymaga więc szczególnej weryfikacji. Podobnie jest również w przypadku nieodpłatnej czynności, na podstawie której, jak oświadczył pełnomocnik skarżącego w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 70/14, miał przekazać on innym osobom gospodarstwo rolne stanowiące według skargi główne źródło utrzymania jego i jego żony. Niewątpliwie tego rodzaju czynność może rodzić określone obowiązki po stronie tych osób, co nie pozostaje bez wpływu na możliwości płatnicze wnioskodawcy. Niewykonanie wezwania wyklucza zatem uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.