I SA/Gl 1154/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2014 r. w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia oddalić wniosek. Postanowieniem z dnia 30 października 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zwolnił wnioskujący A w Z. (dalej także w skrócie: "A") od wpisu sądowego od skargi w ponad 1/5 jego części i od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w ponad 1/5 jego części (pkt 1 sentencji postanowienia w sprawie I SO/Gl 8/14). Jednocześnie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie (pkt 2 ww. sentencji). Na mocy § 72 ust. 1 obowiązującego wówczas zarządzenia Nr 11 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych, akta sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy (sygn. akt I SO/Gl 8/14) stały się integralną częścią niniejszej sprawy. Wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 r. Sąd oddalił skargę w tej sprawie. W dniu 23 września 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) do Sądu wpłynęła skarga kasacyjna od ww. wyroku wraz z wnioskiem o wstrzymanie jego wykonania. Jednocześnie zwrócono się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od opłat sądowych i wydatków. Wniosek ów złożono na właściwym urzędowym formularzu. W dalszej kolejności, w wyniku analizy oświadczenia o majątku i dochodach zawartego w druku PPPr referendarz uznał za konieczne wezwanie A do nadesłania dokumentów źródłowych i złożenia dodatkowych wyjaśnień. Obszerne wezwanie (pismo z dnia 28 września 2015 r.) doręczono pełnomocnikowi strony w dniu 2 października 2015 r. wraz z pouczeniem, że niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanki przyznanie prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). W dniu 9 października 2015 r. A uiścił należny w tej sprawie wpis sądowy od skargi kasacyjnej. Z kolei do dnia dzisiejszego nie wpłynęła żadna dokumentacja źródłowa. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Ponowny wniosek A nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednakowoż przyszło w tym miejscu zwrócić uwagę, że już na wcześniejszym etapie niniejszego postępowania sądowego oceniono sytuację finansową A w kontekście możliwości partycypowania w kosztach sądowych (patrz postanowienie z dnia 30 października 2014 r.). Ponowienie wniosku oznacza, że obecne orzekanie w przedmiocie prawa pomocy polega w zasadzie na zbadaniu, czy zmieniły się okoliczności, które legły u podstaw poprzedniego rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 164 P.p.s.a., postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zmiana ta w przypadku postępowania w przedmiocie prawa pomocy musi być istotna. Instytucja prawa pomocy stanowi wszak gwarancję przysługującego stronie m. in. na mocy art. 45 Konstytucji RP prawa do sądu – nie może być zaś mowy o realizacji tego prawa, gdy sytuacja majątkowa strony w trakcie jednego postępowania jest oceniana odmiennie niż uprzednio i na niekorzyść tylko z uwagi na fakt, iż zmieniła się ona w jakimkolwiek stopniu, choćby nieznacznym. Byłoby to zresztą nie do pogodzenia z zasadą zaufania do organów państwa oraz stabilności orzeczeń sądowych. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanego stanu faktycznego, stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do odstąpienia od oceny możliwości finansowych A powziętej w poprzednim postanowieniu w przedmiocie prawa pomocy. Obecnie strona skarżąca nawet nie podjęła próby wykazania, iż doszło w jej przypadku do jakiejkolwiek zmiany okoliczności, która uzasadniłaby weryfikację poprzedniego stanowiska w przedmiocie prawa pomocy. Co znamienne, w odpowiedzi na wezwanie referendarza, A uiścił należny wpis sądowy od skargi kasacyjnej, czyli jedyną opłatę sądową na obecnym etapie postępowania sądowego. Taki stan rzeczy mógłby skutkować umorzeniem tego wpadkowego postępowania na podstawie art. 249a P.p.s.a, gdyby uiszczając należny wpis sądowy, A cofnął jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem brak współpracy w dokumentowaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy determinuje sposób w jaki ten wniosek został rozpoznany. Taki stan rzeczy nie zmienia jednakże okoliczności, że w wyniku uiszczenia wpisu sądowego od kasacji w kwocie 200 zł, rzeczony środek zaskarżenia zostanie poddany kontroli sądu kasacyjnego wraz z zakwestionowanym wyrokiem sądu pierwszej instancji. Ostatecznie, wobec braku wykazania, iż doszło w tej sprawie do zmiany okoliczności, które legły u podstaw poprzedniego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy należało oddalić obecnie złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy, co też orzeczono na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., w związku z art. art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.