I SA/Gl 1144/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, , , po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia dochodu w wysokości niepowodującej powstania zobowiązania podatkowego za 2008 r. w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 stycznia 2016 r. zawiadomiono pełnomocnika skarżącego, będącego adwokatem, o terminie rozprawy wyznaczonym w niniejszej sprawie na dzień 16 marca 2016 r. o godz. 9:15 w sali nr 3. Przesyłka polecona skierowana do pełnomocnika skarżącego i zawierająca powyższe zawiadomienie oraz zawiadomienie o terminie rozprawie wyznaczonym w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1143/15, została doręczona upoważnionemu pracownikowi w dniu 22 lutego 2016 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru k. 71 akt sądowych). W dniu 16 marca 2016 r. odbyła się rozprawa, na którą – w świetle jej protokołu – stawił się pełnomocnik skarżącego. Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi połączyć sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1143/15 i I SA/Gl 1144/15 do wspólnego rozpoznania i odrębnego wyrokowania. Po zamknięciu rozprawy Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia i wyznaczyć na dzień 23 marca 2016 r. Na ogłoszeniu orzeczenia w dniu 23 marca 2016 r. za strony nikt się nie stawił. Wyrokiem z dnia 23 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę skarżącego wniesioną na decyzję oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2016 r. starszy referendarz sądowy stwierdził prawomocność wskazanego wyżej orzeczenia. Wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2016 r., nadanym w dniu 29 kwietnia 2016 r., pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 marca 2016 r. Z uzasadnienia wniosku wynika, że pełnomocnik skarżącego dnia 22 lutego 2016 r. otrzymał zawiadomienie o rozprawie, która miała odbyć się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1143/15 w dniu 16 marca 2016 r. o godz. 9:15, sala nr 3. Następnie w dniu 24 lutego 2016 r. otrzymał zawiadomienie o rozprawie, która miała odbyć się przed tutejszym Sądem w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1987/15 w dniu 16 marca 2016 r. o godz. 9:45, sala nr 5. Pełnomocnik skarżącego nigdy nie otrzymał żadnego zawiadomienia o terminie rozprawy w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1144/15. Następnie pełnomocnik skarżącego w dniu 16 marca 2016 r. osobiście udał się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach celem reprezentowania skarżącego na rozprawach w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 1143/15 i III SA/Gl 1987/15. Po wywołaniu sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1143/15 udał się na salę rozpraw, gdzie Sąd, po sprawdzeniu obecności, ogłosił postanowienie o połączeniu do wspólnego rozpoznania spraw, o których terminie rozpraw pełnomocnik skarżącego otrzymał zawiadomienia. Pełnomocnik skarżącego był przeświadczony, że Sąd połączył do wspólnego rozpoznania sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1143/15 i III SA/Gl 1987/15, gdyż zgodnie z otrzymanymi zawiadomieniami w tych sprawach w dniu 16 marca 2016 r. miały odbyć się rozprawy. Przeświadczenie to było tym bardziej zasadne, gdyż nie otrzymał zawiadomienia w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1144/15. Nie miał zatem świadomości, że w dniu 16 marca 2016 r. odbywać się będą trzy sprawy ze skarg jego mocodawcy. Podczas rozprawy skład orzeczniczy rozpoznający sprawę zadawał mu pytania dotyczące stanu faktycznego sprawy o sygn. akt III SA/Gl 1987/15. Wobec tego, uznając, że w czasie rozprawy o godz. 9:15 rozpoznawane są łącznie sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1143/15 i III SA/Gl 1987/15, nie stawił się pod salą nr 5, gdzie zgodnie z zawiadomieniem miała odbyć się rozprawa w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1987/15. Po zamknięciu rozprawy Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia i wyznaczyć go na dzień 23 marca 2016 r. W dniu 24 marca 2016 r. pełnomocnik skarżącego zadzwonił więc do Wydziału Informacji Sądowej w celu uzyskania informacji w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 1143/15 oraz III SA/Gl 1987/15 i został poinformowany o oddaleniu skargi. Pozostając w błędnym przeświadczeniu, że sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1143/15 i III SA/Gl 1987/15 zostały połączone do wspólnego rozpoznania i że to właśnie w tych sprawach odroczono ogłoszenie wyroku, w dniu 24 marca 2016 r. pełnomocnik skarżącego złożył wnioski o sporządzenie uzasadnienia wyroków w tych sprawach. Następnie w dniu 25 kwietnia 2016 r. otrzymał odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Wydziału III z dnia 18 kwietnia 2016 r. o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku z uwagi na uchybienie terminu od złożenia wniosku. Wobec tego, nie rozumiejąc zaistniałej sytuacji, w dniu 27 kwietnia 2016 r. zapoznał się z aktami sprawy o sygn. I SA/Gl 1143/15 i III SA/Gl 1987/15. Z protokołu rozprawy, znajdującego się w aktach o sygn. I SA/Gl 1143/15, dowiedział się, że do wspólnego rozpoznania i odrębnego wyrokowania połączone zostały sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1143/15 i I SA/Gl 1144/15, a nie jak myślał dotychczas sprawy o sygn. I SA/Gl 1143/15 i III SA/Gl 1987/15. Reasumując pełnomocnik skarżącego podniósł, że z uwagi na niedoręczenie zawiadomienia o wyznaczonym na dzień 16 marca 2016 r. terminie rozprawy w niniejszej sprawie, nie sposób uznać, iż wiedział i miał świadomość wyznaczenia powyższej rozprawy, a co za tym idzie, że wiedział o wydanym w sprawie wyroku. Podkreślił, że skarżący w wyniku niezawinionego uchybienia terminu pozbawiony zostanie możliwości zaskarżenia orzeczenia wydanego w niniejszej sprawie, co powoduje ujemne skutki. Końcowo pełnomocnik skarżącego wskazał, że zachował termin do wniesienia pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu. Przyczyna uchybienia terminu ustała z dniem 27 kwietnia 2016 r., kiedy to powziął wiadomość o wyznaczeniu rozprawy w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1144/15 oraz jej połączeniu do wspólnego rozpoznania ze sprawą o sygn. akt I SA/Gl 1143/15. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Następnie pełnomocnik skarżącego w terminie uzupełnił brak formalny wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nadto z akt sądowych o sygn. I SA/Gl 1143/15 wynika, że w dniu 27 kwietnia 2016 r. upoważniony przez pełnomocnika skarżącego aplikant adwokacki przeglądał akta sądowe tej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ppsa"), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Stosownie z kolei do art. 87 § 4 ppsa równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. Przyjmując bowiem najbardziej korzystną dla strony interpretację, trzeba stwierdzić, iż przyczyna uchybienia terminu – brak wiedzy o wydaniu wyroku w sprawie – ustała z dniem powzięcia informacji w tym zakresie, czyli w dniu 27 kwietnia 2016 r. Wniosek zaś został złożony w dniu 29 kwietnia 2016 r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 ppsa. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, publ. Lex nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Omówione kryteria ujmowane są jeszcze surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98, publ. Lex 42023). Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Należy nadto zauważyć, że w przypadku, gdy osoba reprezentowana jest przez pełnomocnika, wina tego pełnomocnika w uchybieniu terminu obciąża samą stronę. Powyżej zaprezentowane stanowiska wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy. Za takie nie mogą być uznane okoliczności wskazane przez niego we wniosku, związane z brakiem doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy w niniejszej sprawie, a w konsekwencji pozostawanie przez pełnomocnika skarżącego w przeświadczeniu, że na rozprawie w dniu 16 marca 2016 r. połączono do wspólnego rozpoznania sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1143/15 i III SA/Gl 1987/15. W ocenie Sądu uchybienie terminu jest wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw, a nie następstwem okoliczności od pełnomocnika niezależnych. Rozpoznając złożony w niniejszej sprawie wniosek w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że pełnomocnikowi skarżącego – wbrew jego twierdzeniom – doręczono zawiadomienie o terminie rozprawy w niniejszej sprawie. Doręczenie tego zawiadomienia nastąpiło we wspólnej przesyłce poleconej dotyczącej niniejszej sprawy i sprawy o sygn. I SA/Gl 1143/15. Zaakcentować trzeba, że pełnomocnik nie neguje doręczenia zawiadomienia w ostatnio wymienionej sprawie. Wskazać przy tym też należy, że Sąd dotrzymał zasad dotyczących doręczania przesyłek w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W tym kontekście wypada odnotować, że dla prawidłowego doręczenia pisma przez pocztę istotne jest, aby pismo zostało wysłane jako przesyłka polecona za potwierdzeniem odbioru. Wymóg ten wynika z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1222), mającego zastosowanie na mocy odesłania zawartego w art. 65 § 2 ppsa. Do przesyłki należy dołączyć formularz potwierdzenia odbioru, w którym winna zostać wskazana data, sygnatura akt sprawy oraz rodzaj przesyłki (§ 2 ust. 2, wzór formularza potwierdzenia odbioru). W orzecznictwie nie jest sporna dopuszczalność przesyłania w jednej przesyłce kilku pism sądowych, z tym tylko zastrzeżeniem, że fakt ten powinien zostać odnotowany na formularzu potwierdzenia/pokwitowania odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki" (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lipca 2000 r., sygn. akt I CZ 87/00, publ. Lex nr 548760, z dnia 14 marca 2000 r., sygn. akt II CKN 483/00, publ. Lex nr 52550, z dnia 20 kwietnia 2000 r., sygn. akt I CZ 38/00, Biul. SN 2000, nr 5, poz. 15). Zatem dla prawidłowości dokonania w ten sposób doręczenia wymaga się, aby okoliczność przesłania w jednej przesyłce kilku pism wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 707/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawidłowo wypełnione pokwitowanie odbioru, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 Kodeksu postępowania cywilnego, potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism, korzystający z domniemania prawidłowości (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt V CZ 123/10, publ. Lex nr 785895) i zgodności z prawdą (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1998 r., sygn. akt III CZ 51/98, publ. Lex nr 33465). Potwierdzenie podpisem odbioru przesyłki oznacza nie tylko, że przesyłka została doręczona osobie upoważnionej do jej odbioru w dacie na formularzu wskazanej, ale także że zawartość przesyłki odpowiada tej, która została wskazana na formularzu potwierdzenia odbioru (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1929/09, publ. Lex nr 576563, z dnia 18 stycznia 2012 r. sygn. akt I FSK 2088/11, publ. Lex nr 1110110). Adresat przesyłki, który stwierdzi, że nie doręczono mu wszystkich pism wymienionych na formularzu i których przyjęcie pokwitował, powinien ten fakt udowodnić (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1929/09, publ. Lex nr 576563). Przenosząc powyższe uwagi na grunt omawianej sprawy, należy podnieść, że z akt sprawy wynika, iż wykonując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału przygotowano zawiadomienie o terminie rozprawy, wyznaczonym na dzień 16 marca 2016 r. Wykonanie to odpowiada warunkom wysyłania korespondencji określonym w zarządzeniu nr 11 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości. Pismo to, będące kopią pisma wysłanego pełnomocnikowi skarżącego, opatrzone jest adnotacją pracownika sekretariatu o ich wysłaniu, a zarządzenie dotyczące tej wysyłki adnotacją o jego wykonaniu. Okoliczność tę potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru, z treści którego wynika zawartość przesyłki. Wskazać w tym miejscu należy, że ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 71 akt sądowych), wynika, iż w przesyłce doręczono zawiadomienie o terminie rozprawy w niniejszej sprawie i sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1143/15. Podkreślić w tym miejscu należy, że zwrotne potwierdzenie odbioru zostało potwierdzone podpisem przez pracownika kancelarii pełnomocnika skarżącego. Podpis ten potwierdza nie tylko doręczenie przesyłki we wskazanej dacie, ale także że zawartość tej przesyłki odpowiada tej, która została wskazana na formularzu potwierdzenia w rubryce znajdującej się bezpośrednio wyżej niż rubryka przeznaczona na podpis odbiorcy. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w świetle akt sprawy brak jest podstaw do uznania, jak próbuje tego dowieść pełnomocnik skarżącego, iż zawiadomienie o terminie rozprawy w niniejszej sprawie nie zostało mu doręczone. Tym samym argumentacja pełnomocnika skarżącego o niedoręczeniu zawiadomienia nie znajduje uzasadnienia w świetle rozpatrywanych łącznie okoliczności sprawy. W ocenie Sądu, wobec prawidłowego zawiadomienia o rozprawie w niniejszej sprawie, jako brak winy nie może zostać zakwalifikowana nieuwaga bądź zaniedbanie leżące po stronie profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego skarżącego. W tym zakresie wypada przede wszystkim podkreślić, że jeżeli przed danym sądem toczą się z inicjatywy skarżącego postępowania w odrębnych sprawach, to rzeczą jego pełnomocnika jest dołożenie należytej staranności przy ich monitorowaniu. Tymczasem pełnomocnik skarżącego, opierając swą argumentację na nieotrzymaniu zawiadomienia o terminie rozprawy w niniejszej sprawie, zaniechał jakiejkolwiek inicjatywy zmierzającej do ustalenia stanu niniejszej sprawy. Zdziwienie budzi przy tym jego przeświadczenie o połączeniu na rozprawie w dniu 16 marca 2016 r. sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1143/15 ze sprawą toczącą się w innym Wydziale tutejszego Sądu, w której wprawdzie termin rozprawy wyznaczono w tym samym dniu, lecz o innej przecież godzinie i w innej sali. Gdyby zatem pełnomocnik skarżącego pojawił się na rozprawie wyznaczonej w Wydziale III, miałby wówczas sposobność zauważenia swej pomyłki odnośnie połączonych spraw. Skoro jednak tego nie uczynił, to można mu przypisać brak dbałości o sprawę. Z tego też powodu nie sposób przyjąć, że jego działanie było staranne. Pokreślić przy tym należy, że kryterium należytej staranności jest podwyższone, gdy w sprawie działa adwokat czy radca prawny, gdyż posiadają oni stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09, publ. Lex nr 565711). Reasumując – brak winy, będący przesłanką przywrócenia terminu, związany z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej przez pełnomocnika strony – w ocenie Sądu – nie został uprawdopodobniony. Przy dołożeniu należytej staranności można było dopełnić obowiązków i złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku w wymaganym terminie. W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 ppsa orzeczono jak w sentencji.