I SA/Gl 1162/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. N.(N.) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi p o s t a n a w i a przywrócić termin do wniesienia skargi Postanowieniem z dnia 5 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę A. N.(dalej jako "skarżąca") na decyzję, oznaczoną w sentencji postanowienia, jako wniesioną po upływie 30 dniowego terminu do jej wniesienia. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu 19 listopada 2015 r. W dniu 26 listopada 2015 r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach umorzył postępowanie w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowił na rzecz skarżącej adwokata. Pismem z dnia 16 lutego 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka w K. zawiadomiła o wyznaczeniu pełnomocnika zawodowego. W dniu 23 lutego 2016 r. wyznaczony pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, a następnie w dniu 29 lutego 2016 r. za pośrednictwem organu wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi dopełniając uchybionej czynności. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca działająca przed organem bez pełnomocnika zawodowego nie została pouczona, że skargę należy wnieść za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. Tym samym nie może ona ponosić negatywnych konsekwencji nadania skargi za pośrednictwem A sp. z o.o., który to operator pocztowy w powszechnej świadomości funkcjonuje jako profesjonalny podmiot realizujący doręczenia korespondencji sądowej. Tym samym, w ocenie pełnomocnika, skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi bez swojej winy. W odpowiedzi na powyższy wniosek Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie. Wskazał, że subiektywne przekonanie strony o skutkach dokonanej czynności nie mieści się w kategorii niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi. Z treści art. 83 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązującego zarówno w dacie doręczenia decyzji, jak i wniesienia skargi, wynikało bowiem, że równoznaczne z wniesieniem skargi do sądu było oddanie go w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy prawo pocztowe, a zatem Poczty Polskiej S.A. Oddając zatem skargę u innego operatora pocztowego skarżąca winna była upewnić się co do skutków faktycznych i prawnych takiej czynności, albowiem tego należy wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu jest zasadny. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Zgodnie z art. 87 § 3 P.p.s.a., wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Przy czym stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. Trzeba bowiem stwierdzić, iż przyczyna uchybienia terminu ustała w niniejszej sprawie w dniu 23 lutego 2016 r., tj. w dacie zapoznania się przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika z urzędu z aktami sprawy. Należy również mieć na względzie, że skarżąca w terminie otwartym do złożenia wniosku o przywrócenie terminu wniosła o przyznanie jej prawa pomocy. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony w dniu 29 lutego 2016 r., a więc w ostatnim dniu terminu, o którym mowa w art. 87 P.p.s.a. Dopełniono ponadto uchybionej czynności. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W tych ramach należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy jej dokonywaniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, niepubl.; por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Powyżej przedstawione stanowiska jednoznacznie wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. Należy przypomnieć, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona, a w przypadku gdy reprezentuje ją pełnomocnik tenże pełnomocnik, nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Dopuszczenie się natomiast choćby lekkiego niedbalstwa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 r., II SA/Wr 1329/01, niepubl.), czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000 r., SA/Sz 1117/99,niepubl.), skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. W ocenie Sądu pełnomocnik skarżącej uprawdopodobnił okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Należy wskazać, że skarżąca wniosła skargę w dniu 11 września 2015 r., tj. w okresie otwartym do jej wniesienia wobec doręczenia skarżącej zaskarżonej decyzji w dniu 12 sierpnia 2015 r. Mogła zatem być w przeświadczeniu, że dopełniła wszelkiej staranności, by skutecznie zaskarżyć doręczoną jej decyzję organu II instancji. Należy również zauważyć, że w pouczeniu o sposobie zaskarżenia decyzji brak było informacji o skuteczności wniesienia skargi poprzez złożenie jej w terminie w placówce operatora wyznaczonego jakim jest Poczta Polska, a jedynie o obowiązku wniesienia skargi za pośrednictwem organu w terminie 30 dniowym. Jednocześnie od osoby nie będącej pełnomocnikiem zawodowym trudno wymagać, by posługiwał się pojęciem "operatora wyznaczonego", które to pojęcie nie jest pojęciem powszechnym. Słusznie zwrócił uwagę pełnomocnik skarżącej, że skarżąca mogła kierować się przeświadczeniem jakie panowało w powszechnym odbiorze, iż to A sp. z o.o. jest operatorem doręczającym przesyłki sądowe, w tym również kierowane do sądu administracyjnego. O możliwości takiego rozumowania przez skarżącą świadczy również fakt, iż po upływie ponad miesiąca od wniesieniu skargi w niniejszej sprawie (11 września 2015 r.) została podjęta w dniu 19 października 2015 r. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OPS 1/15, zgodnie z którą wniesienie skargi za pośrednictwem innego operatora, niż operator wyznaczony nie skutkuje zachowaniem terminu, jeżeli po jego upływie doręczono sądowi (w tym wypadku organowi) pisma sądowego. Uchwała ta zapadła w związku z różną praktyką orzeczniczą dotyczącą traktowania pism wnoszonych za pośrednictwem właśnie spółki A sp. z o.o. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym uznawania ich za wniesione w terminie, jak również wobec braku powszechnej informacji dotyczącej zarówno instytucji "operatora wyznaczonego", jak i wyboru Poczty Polskiej S.A. jako tego operatora. Skarżąca nie może zatem ponosić negatywnych konsekwencji wynikających ze złożenia skargi w placówce operatora pocztowego jakim jest A sp. z o.o. w okresie, w którym złożenie u tego operatora pocztowego pisma procesowego było uznawane przez część składów Naczelnego Sądu Administracyjnego za złożenie skargi w terminie. Tym samym ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącej uprawdopodobnił brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.