I SA/Gl 1116/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), Sędziowie NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Anna Wiciak, Protokolant Monika Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2007 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz strony skarżącej kwotę "[...]" tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...], którą ustalono wymiar podatku wobec K. S. od nieruchomości na 2005 r. w wysokości [...] zł. Opodatkowaniem objęto lokal użytkowy wykorzystany do prowadzenia działalności gospodarczej o powierzchni 239,74 m2. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, podatek od nieruchomości ustalono na podstawie umowy o najem lokalu użytkowego oraz danych wynikających z ewidencji gruntów, przy zastosowaniu stawek określonych w obowiązującej na rok podatkowy 2005 Uchwale Rady Miasta C. z dnia [...]. Wskazano też, iż zgodnie ze zmianą przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, od 1 stycznia 2003 r. (na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 tej ustawy) podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego – jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem. W toku postępowania podatkowego K. S. podniosła, że z treści umowy najmu nie wskazano wyraźnie, że podmiot zawierający umowę działa na rzecz i w imieniu Gminy C.. Strona wyraziła też pogląd, iż oddanie przedmiotu w posiadanie zależne, nie może jednocześnie "przenosić" na najemcę praw i obowiązków, które nie zostały wymienione w umowie. Ustosunkowując się do tych argumentów, organy podatkowy II instancji wyjaśnił, że podatnikami podatku od nieruchomości są, co do zasady, właściciele, posiadacze samoistni oraz użytkownicy wieczyści nieruchomości i obiektów budowlanych niezłączonych trwale z gruntem. Reguła ta nie znajduje jednak w pełni zastosowania do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Organ podniósł dalej, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 roku (Dz. U. z 2002 roku nr 9, poz. 84 z późniejszymi zmianami), obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, które są właścicielami lub posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, użytkownikami wieczystymi gruntów, posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem. Wskutek dokonania nowelizacji przepisu art. 3 ust. 1 cyt. ustawy, osoby fizyczne, które dotychczas wynajmowały od gminy część budynku (wyodrębniony lokal) na prowadzenie działalności gospodarczej – stały się podatnikami podatku od wynajętej części nieruchomości. Z ustalonej tak reguły opodatkowania wynika więc, jak stwierdził organ, że w przypadku nieruchomości państwowych i komunalnych, podatnikiem jest zawsze podmiot władający tymi nieruchomościami, nawet wówczas, gdy nie ma do tego stosownego tytułu prawnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniono następnie, że z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że K. S. w drodze umowy najmu z dnia 1 listopada 1990 r. wynajęła od Zarządu A (obecnie A TBS w C.) lokal użytkowy położony przy ul [...]. Lokal ten stanowił odrębną własność Miasta C. i był administrowany przez Zarząd A TBS. Kontynuując ten wątek Kolegium podkreśliło, iż Zarząd A Towarzystwo Budownictwa Społecznego w C. Sp. z o.o. jest jedynie administratorem nieruchomości Gminy, która nadal pozostawała ich właścicielem. Uznało zatem, iż umowy najmu zawarte zostały z właścicielem i skutkowały powstaniem obowiązku podatkowego w stosunku do najemców poszczególnych lokali. Organ w konsekwencji stwierdził, iż treść omawianego przepisu jednoznacznie wskazuje, że to na podatniczce, będącej (na podstawie umowy z właścicielem - Gminą C.), najemcą lokalu użytkowego – ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. S. wniosła o stwierdzenie jej nieważności bądź o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi ponownie wskazała na naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zwróciła nadto uwagę na okres 5 lat przedawnienia do dochodzenia zaległych podatków. Skarżąca utrzymywała, że zapłata podatku nie może dotyczyć najemcy, jeśli obowiązek ten nie wynika z treści umowy. Zdaniem strony, zawarta przez nią umowa nie rodzi skutków prawnych w omawianym zakresie, gdyż podmiot, któremu nie przysługiwało prawo własności twierdził przy zawieraniu umowy, że jest właścicielem przedmiotu najmu. Podatniczka nie zgodziła się ze stanowiskiem organów podatkowych, że umowa zawarta z Gminą C. a Zakładem A oznaczała wykonywanie i działanie Spółki jedynie w imieniu i na rzecz Gminy C.. Wyraziła pogląd, że w sytuacji, gdy przedmiot najmu oddany został w posiadanie innemu podmiotowi niż właściciel (na podstawie zawartej z nim umowy), to taka konstrukcja prawna winna skutkować przyjęciem, iż to ten podmiot przejął zobowiązanie do ponoszenia opłat podatku od nieruchomości. Skarżąca stwierdziła na końcu, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że umowa najmu została zawarta z właścicielem, czyli Gminą C.. Zaakcentowała, że zarówno z treści umowy najmu jak i z obowiązującego stanu prawnego nie można wysnuć wniosku, aby wynajmujący działał w imieniu i na rzecz innego podmiotu (właściciela). Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przed sądem toczy się w istocie spór o to, czy Zakład A spółka z o.o. w czasie, gdy podpisywana była umowa najmu z uczestnikiem tego sporu K. S. był podmiotem, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu nadanym treścią noweli obowiązującej od 1 stycznia 2003 roku. Organ odwoławczy uznał bowiem Zakład A (nazywany też w decyzji Zarządem A) jako zarządcę nieruchomości, właściwego do zawarcia w dniu 1 listopada 1990 r. z podatniczką umowy najmu lokalu, ze skutkiem obciążającym następnie najemcę (wskutek zmiany przepisów w 2003 r.) podatkiem od nieruchomości. Tego typu stanowisko nie znajduje, w ocenie Sądu oparcia w zebranym materiale dowodowym. Trafnie twierdzi skarżąca, że w umowie najmu jako stronę wynajmującą podano Przedsiębiorstwo A w C. (później Zakład A Spółka z o.o.), bez dalszego określenia, iż działa ono w imieniu i na rzecz Miasta C. (wadliwie strony powołują tutaj Gminę C.). Zauważyć przy tym należy, iż umowa o zarządzanie nieruchomościami Gminy i Miasta C. zawarta została później tj. 12 kwietnia 1999 r. Organy podatkowe nie ustaliły, czy zamieszczenie w § 2 tej umowy klauzuli o przejęciu przez Zakład A nieruchomości oznaczało jednoczesne przekazanie tych budynków w posiadanie Zakładowi. Ustalenie to ma zasadnicze znaczenia dla określenia podmiotu zobowiązanego do uiszczenia podatku od nieruchomości. Podkreślić należy, iż niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy (zgodnie z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa), nie pozwala na prawidłową ocenę poprawności zastosowania art. 3 ust. 1 pkt 4 lit.a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Brak ustalenia statusu Zakładu A Spółki z o.o. (przemianowanego aneksem Nr 4 z dnia 25 czerwca 2001 r. na Zakład A Towarzystwo Budownictwa Społecznego Spółka z o.o.) w powstałym stosunku prawnym skutkował wadliwym zastosowaniem przepisu art. 3 ust. 1 pkt 4a cyt. ustawy, co wystarczająco uzasadniało uchylenie wyroku (zbieżny pogląd w podobnej sprawie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lipca 2007 r. sygn. akt II FSK 1723/06). Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art. 200 tej ustawy orzeczono o zwrocie kosztów postępowania sądowego.