I SA/Gl 1137/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, po rozpoznaniu w dniu 9 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wyrokiem z dnia 30 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Z. F. na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2012 r. Sąd stwierdził prawomocność tego wyroku od dnia 30 czerwca 2012 r. W piśmie z dnia 9 lipca 2012 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Następnie postanowieniem z dnia 16 lipca 2012 r. Sąd przywrócił skarżącemu termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, zaś postanowieniem z dnia 10 września 2012 r. Sąd uchylił postanowienie własne z dnia 9 lipca 2012 r. o stwierdzeniu prawomocności wyroku. W dniu 7 grudnia 2012 r. do Sądu wpłynął wypełniony przez skarżącego urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), w którym wniósł on o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący odnotował, że nie osiąga dochodów, a po przebytym wypadku samochodowym nie uzyskuje świadczeń z ZUS. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Pismem z dnia 11 grudnia 2012 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych, w tym do: nadesłania odpisów tytułów prawnych, na podstawie których skarżący korzysta z nieruchomości położonych w K. przy ul. [...] i w W. przy ul. [...] (w tych ramach należało nadesłać zaświadczenia o osobach zameldowanych w tych nieruchomościach oraz złożyć wyjaśnienia co do wzajemnych relacji pomiędzy nimi); wykazania za pomocą kopii stosownych dokumentów jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (wskazać też należało, w jakiej wysokości skarżący partycypuje w ponoszeniu tych opłat i przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności bądź przedłożyć zaświadczenia o ewentualnych zaległościach w opłatach); przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby zamieszkałe bądź zameldowane w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (w przypadku zajęcia rachunków, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank; w tych ramach należało uwzględnić rachunek bankowy w Banku A, z którego uiszczono wpis sądowy w niniejszej sprawie); udokumentowania wysokości wszelkich dochodów – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy (wskazano, że dochód z tytułu świadczeń rentowych/emerytalnych można wykazać za pomocą kopii "odcinków" otrzymanych świadczeń, zaś dochody z działalności gospodarczej należało przedstawić za pomocą odpisów dokumentów z okresu ostatnich sześciu miesięcy, m.in. pełnej wersji księgi przychodów i rozchodów, raportów kasowych prowadzonej działalności gospodarczej, listy płac, druków ZUS RMUA oraz aktualnej ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej przez skarżącego działalności). Wezwano nadto skarżącego do przedłożenia: kopii zeznań podatkowych za lata 2010-2011 (co dotyczyło wszystkich domowników); do złożenia wyjaśnień, z których wynikałoby, czy działalność gospodarcza w ramach B S.A. oraz Firmy C została zlikwidowana lub zawieszona; do nadesłania odpisu tytułu prawnego, w oparciu o który skarżący wyzbył się prawa do nieruchomości położonej w O. przy ul. [...]; do nadesłania odpisu dokumentu, na podstawie którego rozwiązano stosunek pełnomocnictwa z adw. Z. W. (pełnomocnictwo udzielono w dniu 29 października 2010r.). Wezwano także skarżącego do rozwinięcia wyjaśnień, złożonych w piśmie procesowym z dnia 9 lipca 2012 r. poprzez wskazanie jednostki organizacyjnej, w ramach której skarżący został oddelegowany do odbycia m.in. podróży służbowej na [...]. W piśmie procesowym z dnia 10 stycznia 2013 r. skarżący oświadczył, że nie jest w stanie zgromadzić wymaganych dokumentów w zakreślonym siedmiodniowym terminie. Zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2013 r. referendarz sądowy przedłużył skarżącemu termin do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy o siedem dni, licząc od dnia doręczenia odpisu zarządzenia. W piśmie procesowym z dnia 13 lutego 2013 r. Z. F. oświadczył, że w związku z chorobą i niemożnością skompletowania wszystkich zalecanych dokumentów nie jest w stanie wykonać nałożonych zaleceń. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, iż skarżący nie uczynił zadość obowiązkowi współpracy z Sądem, gdyż w ogóle nie zareagował na wezwanie do uzupełnienia danych, zawartych we wniosku o prawo pomocy. W złożonym sprzeciwie skarżący podniósł, że z uwagi na stan zdrowia nie był w stanie dopełnić ciążących na nim obowiązków. Dodał, że od dnia wypadku "żyje w innym świecie" i z trudnością udaje mu się egzystować. Do sprzeciwu załączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego z dnia [...] r. (Oddział [...]) oraz z dnia [...] r. (Oddział [...] i [...]), które uprzednio już dołączone przez niego zostały do druku PPF. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2013 r. Sąd odrzucił sprzeciw skarżącego z uwagi na wniesienie go po terminie. Przy piśmie z dnia 11 maja 2013 r. skarżący wskazał, iż w jego małżeństwie ustanowiono ustrój rozdzielności majątkowej i nadesłał kopię stosownego aktu notarialnego w tym przedmiocie (z lipca 2009 r.). Postanowieniem z dnia 15 lipca 2013 r. Sąd przywrócił skarżącemu termin do wniesienia sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zaznaczyć należy, iż z uwagi na przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia sprzeciwu (uprzednio odrzuconego), postanowienie referendarza sądowego z dnia 20 lutego 2013 r. utraciło moc. Rozpoznając zatem na nowo wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym Sąd doszedł do przekonania, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 wskazanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zwrócić należy w pierwszej kolejności uwagę, że postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy jest postępowaniem specyficznym, w którym ciężar dowodu (inicjatywa dowodowa) przysługuje wyłącznie wnioskodawcy. Zgodnie z ukształtowaną linią orzeczniczą, rozstrzygnięcie w kwestii przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2010r., sygn. akt II FZ 568/10, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 742626). W orzecznictwie wskazuje się, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Jest on zobligowany przedstawić w sposób czytelny swój stan finansowy prezentując w niebudzący wątpliwości sposób źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. To na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 1024/12, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 1240480). Osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy powinna bowiem liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I OZ 929/12, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 1239559). Skarżący w niniejszym postępowaniu w ogóle nie nadesłał dokumentów, wskazanych w wezwaniu referendarza sądowego. W złożonym sprzeciwie jako argument przemawiający za niemożliwością zebrania tychże dokumentów powołał wprawdzie stan swojego zdrowia, jednak w ocenie Sądu trudno uznać za udowodnione okoliczności, iż schorzenia skarżącego mają tak istotny wpływ na możliwość złożenia jakichkolwiek dokumentów, objętych wezwaniem. Jest tak tym bardziej dlatego, iż od doręczenia skarżącemu postanowienia referendarza sądowego upłynęło – na dzień wydania niniejszego postanowienia – blisko sześć miesięcy; w tym czasie zdaniem Sądu skarżący miał możliwość zebrania i przedłożenia wymaganej dokumentacji. Co więcej, fakt przesyłania do Sądu przez skarżącego pism procesowych i kserokopii pewnych dokumentów wskazuje, iż problemy zdrowotne, z którymi się boryka, nie powinny uniemożliwić mu uczynienia zadość, chociażby w części, wezwaniu do uzupełnienia dokumentacji. Wskazana wyżej bierność procesowa skarżącego nie pozwala na pozytywne dla niego rozstrzygnięcie w kwestii przyznania prawa pomocy. Brak jest bowiem danych, wskazujących na rzeczywistą sytuację majątkową wnioskodawcy. Konkluzji powyższej w żaden sposób nie zmienia fakt przedłożenia przez skarżącego kserokopii aktu notarialnego, zgodnie z którym w jego małżeństwie wyłączono wspólność ustawową. Jak bowiem wskazano stronie w uzasadnieniu postanowienia referendarza sądowego, jego małżonka jest zwolniona od przedstawienia dokumentacji źródłowej i oświadczeń jedynie w przypadku orzeczenia separacji bądź rozwodu. W orzecznictwie akcentuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt II FZ 987/12, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 1274301). Taki zaś stan rzeczy nie został przez skarżącego w niniejszym postępowaniu wykazany. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a. i przy zastosowaniu art. 16 § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.