I SA/Gl 1161/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, W.L.zwróciła się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek ów zawarty został na urzędowym formularzu z dnia 27 października 2015 r. W jego motywach skarżąca wyjaśniła, że jej wynagrodzenie stanowi kwotę 1.761,42 zł brutto, pomniejszone o zajęcie egzekucyjne (431,36 zł). Ostatecznie dochód netto skarżącej wynosi 1.028,53 zł. Zaznaczyła przy tym, że posiada wiele kredytów, których spłata jest aktualnie niemożliwa. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z córką, której wynagrodzenie stanowi 1.280,00 zł netto i w znacznej części przeznaczone jest na spłatę kredytów. Skarżąca ani jej córka nie posiadają jakiegokolwiek majątku. W dalszej części wniosku odnotowano, że łączne wydatki w ich gospodarstwie domowym stanowią kwotę 1.979,00 zł, z czego 1.043,00 zł jest przeznaczone na spłatę kredytów. W dalszej kolejności referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych wyjaśnień i nadesłanie dokumentów źródłowych (patrz pismo z dnia 4 listopada 2015 r.). W tych ramach zobowiązano skarżącą do: 1) nadesłania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego będącego adresem zamieszkania oraz aktualnego zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane w tej nieruchomości; dodatkowo należało przybliżyć relacje łączące te osoby oraz wskazać w jaki sposób osoby te ewentualnie kształtują sytuację materialną i finansową skarżącej; 2) wykazania za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; potwierdzenia wpłat z tytułu: ubezpieczenia, czynszu, opieki medycznej, podatku od nieruchomości, łącznego zobowiązania pieniężnego, gospodarowania odpadami, itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należy przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało nadto wskazać kto ewentualnie partycypuje w ponoszeniu rzeczonych opłat; 3) wykazania wysokości aktualnych rat z tytułu zobowiązań kredytowych wspomnianych w druku PPF; w tych ramach należało przedstawić np. kopie układów ratalnych; 4) przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające (zameldowane /zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 5) udokumentowania wysokości wszelkich dochodów w okresie ostatnich czterech miesięcy; zaświadczenia zakładów pracy winny zawierać informację o sposobie wypłaty wynagrodzenia (wypłata gotówką, przelew bankowy, inne); ewentualne dochody z działalności gospodarczej należało udokumentować za pomocą kopii dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy firmy, w tym np. za pomocą księgi przychodów i rozchodów (pełna wersja z opisem zdarzeń gospodarczych), ewidencji przychodów, zestawienia sprzedaży, deklaracji VAT, raportów kasowych, itp; w tych ramach należało nadto nadesłać aktualną ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności; ten punkt wezwania dotyczy również osób pozostających (zameldowanych/zamieszkałych) w gospodarstwie domowym skarżącej; 6) nadesłanie odpisów zeznań podatkowych za 2014 r.; ten punkt wezwania dotyczy również osób pozostających (zameldowanych/zamieszkałych) w gospodarstwie domowym skarżącej; 7) wykazanie okoliczności wskazanej w druku PPF, tj. zastosowania wobec skarżącej zajęcia komorniczego do kwoty 431,36 zł. W przybliżonym wyżej wezwaniu pouczono skarżącą, że niezastosowanie się do jego treści w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., nr 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). W odpowiedzi na cytowane wyżej wezwanie referendarza, skarżąca nadesłała plik dokumentów źródłowych oraz oświadczyła (patrz pismo z dnia 19 listopada 2015 r.), że mieszkanie, w którym mieszka wraz z córką jest wynajmowane. Na gruncie tych dokumentów ustalono, co następuje. Łączny dochód gospodarstwa domowego, w którym W.L.mieszka wraz z córką wynosi 2.314,69 zł netto. Ze stałych obciążeń budżetu domowego skarżącej i jej córki udokumentowano w sposób jednoznaczny spłatę rat w kwocie około 148 zł oraz wpłatę należności na rzecz A w kwocie 75,90 zł. Nadesłane bankowe dowody wpłaty dokumentują, że skarżąca i jej córka dokonują wpłat na rachunek bankowy w Banku B S.A., oznaczając siebie naprzemiennie jako "składający zlecenie" i "odbiorca". Są to transakcje w kwotach około 360 zł, 65 zł, 69 zł, 280 zł. Nadesłane dokumenty potwierdzają, że skarżąca posiadała w 2014 r. zadłużenie wobec Banku C. Zadłużenie przeterminowane na dzień 30 kwietnia 2014 r. wyniosło 25.335,21 zł. Z pisma ww. Banku z dnia 5 maja 2014 r. wynika nadto, że bank sam dokonał potrącenia części należności w kwocie 1448,26 zł z rachunku osobistego skarżącej nr 53...6924. Podobnej operacji, przy czym w kwocie 973,53 zł, dokonano w czerwcu 2014 r. W oparciu o ww. bankowe dowody wpłaty ustalono nadto, że M. L. jest identyfikowana z adresem: [...], ul. [...]. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Intencją skarżącej jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Trzeba jeszcze w tym miejscu podkreślić, że stosownie do art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 5 grudnia 2013 r., II FZ 1102/13; z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10; z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10; publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Oceniając zasadność przyznania wnioskującej prawa pomocy w zakresie całkowitym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, należy odnieść jej sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest ona zobowiązana ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, iż w jej sytuacji powyższa przesłanka przyznania prawa pomocy została spełniona. Stanowi to przede wszystkim konsekwencję tego, że nie wykonała ona w wystarczającym stopniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, co uniemożliwia wolną od wątpliwości ocenę jej sytuacji, a także uniemożliwia dokonanie wspomnianego wcześniej porównania. Przedstawiony przez nią plik dokumentów w żadnej mierze nie uwidacznia tytułu prawnego skarżącej i jej córki do zajmowanego lokalu, a tym samym nie ujawnia skali oraz konieczności ponoszenia wydatków związanych z jego utrzymaniem. Kwestia ta wymagała szczególnego wyjaśnienia, gdyż zarówno w aktach administracyjnych, jak i sądowych widnieją adresy skarżącej i jej córki inne niż wskazany obecnie we wniosku. Co więcej, skarżąca nie udokumentowała samych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, poprzestając jedynie na oświadczeniu, że czynsz najmu i opłaty za media są przekazywane właścicielowi mieszkania. Miesięcznych obciążeń budżetu domowego skarżącej nie mogą również zobrazować przedstawione bankowe dowody wpłaty, gdyż większość z nich dokumentuje wyłącznie transakcje, których skarżąca i jej córka są naprzemiennie oznaczone jako "odbiorca" i "składający zlecenie". Kolejnym mankamentem dowodowym tej sprawy jest brak wyciągu z rachunku bankowego osobistego skarżącej, z którego dokonywano potrąceń z tytułu wierzytelności. Konieczność przedstawienia dokumentów w tym zakresie zawierał pkt 4 wezwania referendarza. Z kolei nie dość dokładnie został wykonany pkt 5 ww. wezwania. Zobowiązano tam skarżącą i pozostałe osoby będące we wspólnym gospodarstwie domowym do przedstawienia zaświadczeń o zarobkach opatrzonego między innymi adnotacją o sposobie wypłaty tychże świadczeń (wypłata gotówką, przelew bankowy, inne). Brak takowej adnotacji w zaświadczeniu z dnia 18 listopada 2015. nie pozwala wykluczyć, że córka skarżącej posiada rachunek bankowy, którego również nie ujawniono na potrzebę rozpoznania wniosku. W wyniku wszystkich podniesionych wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.