I SA/Gl 1147/20
WyrokWSA w Gliwicach2021-05-05
Skład orzekający: Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Dorota Kozłowska, Adam Nita
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, które utrzymuje w mocy postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia, może zostać uznane za wydane z rażącym naruszeniem prawa w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 40/12?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie wydał postanowienia z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ w momencie orzekania obowiązywał art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, który stanowił podstawę prawną do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia, nawet w kontekście ustanowienia hipoteki przymusowej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 40/12, choć wskazywał na potrzebę zmian legislacyjnych, nie unieważnił obowiązującego przepisu, a organy administracyjne nie są uprawnione do jego prokonstytucyjnej wykładni w sposób odbiegający od jego literalnego brzmienia.Stan faktyczny
Skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS), które utrzymało w mocy postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego podatku od nieruchomości za 2012 rok. Skarżąca argumentowała, że zobowiązanie przedawniło się, ponieważ doręczenie zawiadomienia o zajęciu nieruchomości nastąpiło po terminie przedawnienia, a ustanowienie hipoteki przymusowej nie przerywa biegu przedawnienia w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 40/12. DIAS odmówił stwierdzenia nieważności, powołując się na art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, który stanowił, że zobowiązania zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Adam Nita (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (zwany dalej Organem administracyjnym, Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej lub DIAS) utrzymał w mocy swoje własne postanowienie z [...] r., nr [...]. W tym nieostatecznym rozstrzygnięciu wydanym w sprawie, Organ administracyjny odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] r., nr [...]. Z kolei, w tym orzeczeniu DIAS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. (zwanego dalej Naczelnikiem Urzędu Skarbowego) z [...] r., nr [...]. Jego przedmiotem była odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec A. S. (w dalszej części tego uzasadnienia określanej mianem Zobowiązanej, Strony lub Skarżącej) na podstawie tytułów wykonawczych Wójta Gminy G. (zwanego dalej Wójtem lub Wierzycielem) z [...] r., nr [...] i z [...] r., nr [...], obejmujących zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2012 rok.
Orzeczenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej będące przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej zapadło w następującym stanie faktycznym. Na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta, wobec Strony było prowadzone postępowanie egzekucyjne, dotyczące podatku od nieruchomości za 2012 r. Zobowiązana zwróciła się o jego umorzenie, uzasadniając to upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie uwzględnił jednak tego wniosku i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygnięcie to uzasadniono tym, że do przedawnienia nie doszło. Stało się tak, ponieważ do zaległości w podatku od nieruchomości za 2012 r został zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia nieruchomości – dokonano tego zawiadomieniem z dnia [...] r.
Zobowiązana zaskarżyła to postanowienie w formie zażalenia. Podniesiono w nim, że zawiadomienie o zajęciu nieruchomości skutecznie doręczono jej dopiero [...] r. Miało to więc miejsce już po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2012 rok. To wygasło bowiem na skutek upływu czasu z dniem [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał jednak w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Czyniąc to przyznał on, że doręczenie zawiadomienia o zajęciu nieruchomości nie nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Tym samym, nie miało miejsca przerwanie biegu przedawnienia. Jednocześnie jednak Organ administracyjny powołał się na zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych ciążących na Skarżącej. Stało się to w wyniku ustanowienia hipoteki przymusowej – jej wpis hipoteki do księgi wieczystej urządzonej dla nieruchomości stanowiącej własność Zobowiązanej miał miejsce [...] r. Tym samym, w przekonaniu DIAS, w myśl art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej zaległości podatkowe Strony nie są przedawnione, ale mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki.
Zobowiązana nie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na to postanowienie ostateczne, natomiast w swoim wniosku z 3 marca 2020 r. zwróciła się ona do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach o stwierdzanie jego nieważności. W piśmie tym zarzuciła ona ostatecznemu postanowieniu DIAS z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 i art. 139, art. 156 § 1 pkt 1 i 7 i art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 7 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wykroczenie poza zakres zaskarżenia i rażące łamanie prawa
Jednocześnie, Skarżąca złożyła wniosek o:
1) utrzymanie w mocy orzeczenia w zakresie przedawnienia wierzytelności za 2012 rok z powodu wygaśnięcia,
2) stwierdzenie nieważności postanowienia w części dotyczącej orzeczenia o braku przedawnienia wierzytelności poprzez zabezpieczenie hipoteką przymusową, z powodu wykroczenia poza zakres zaskarżenia i rażącego łamania przepisów prawa (Trybunał Konstytucyjny wyrok z 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12 ),
3) uchylenie postanowienia w części wykraczającej poza zakres zaskarżenia,
4) orzeczenie w zakresie zaskarżenia, poprzez orzeczenie o przedawnieniu wierzytelności za 2012 rok z powodu wygaśnięcia,
5) wydanie i doręczenie orzeczenia w zakresie zaskarżenia.
Uzasadniając swoje racje, Strona powołała się w szczególności na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12. W orzeczeniu tym uznano, że nie jest dozwolone uzależnienie terminu wygaśnięcia zobowiązań podatkowych od tego, jak zostały one zabezpieczone. Dlatego – w przekonaniu Strony - mając na względzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego trzeba przyjąć, że ustanowienie hipoteki dla zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego nie wywołało skutku w postaci braku przedawnienia zobowiązania podatkowego. Tym samym, ciążąca na niej skonkretyzowana powinność podatkowa w podatku od nieruchomości za 2012 r. wygasła na skutek upływu czasu.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie podzielił tych racji. Odnosząc się do zarzucanego naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wyjaśnił on, że postanowienie, którego stwierdzenia nieważności domaga się Zobowiązana zostało wydane stosownie do przepisów regulujących właściwość organów administracyjnych. Stało się tak, ponieważ wskazany wcześniej Naczelnik Urzędu Skarbowego jest organem egzekucyjnym właściwym miejscowo do prowadzenia egzekucji wobec Strony.
Z kolei, co do zarzutu wydania postanowienia, zawierającego wadę powodującą jego nieważność z mocy prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego wyjaśniono, że zachodzi ono, gdy treść decyzji czy postanowienia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że to orzeczenie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa oraz gdy zachodzi oczywista niezgodność rozstrzygnięcia z treścią zastosowanej normy prawnej, zawartej w przepisie przyjętym za podstawę prawną orzeczenia. Tego typu nieprawidłowości Organ administracyjny nie dopatrzył się zaś w rozstrzygnięciu zawartym w postanowieniu ostatecznym, którego wzruszenia w trybie stwierdzenia jego nieważności domaga się Strona. Stało się tak, ponieważ wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 stwierdzający niekonstytucyjność art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, zawiera sugestię podjęcia prac legislacyjnych nad zmianą tej regulacji prawnej (obecnie jest ona ujęta w art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej). W przekonaniu DIAS, nie oznacza to jednak, że – jak to ujęto - byt prawny art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej jest przesądzony, gdyż w tej sprawie zgłoszony jest do Trybunału Konstytucyjnego wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich.
W zażaleniu na to postanowienie, Strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia i wygaśnięcia wierzytelności za 2012 r. w oparciu o art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto, Zobowiązana zwróciła się o:
1) uchylenie postanowienia z [...] r. o odmowie stwierdzenia nieważności części postanowienia;
2) utrzymanie w mocy części postanowienia z [...] r. w zakresie przedawnienia wierzytelności za 2012 rok, z powodu doręczenia w dniu [...] r. to jest po terminie przedawnienia i co spowodowało wygaśnięcie wierzytelności;
3) stwierdzenie nieważności postanowienia z [...] r. w części orzeczenia, iż zobowiązanie za 2012 r. nie przedawnia się wyłącznie z powodu wpisania go do hipoteki. Jak podniesiono, orzeczono w oparciu o niekonstytucyjny przepis. Ponadto jest to niezgodne z prawdą i prawem, ponieważ Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 orzekł, że hipoteka się przedawnia. Z kolei, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Oznacza to, że przepis, którego niezgodność z Konstytucją stwierdził Trybunat traci moc obowiązująca w zakresie stwierdzonej niezgodności. Przepis oceniony jako niekonstytucyjny nie może zostać uznany za zgodny z prawem i podstawę rozstrzygnięcia spraw podatkowych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2013 r., sygn. akt II FSK 2673/11, dostępny w CBOSA);
4) ponadto, ta część postanowienia rażąco wykracza poza zakres zaskarżenia, gdyż strony postępowania bezspornie uznawały fakt, że hipoteka się przedawnia i na tej podstawie orzeczono w tej samej sprawie przedawnienie wierzytelności za 2011 r., wpisanej do hipoteki, a dowodem jest prawomocne postanowienie z [...] r.
Jak wiadomo, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, orzekając jako organ drugiej instancji, utrzymał swoje postanowienie w mocy. Uzasadniając to rozstrzygnięcie wskazał on, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn wskazywanych przez Stronę i w tym zakresie akceptuje on swoje rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w przedmiotowej sprawie, a także postanowienie wydane w postępowaniu zainicjowanym przez Zobowiązaną jej wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Ponadto, wspomniany organ nie dopatrzył się naruszenia art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego – przepisu stanowiącego, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Taka sytuacja nie miała bowiem miejsca w zwyczajnym postępowaniu administracyjnym w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, zakończonym postanowieniem ostatecznym, którego wzruszenia teraz Strona się domaga.
Organ administracyjny zwrócił uwagę na to, że Zobowiązana wywodzi przekonanie o konieczności stwierdzenia nieważności postanowienia ostatecznego tym, że nastąpiło przedawnienie ciążącego na niej zobowiązania podatkowego, ponieważ w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego powoływanego w piśmie procesowym Strony, ustanowienie hipoteki nie oddziałuje niwecząco na umarzający efekt przedawnienia skonkretyzowanej powinności podatkowej. W tym kontekście powtórzono tezę, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, wydany w sprawie o sygn. akt SK 40/12 nie doprowadził do nowelizacji Ordynacji podatkowej i nadal obowiązuje regulacja prawna niegdyś ujęta w art. 70 § 6 tej ustawy, a obecnie ukształtowana w jej art. 70 § 8. O ile przy tym sądy administracyjne, przez wzgląd na wskazany judykat Trybunału Konstytucyjnego są władne odczytywać ciągle obowiązujący art. 70 § 8 O.p. zgodnie z Konstytucją, o tyle kompetencji takiej nie mają organy administracyjne (w tym zakresie powołano się na art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego – przepis, w którym została ukształtowana ustawowa zasada legalizmu). W związku z tym, kierując się treścią obowiązującej regulacji prawnej, Organ administracyjny nie dopatrzył się przesłanki do stwierdzenia nieważności swojego postanowienia ostatecznego i utrzymał w mocy swoje odmowne postanowienie w tym przedmiocie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Strona wniosła o:
1) utrzymanie w mocy orzeczenia w zakresie przedawnienia wierzytelności za 2012 rok z powodu wygaśnięcia;
2) stwierdzenie nieważności postanowienia w części dotyczącej orzeczenia o braku przedawnienia wierzytelności poprzez zabezpieczenie hipoteką przymusową, z powodu wykroczenia poza zakres zaskarżenia i rażącego łamania przepisów prawa (Trybunał Konstytucyjny wyrok z 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12);
3) uchylenie postanowienia w części wykraczającej poza zakres zaskarżenia;
4) orzeczenie w zakresie zaskarżenia, poprzez orzeczenie o przedawnieniu wierzytelności za 2012 rok z powodu wygaśnięcia;
5) wydanie i doręczenie orzeczenia w zakresie zaskarżenia.
Uzasadniając swoje racje, Strona powtórzyła swoja argumentację, uprzednio prezentowaną we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia ostatecznego oraz w zażaleniu na postanowienie wydane w przedmiotowej sprawie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, działającego jako organ pierwszej instancji. Zasadnicze twierdzenia formułowane przez Zobowiązaną były zaś związane z tezą o zaistniałym przedawnieniu zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. Jak podkreślono, doszło do niego wobec takiego, a nie innego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r., wydanego w sprawie o sygn. akt SK 40/12.
W odpowiedzi na te zarzuty, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał cale swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna i dlatego podlega oddaleniu. Istotą sporu pomiędzy stronami postępowania sadowoadministracyjnego jest ocena znaczenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r., wydanego w sprawie o sygn. akt SK 40/12 dla ewentualnego stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia DIAS z [...] r. W tym orzeczeniu Organ administracyjny utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] r., w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Biorąc pod uwagę treść pisma procesowego Strony inicjującego postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia ostatecznego, podstawą takiego rozstrzygnięcia DIAS mogłoby być rażące naruszenie prawa, jakiego dopuszczono się w postanowieniu ostatecznym tego podmiotu, utrzymującym w mocy orzeczenie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przesłanka ta wynika z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 – zwanej dalej K.p.a.). W tym przepisie jest bowiem mowa o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Z mocy art. 126 K.p.a. regulację tę stosuje się zaś także do postanowień.
Odnosząc się do tej kwestii, należy zwrócić uwagę na dwie okoliczności – rozumienie wydania decyzji (postanowienia) bez podstawy prawnej lub dokonanie tego z rażącym naruszeniem prawa. Tylko zaistnienie jednego z tych warunków uzasadnia odstąpienie od zasady trwałości decyzji ostatecznych, ukształtowanej w art. 16 § 1 K.p.a. W tym kontekście nie ulega wątpliwości, że wydanie decyzji (postanowienia) bez podstawy prawnej oznacza stan, w którym brak jest przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę do załatwienia sprawy w drodze decyzji czy postanowienia (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 872). Jak wiadomo, w swoim wywodzie Skarżąca akcentowała istnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r., wydanego w sprawie SK 40/12. Należy jednak zauważyć, że wspomniany judykat został wydany w następstwie skargi konstytucyjnej i orzeczono w nim o niezgodności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP niegdysiejszego art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej. W przepisie tym ustawodawca przewidywał, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone w formie hipoteki. Po upływie terminu równego okresowi przedawnienia zobowiązania podatkowego zaległy podatek mógł być jednak dochodzony wyłącznie z przedmiotu zabezpieczenia, czyli z nieruchomości obciążonej hipoteką. Współcześnie (od 1 stycznia 2003 r.), regulacja prawna stanowiąca normatywny odpowiednik art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej znajduje się natomiast w art. 70 § 8 tej ustawy.
Dostrzegł to także Trybunał Konstytucyjny. Ponieważ skarga konstytucyjna dotyczyła art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, a nie późniejszego art. 70 § 8 tej ustawy, Trybunał Konstytucyjny w swoim rozstrzygnięciu nie orzekał o niekonstytucyjności drugiego z wymienionych przepisów. W ostatnich dwóch zdaniach uzasadnienia tego wyroku, odwołując się do materii art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej i relacji tego przepisu do będącego przedmiotem jego rozstrzygnięcia, art. 70 § 6 tej samej ustawy, Trybunał podkreślił, że z punktu widzenia Konstytucji nie jest dozwolone ani uzależnianie terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych od tego, w jaki sposób zostały one zabezpieczone, ani dopuszczenie do sytuacji, w której zobowiązania tak wyodrębnionej kategorii podatników nigdy się nie przedawniają. W jego przekonaniu, konstatacja ta uzasadnia konieczność podjęcia przez ustawodawcę, w ramach realizacji wyroku wydanego w sprawie SK 40/12 pilnych działań zmierzających do wyeliminowania z systemu prawnego art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Te same przyczyny, które uzasadniały dokonanie tego w odniesieniu do art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej zachowują bowiem swoją aktualność wobec później wprowadzonego art. 70 § 8 tej samej ustawy. Do chwili orzekania przez Organ administracyjny w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego ustawodawca nie uchylił jednak tego przepisu ogólnego prawa podatkowego. W oparciu o to unormowanie nie przyznano zaś racji Zobowiązanej, podnoszącej że jej skonkretyzowana powinność podatkowa wygasła na skutek upływu czasu, a co za tym idzie, postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone.
W przekonaniu Sądu, skoro w chwili orzekania przez DIAS w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego przez wzgląd na dyspozycję art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej przepis ten istniał w polskim systemie źródeł prawa powszechnie obowiązującego, nie sposób przyjąć, że wspomniany organ wydał swoje rozstrzygnięcie bez podstawy prawnej, a co za tym idzie, ostateczna decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności tamtego aktu administracyjnego jest sprzeczna z prawem.
Do podobnej konstatacji prowadzi analiza kwestii rażącego naruszenia prawa w ostatecznej decyzji czy postanowieniu organu jako ustawowej przesłanki stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia. Warto wskazać, że ustalenie znaczenia nieostrego terminu "rażące naruszenie prawa" może być dokonane w oparciu o gramatyczną wykładnię przepisu, zawierającego wspomniane sformułowanie. Dokonując tego wskazuje się zaś, że rażące naruszenie ma miejsce wówczas, gdy istnieje wyraźna, oczywista i niewątpliwa sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem, zawartym w decyzji, a treścią przepisu. Istnienie tej niezgodności musi zaś wynikać z prostego zestawienia treści decyzji z przepisem, którego znaczenie można ustalić w sposób niewątpliwy (bezsporny) – por. B. Adamiak, J. Borkowski, op. cit., s. 875. A contrario, rażące naruszenie prawa nie może mieć więc miejsca w sytuacji, gdy treść przepisu nie jest oczywista i daje możliwość różnych interpretacji (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa. Komentarz praktyczny, Gdańsk 2017, s. 1189 i wskazywane tam orzecznictwo sądowe). Jednocześnie, kwalifikowana wada w postaci rażącego naruszenia prawa musi tkwić w samej decyzji (B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, op. cit., s. 1186). Tym samym, można o niej mówić, jeżeli w chwili sformułowania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie jest ono w oczywisty sposób wadliwe. Cecha ta jest zaś spełniona wówczas, gdy pozostawanie orzeczenia w opozycji do obowiązujących przepisów jest ewidentne, widoczne na przysłowiowy "pierwszy rzut oka" i nie wymaga dokonywania wykładni przepisu, a dopiero po tym, zestawiania zaistniałego stanu faktycznego z ustaloną treścią normy prawnej.
W przekonaniu Sądu, w przedmiotowej sprawie właściwość ta nie wystąpiła. Zwykłe przeczytanie treści art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, mające miejsce w dniu kiedy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ostatecznie orzekał w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że z mocy jasno brzmiącego przepisu ogólnego prawa podatkowego, ustanowienie hipoteki przymusowej skutkowało brakiem przedawnienia zobowiązania podatkowego. Gdyby zaś Organ administracyjny chciał dokonać wykładni prokonstytucyjnej tego przepisu i wywiódł z niego taką treść, jaka stała się udziałem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 40/12, nie można by już mówić o rażącym naruszeniu prawa. To zaś jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia). Skoro bowiem norma prawna, prokonstytucyjnie wyprowadzona z treści art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej byłaby efektem wykładni tego przepisu, nie sposób byłoby mówić o oczywistym, widocznym "na pierwszy rzut oka" naruszeniu prawa przez Organ administracyjny, który w swoim rozstrzygnięciu ostatecznym odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, powołując się na brak przedawnienia wprost wynikający ze wskazanego przepisu ogólnego prawa podatkowego.
W tym stanie rzeczy, ze wszystkich przedstawionych powodów, Sąd oddalił skargę. Stało się tak na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło