I SA/Gl 117/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia zwolnić skarżącego od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi; Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, K.S. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczenia tej opłaty. W dalszej kolejności, w wyniku wezwania referendarza sądowego, skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych podnosząc przy tym, że wskazana wyżej opłata sądowa przekracza jego możliwości. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Oświadczył dalej, że posiada mieszkanie o pow. 19,98 m2, które jest obciążone hipoteką do kwoty 500.000,00 zł. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt sprawy, pismem z dnia 25 lutego 2010 r., wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych. K.S., odpowiadając na przywołane wyżej wezwanie nadesłał plik dokumentów (załączniki do pisma z dnia 9 marca 2010 r. – data nadania w urzędzie pocztowym; dołączone do akt sprawy o sygn. I SA/Gl 116/10), w oparciu o które ustalono, co następuje. Skarżący uzyskuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.317,00 zł. Dochód brutto z tego tytułu wyniósł w 2009 r. 13.977,00 zł. Skarżący mieszka nieruchomości, do której nie ma tytułu prawnego. Właściciele tej nieruchomości wyrazili zgodę na zamieszkanie skarżącego w zamian za nadzór. Skarżący został zobowiązany do ponoszenia wszelkich opłat związanych z użytkowaniem tej nieruchomości. Wskazać przy tym należy, że z tego tytułu skarżący posiada następujące zaległości: paliwo gazowe – 1.860,61 zł (stan na dzień 25 lutego 2010 r.), dostawa wody – 582,40 zł (stan na dzień 15 lutego 2010 r.), energia elektryczna – 577,18 zł (stan na dzień 24 lutego 2010 r.). Dodatkowo skarżący zalega ze składkami z tytułu zaliczek na koszty zarządu nieruchomością wspólną w łącznej kwocie 7.826,27 zł (stan na dzień 5 czerwca 2009 r.). W ramach uzupełnienia wniosku skarżący wykazał nadto akcentowane wcześniej obciążenie hipoteczne lokalu przy ul. [...] w K. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W punkcie wyjścia należało odnotować, że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi. O powyższym świadczy pierwotny zakres wniosku oznaczony w piśmie procesowym z dnia 8 lutego 2010 r. (data prezentaty) oraz treść uzasadnienia wniosku zawartego w druku PPF. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy pozwoliła uznać, że skarżący jest w sytuacji na tyle trudnej, że można całkowicie odstąpić w jego przypadku od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, tym bardziej, że równolegle K.S. został zobowiązany do uiszczenia tożsamej opłaty sądowej w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 116/10. Zapadłe obecnie orzeczenie nie wyłącza możliwości złożenia ponownego wniosku w przedmiocie prawa pomocy w sytuacji, gdy skarżący zostanie zobowiązany do uiszczenia kosztów sądowych związanych z dalszymi etapami postępowania sądowoadministracyjnego. Wtedy to ponownie zostaną zweryfikowane jego możliwości płatnicze w szczególności w kontekście posiadanego zadłużenia. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.