I SA/Gl 1159/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 11 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – odroczenie zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami; rozłożenie na raty wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Prawomocnym wyrokiem z dnia 1 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...]. Odpis tego orzeczenia z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 3 sierpnia 2011 r. Oznacza to, iż najpóźniej w dniu 3 września 2011 r. tj. z upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zakończyło się postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi na ww. decyzję organu odwoławczego. Prawomocność stwierdzono na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 września 2011 r. Należy jeszcze tutaj odnotować, że uzasadnienie ww. wyroku Sądu zostało sporządzone w wyniku wniosku skarżącego z dnia 1 czerwca 2011 r. Wniosek ten nie był należycie opłacony i dlatego - zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2011 r. - Przewodniczący Wydziału wezwał A.M. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł – w terminie 7 dni – pod rygorem przymusowego ściągnięcia. W zakreślonym wyżej terminie skarżący zwrócił się o zwolnienie od tej opłaty (patrz pismo z dnia 17 czerwca 2011 r.) Mając na uwadze to, iż wniosek ów nie zachował formy kwalifikowanej, pismem z dnia 29 lipca 2011 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu. W wezwaniu, doręczonym skarżącemu w dniu 3 sierpnia 2011 r., pouczono go o skutkach niezłożenia wniosku na druku PPF. Wezwanie referendarza sądowego pozostało jednakowoż bez odpowiedzi. W konsekwencji wniosek skarżącego z dnia 17 czerwca 2011 r. pozostawiono bez rozpoznania mocą zarządzenia z 14 września 2011 r. Odpis tego zarządzenia doręczono A.M. w dniu 23 września 2011 r. z pouczeniem o przysługującym środku odwoławczym. W dniu 29 września 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący nadesłał druk formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk z dnia 26 września 2011 r.), w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W oparciu o przytoczony wyżej stan faktyczny należy stwierdzić, że wniosek z dnia 26 września 2011 r. nie może zostać rozpoznany merytorycznie. Zgodnie bowiem z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z powyższego przepisu wynika, że wniosek ten można złożyć dopóki trwa postępowanie sądowe, a po prawomocnym zakończeniu postępowania - o ile strona zainicjuje jednocześnie nowe postępowanie, które miałoby doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia (postanowienie NSA z 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 745/09, Lex nr 552405). Przyjęto tutaj, że wniosek skarżącego z dnia 26 września 2011 r. nie zmierza do wzruszenia prawomocnego w tej sprawie wyroku Sądu. Intencją skarżącego jest tylko i wyłącznie zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za odpis tegoż wyroku z uzasadnieniem. W świetle przyjętej konstatacji stwierdzono, że wniosek ten - jako złożony po zakończeniu postępowania - nie może zostać merytorycznie rozstrzygnięty. Trzeba zaś zauważyć, iż zarządzenie referendarza sądowego z dnia 14 września 2011 r., które odnosiło się do wniosku zgłoszonego jeszcze "w toku postępowania", nie zostało oprotestowane. Z tych względów tamto wpadkowe postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy zostało zakończone. Wypada tutaj podkreślić, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera normy ogólnej, która wprost pozwalałaby odrzucić wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania. W orzecznictwie można odnotować dwie koncepcje możliwych do zastosowania rozstrzygnięć. Po pierwsze, wniosek taki podlega odrzuceniu na gruncie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. (tak np. w postanowieniu z 23 września 2010 r., sygn. akt II OZ 857/10, źródło: www.nsa.gov.pl/baza orzeczeń). Sąd uznał tam, że przedmiotowy wniosek jest niedopuszczalny, i że w takim przypadku zastosowanie ma reżim odnoszący się do skargi. Rozwiązanie to ma jednakże szereg mankamentów, a jego zastosowanie byłoby nie do pogodzenia nie tylko z zasadami racjonalnej wykładni, ale i z prawną specyfiką wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak G. Radecki, Wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przed wpłynięciem skargi do sądu administracyjnego, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2009, Nr 9, s. 57 i nast.). Stanowisko to zostało wprawdzie wyrażone w stosunku do wniosków rejestrowanych przed wpłynięciem skargi, nie mniej jednak - co do zasady - obrazuje omawianą problematykę w ogólności. Po drugie, w przypadku, gdy wniosek został złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania należy odmówić przyznania prawa pomocy na zasadach ogólnych. W postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2636/05, w analogicznym przypadku, wniosek o przyznanie prawa pomocy został oddalony. To ostatnie orzeczenie utrzymał w mocy Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 23 maja 2006 r. sygn. akt II GZ 51/06 oddalił zażalenie wnioskującego wówczas o prawo pomocy (oba postanowienia są dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl) Rozpoznający wniosek przychyla się do drugiej w wyżej wskazanych koncepcji rozstrzygnięć, co znalazło wyraz w części dyspozytywnej niniejszego postanowienia. Trzeba jednakże zaakcentować, że orzekając tutaj, referendarz miał nadto na uwadze treść art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., który uprawnia go do wydawania na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznanie prawa pomocy. Działając na podstawie art. 6 P.p.s.a. przyjdzie tutaj nadto wyjaśnić skarżącemu, że do nieuiszczonych kosztów sądowych (w tym także opłaty kancelaryjnej – patrz art. 211 i 212 P.p.s.a.) ma zastosowanie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieziszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Wspomniane nieuiszczone koszty mogą być umorzone wszak pod warunkiem spełnienia kryteriów określonych w § 3 tego rozporządzenia. Co znamienne, wniosek w przedmiocie umorzenia tychże należności można złożyć do Sądu dopiero po doręczeniu dłużnikowi, a następnie uprawomocnieniu się zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o przymusowym ściągnięciu należnej opłaty, o którym mowa w art. 234 § 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy orzeczono jak w sentencji.