I SA/Gl 1165/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia odsetek za zwłokę w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku, w tym zasobów pieniężnych, i nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez m.in.: przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego, wykazanie wysokości dochodu (wynagrodzenia, honoraria i inne należności oraz otrzymywane świadczenia; zastrzeżono, że jeśli dochód pochodzi z działalności gospodarczej, należy nadesłać dokumentację księgową, oraz że wezwanie to dotyczy wszystkich osób zameldowanych i zamieszkałych ze skarżącym), a także złożenie wyjaśnień w sprawie związku małżeńskiego skarżącego i przedstawienie w tym zakresie stosownych dokumentów (orzeczeń w przedmiocie separacji, rozwodu, umów majątkowych małżeńskich). Referendarz sądowy poinformował przy tym, że sporządzając wezwanie, miał wgląd w znajdujący się w aktach administracyjnych protokół o stanie majątkowym z dnia 2 czerwca 2008 r. Wykonując wezwanie, skarżący wyjaśnił w szczególności, że został usunięty ze swojego mieszkania przez nowego właściciela w obecności komornika, jednak wcześniej mieszkał sam i tylko on był zameldowany w opuszczonym mieszkaniu. Ponadto nadesłał: "odcinek" renty za styczeń 2009 r. (skarżącemu wypłacono świadczenie w wysokości [...] zł), tytuły wykonawcze i wystawione na ich podstawie zawiadomienia o zajęciu świadczenia rentowego (dotyczą one kwot [...] zł, [...] zł i [...] zł – pierwsze dwie kwoty stanowią grzywny dochodzone w trybie egzekucji wraz z kosztami egzekucyjnymi, trzecia kwota jest przedmiotem postępowania egzekucyjnego dotyczącego łącznego zobowiązania pieniężnego), wezwania do zapłaty i monity (wskazano w nich zadłużenie w kwotach [...] zł – tytułem zaległości w opłatach telekomunikacyjnych oraz [...] zł – tytułem zaległości w opłatach za energię elektryczną), umowę z dnia 24 września 2001 r. wyłączającą wspólność majątkową w małżeństwie skarżącego oraz niezbyt czytelny odpis protokołu z dnia 11 grudnia 2008 r., dokumentującego "wprowadzenie w nieruchomość" należącą do skarżącego, występującego podczas tej czynności w charakterze dłużnika. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, że w jego najogólniej rozumianej sytuacji materialne powyższe przesłanki zachodzą, gdyż nadesłane przez niego dokumenty nie pozwalają na całościową i tym samym pozbawioną wątpliwości ocenę tej sytuacji. Stanowi to przy tym skutek jedynie częściowego, wręcz wybiórczego wykonania wezwania referendarza sądowego, ograniczającego się do tych dokumentów, które istotnie przemawiają na rzecz uwzględnienia wniosku, wskazując niewielką wysokość renty wnioskodawcy i jego poważne problemy majątkowe, zwłaszcza znaczne zadłużenie. Skarżący zignorował natomiast wezwanie w części dotyczącej osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, poprzestając w tym zakresie wyłącznie na oświadczeniu, które pozostaje w sprzeczności z treścią znajdującego się w aktach administracyjnych protokołu o stanie majątkowym z dnia 2 czerwca 2008 r. (k. 4 drugiego tomu akt organu pierwszej instancji), wspomnianego zresztą przez referendarza sądowego w wezwaniu. Podważa ona bowiem twierdzenie wnioskodawcy, iż zamieszkiwał on samotnie, tym bardziej iż nie nadesłał on zaświadczenia o zameldowaniu, które stanowiłoby ważny dokument pozwalający na weryfikację tego oświadczenia. W protokole odnotowano mianowicie, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i córką prowadzącą działalność gospodarczą. Co więcej, mowa jest w nim o kwocie [...] zł otrzymywanej od żony "jako dzierżawa budynku", które były przeznaczane na utrzymanie tego budynku. To zaś może uzasadniać przypuszczenie, że małżonka wnioskodawcy ma określone możliwości finansowe, które zostały całkowicie przemilczane we wniosku. Wskazana kwestia ma doniosłe znaczenie dla oceny rozpoznawanego wniosku, skoro małżonka ta została wymieniony jako osoba pozostająca w gospodarstwie domowym skarżącego, chociaż wyłączenie wspólności majątkowej w jego małżeństwie nastąpiło ponad siedem lat temu. Nie można przecież wykluczyć, że dysponuje ona środkami umożliwiającymi jej bez większych trudności partycypację w kosztach utrzymania rodziny, a nawet finansowe wsparcie męża, do czego zresztą jest zobowiązana, i to pomimo rozdzielności majątkowej. W myśl art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie są wszak zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej, co należy mieć na względzie w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji gospodarstwa domowego wnioskodawcy pozostają również dane dotyczące jego córki, która zgodnie z protokołem z dnia 2 czerwca 2008 r. także tworzy to gospodarstwo. W tym kontekście odnotować wypada, iż w aktach administracyjnych (k. 7 drugiego tomu akt organu pierwszej instancji) znajduje się odpis jej zeznania podatkowego za 2007 r., ukazującego jej status finansowy w bardzo korzystnym świetle (wykazano w nim przychody z działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, koszty ich uzyskania w kwocie [...] zł oraz dochód w kwocie [...] zł). Dotychczasowe uwagi nie wyczerpują jednak listy wątpliwości, jakie nasuwają się podczas analizy zgromadzonego materiału dowodowego. Otóż we wniosku skarżący podał, że nie posiada jakichkolwiek zasobów pieniężnych, z kolei w decyzji zaskarżonej odnośnie do prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego, podkreślono, iż "z zatwierdzonego planu podziału wynika, że po zaspokojeniu wszystkich wierzycieli dłużnika A. J. z kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości powstała do zwrotu na rzecz Pana J. kwota [...] zł". Skoro zatem w dniu 11 grudnia 2008 r. miało nastąpić przejęcie tej nieruchomości przez nowego właściciela, to jest wysoce prawdopodbne, iż ów podział już nastąpił, w wyniku czego wnioskodawca dysponuje kwotą wprost niewspółmiernie przewyższającą wysokość kosztów sądowych w sprawie. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.