I SA/Gl 1176/12
WyrokWSA w Gliwicach2013-04-09
Skład orzekający: Bożena Suleja, Beata Kozicka, Bożena Pindel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogło obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w całości, podczas gdy wyrok WSA uchylający postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego był nieprawomocny?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w całości jest przedwczesne, dopóki nie zostanie prawomocnie rozstrzygnięta kwestia zasadności prowadzenia egzekucji w części, w której nie wniesiono zarzutów. Nieprawomocność wyroku WSA uchylającego postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oznacza, że do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny, postanowienie Kolegium jest wykonalne, ale nie stanowi podstawy do obciążenia wierzyciela kosztami w całości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w przedmiocie obciążenia wierzyciela (Prezydenta Miasta R.) kosztami postępowania egzekucyjnego. SKO, wykonując wyrok WSA uchylający wcześniejsze postanowienie, obciążyło wierzyciela kosztami egzekucyjnymi wraz z odsetkami. Prokurator zarzucił, że obciążenie wierzyciela kosztami jest przedwczesne, ponieważ wyrok WSA uchylający postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego był nieprawomocny, a SKO niesłusznie powołało się na uchylone postanowienie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja, Sędziowie WSA Beata Kozicka, Bożena Pindel (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) orzeka, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej SKO lub Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 punkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., obecnie t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej k.p.a.) – po rozpatrzeniu zażalenia dłużnika A SA w K., na postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...] Nr [...] określające koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] zł, powstałe na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...],[...],[...] wystawionych przeciwko dłużnikowi – uchyliło postanowienie organu I instancji w części dotyczącej odmowy uzupełnienia postanowienia i w tym zakresie orzekło o:
1) obciążeniu kosztami egzekucyjnymi w łącznej wysokości [...] zł wierzyciela tj. Prezydenta Miasta R.,
2) obowiązku zwrotu przez Prezydenta Miasta R. na rzecz A SA kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia ich pobrania, tj. od dnia 4 stycznia 2010 r.
Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny.
W prowadzonym przez wierzyciela Prezydenta Miasta R. postępowaniu egzekucyjnym wobec dłużnika A SA w K., na skutek zgłoszonych przez dłużnika zarzutów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...], uchyliło w całości postanowienie Prezydenta Miasta R., uznając zarzuty za uzasadnione i umorzyło postępowanie egzekucyjne.
Na postanowienie SKO umarzające postępowanie egzekucyjne skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł Prokurator Rejonowy w R..
Sąd w wyroku z dnia 14 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 507/11 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że spór między stronami postępowania odnosił się do rozstrzygnięcia kwestii, czy wobec uwzględnienia zarzutów w zakresie, odnoszącym się tylko do części zobowiązania wskazanego w tytule wykonawczym, należało postępowanie egzekucyjne umorzyć w całości, czy też tylko w części, odnoszącej się do należności odsetkowych. W podsumowaniu wywodów Sąd stwierdził, iż zasadne jest prowadzenie egzekucji w stosunku do tej części zobowiązania ujętego w tytule wykonawczym, odnośnie którego nie wniesiono zarzutu, bowiem częściowe uwzględnienie wykonania nałożonego obowiązku, stanowi podstawę częściowego umorzenia postępowania egzekucyjnego, co zdaniem Sądu uzasadnia przepis art. 59 § 1 punkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., obecnie t.j. Dz. U z 2012 r. poz. 1015 ze zm.).
Wyrok z dnia 14 listopada 2011 r. wydany w sprawie I SA/Gl 507/11 jest nieprawomocny.
W dalszym toku sprawy na skutek złożonego przez dłużnika A SA w K. wniosku z dnia 26 stycznia 2011 r. dotyczącego wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z prowadzoną egzekucją administracyjną, wierzyciel Prezydent Miasta R. postanowieniem z dnia [...] określił koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...] zł., które powstały na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych wystawionych przeciwko dłużnikowi.
Pismem z dnia 11 lutego 2011 r., dłużnik wniósł o uzupełnienie postanowienia z dnia [...] poprzez orzeczenie, że organ egzekucyjny (Prezydent Miasta R.) obowiązany jest do określenia poza wysokością kosztów, także ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami i obciążenia nimi wierzyciela. Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny odmówił dłużnikowi uzupełnienia postanowienia w sprawie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych.
Kolegium rozpoznając zażalenie dłużnika na postanowienie z dnia [...], postanowieniem z dnia [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Na postanowienie Kolegium z dnia [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł dłużnik A SA.
Sąd w wyroku z dnia 1 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 833/11 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że spór w tej sprawie dotyczył odpowiedzi na pytanie, czy wydając rozstrzygnięcie – na wniosek zobowiązanego dłużnika – w oparciu o treść art. 67 c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny winien określić poza ich wysokością, także inne elementy związane z tymi kosztami, głównie zaś kogo te koszty obciążają. W posumowaniu swoich wywodów Sąd uznał, że postanowienie wydane w sprawie kosztów w trybie art. 64c) § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie może ograniczać się wyłącznie do wysokości tych kosztów w sytuacji, gdy z wniosku zobowiązanego wynika, że został on złożony głównie w celu uzyskania wiedzy co do zasad ponoszenia tych kosztów. Treść wniosku determinuje zakres rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego, a w przypadku wniosku, co do kosztów postępowania egzekucyjnego złożonego przez zobowiązanego, należy ocenić ten wniosek zgodnie z jego treścią. Jeżeli z wniosku wynika – a tak było w badanej sprawie – że głównym jego celem było uzyskanie postanowienia co do tego, kogo te koszty obciążają, to wydanie postanowienia tylko i wyłącznie o wysokości kosztów, narusza przepisy art. 64c) § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten wyraźnie bowiem wskazuje na postanowienie w sprawie kosztów, a nie wysokości kosztów, a to oznacza, że w jego ramach należy orzec także o zasadach ich ponoszenia.
Wyrok z dnia 1 lutego 2012 r. wydany w sprawie I SA/Gl 833/11 jest prawomocny.
Kolegium w konsekwencji wykonania wyroku z dnia 1 lutego 2012 r. uznało, że koszty egzekucyjne w przedmiotowej sprawie powstały na skutek niezgodnych z prawem działań organu podatkowego (Prezydenta Miasta R.) pełniącego jednocześnie rolę wierzyciela i organu egzekucyjnego. Kolegium zaskarżonym postanowieniem, na podstawie art. 64c) § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uchyliło postanowienie organu I instancji w części dotyczącej odmowy uzupełnienia postanowienia i w tym zakresie orzekło o:
1) obciążeniu kosztami egzekucyjnymi w łącznej wysokości [...] zł wierzyciela tj. Prezydenta Miasta R.,
2) obowiązku zwrotu przez Prezydenta Miasta R. na rzecz A S.A. kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia ich pobrania, tj. od dnia 4 stycznia 2010 r.
W uzasadnieniu organ II instancji uznał, po dokonaniu analizy stanu faktycznego sprawy, że koszty egzekucyjne powstały na skutek niezgodnych z prawem działań Prezydenta Miasta R., będącego jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym. SKO dało temu wyraz w postanowieniu z dnia [...] uznając zarzuty dłużnika za uzasadnione i co za tym idzie uchylając postanowienie organu I instancji i umarzając postępowanie egzekucyjne. Ponadto organ ten uznał, że Sąd w wyroku z dnia 1 lutego 2012 r. (sygn. akt I SA/Gl 833/11) pozostawił organowi egzekucyjnemu swobodę wyboru co do samego rozstrzygnięcia (pozytywnego lub negatywnego) w odniesieniu do zwrotu kosztów uzależniając je od przyjętego stanowiska.
Na postanowienie Kolegium z dnia [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Prokurator Rejonowy w R..
Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, jako wydanego z naruszeniem prawa, zarzucił zaskarżonej decyzji:
- istotne naruszenie przepisów postępowania – art. 64 § 3 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie, iż koszty egzekucyjne powstały na skutek niezgodnych z prawem działań Prezydenta Miasta R., podczas gdy ocena taka z uwagi na treść nieprawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 listopada 2011 r., sygn. akt: I SA/Gl 507/11 jest co najmniej przedwczesna,
- istotne naruszenie przepisów postępowania – art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie przy wydawaniu postanowienia treści nieprawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 507/11 uchylającego postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], na które w przedmiotowym postanowieniu organ niesłusznie się powołuje.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że SKO niesłusznie powołuje się w uzasadnieniu na postanowienie z dnia [...] (umarzające postępowanie egzekucyjne) skoro przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym zapadł wyrok w sprawie I SA/Gl 507/11 uchylający wskazane postanowienie. Zarzucił ponadto organowi brak odniesienia do wskazanego wyroku, co w jego ocenie spowodowało naruszenie obowiązku stosowania art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przytoczył szereg orzeczeń sądów administracyjnych dotyczących kwestii obciążenia kosztami egzekucyjnymi jednej ze stron postępowania egzekucyjnego.
Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podnosząc w uzasadnieniu, że wprawdzie wyrokiem z dnia 14 listopada 2011 r. (sygn. akt I SA/Gl 507/11) Sąd uchylił postanowienie SKO z dnia [...] , lecz wyrok ten jest nieprawomocny, bowiem organ złożył od wyroku skargę kasacyjną, która dotąd nie została rozpoznana.
Zdaniem SKO w wyroku z dnia 14 listopada 2011 r. (sygn. akt I SA/GL 507/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie określił, w jakim zakresie zaskarżony akt nie podlega wykonaniu, co oznacza, że do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny postanowienie Kolegium jest wykonalne. Dlatego SKO nie wzięło pod uwagę wyżej wymienionego wyroku i oparło zaskarżone przez Prokuratora Rejonowego w R. rozstrzygniecie, na postanowieniu z dnia [...], które jest ostateczne i wykonalne. Zdaniem organu ewentualne oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej Kolegium będzie stanowiło podstawę do rozważenia konieczności wznowienia postępowania w sprawie zakończonej zaskarżonym przez Prokuratora Rejonowego postanowieniem na podstawie art. 145 § 1 punkt 8 k.p.a.
Organ nie podzielił także stanowiska skarżącego co do naruszenia art. 77 § 1 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. zauważając, że zaskarżone postanowienie było konsekwencją postanowienia SKO z dnia [...] ( I SA/Gl 833/11) uchylającego postanowienie organu I instancji, uznającego zarzuty dłużnika za uzasadnione i umarzającego postępowanie egzekucyjne.
Na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2013 r. skarżący dodatkowo zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 8, 11, 124 § 2 oraz 126 k.p.a. Ponadto zaakcentował, że postanowienie dotknięte jest wadą formalną, nie zawiera bowiem prawidłowego przedstawienia stanu faktycznego sprawy co uniemożliwia dokonanie w tym postanowieniu prawidłowej subsumcji przepisów prawa materialnego. Zdaniem skarżącego postanowienie nie zawiera także prawidłowego uzasadnienia prawnego, organ obciążając wierzyciela kosztami postępowania nie wskazał przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone, odnosząc się jedynie do postanowienia z [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 punkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługiwała na uwzględnienie.
Stan faktyczny sprawy jest w zasadniczej części bezsporny i został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu postępowania, dlatego w ocenie Sądu brak jest konieczności jego ponownego przedstawiania.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ II instancji zasadnie obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, w związku z wydaniem postanowienia o umorzeniu tego postępowania, po uprzednim uwzględnieniu zarzutów podniesionych przez wierzyciela mając na uwadze, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchylający to postanowienie jest nieprawomocny.
Zdaniem skarżącego skoro postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydane po uprzednim uwzględnieniu zarzutów dłużnika zostało zaskarżone i następnie uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 507/11, to oparte na nim postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania jest przedwczesne.
Zdaniem natomiast organu, skoro Sąd w wyroku z dnia 14 listopada 2011 r. nie określił w jakim zakresie zaskarżony akt nie podlega wykonaniu, to jako ostateczny podlega on wykonaniu, dopiero oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej SKO będzie stanowiło podstawę do rozważenia konieczności wznowienia postępowania w sprawie zakończonej zaskarżonym postanowieniem na podstawie art. 145 § 1 punkt 8 k.p.a.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela poglądu organu, iż brak rozstrzygnięcia w wyroku z dnia 14 listopada 2011 r. w trybie art. 152 p.p.s.a. stanowi podstawę do obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w całości, na obecnym etapie postępowania.
Uwzględnienie bowiem skargi przez Sąd nie stanowi o jednoczesnym obowiązku stosowania tego przepisu. Wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 p.p.s.a. odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, że jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. Przepis art. 152 p.p.s.a. nie daje podstaw do stwierdzenia, że jest przesłanką do zastosowania w każdej sytuacji uwzględnienia skargi na akt lub czynność. Wykluczyć należałoby stosowanie tej konstrukcji do aktów z natury rzeczy niepodlegających wykonaniu oraz do aktów lub czynności już wykonanych przed wydaniem wyroku (tak R. Sawuła PIP Nr 8 z 2004 r. poz. 71). Mając na uwadze postanowienie z dnia [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego podkreślić należy, że w dacie jego wydania nie doprowadzało ono do wykonania obowiązku lub korzystania z uprawnień.
Podstawę prawną wydania zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 64 c) § 3 i § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z § 3 tego przepisu: "jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a". Natomiast zgodnie z § 7: "organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie". Zgodnie zatem z omawianym przepisem opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają zobowiązanego. Zasadą jest więc , że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji. Zasadność tej regulacji nie może budzić wątpliwości, gdyż całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków (por. R. Hauser, Zb. Leoński, Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Wskazane koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Cytowany przepis nie ma zastosowania (art. 64c § 3 powołanej ustawy), gdy koszty egzekucyjne zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Koszty te ponosi wtedy wierzyciel lub organ egzekucyjny, w zależności od tego, kto spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie postępowania.
Zatem z treści art. 64c) § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że zobowiązanego nie obciążają koszty egzekucyjne, gdy spowodowane one zostały niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. W przypadku bowiem, gdy to wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji, organ egzekucyjny powinien jego obciążyć tymi kosztami i wezwać go do ich zapłaty.
W związku z powyższym Sąd uznał, iż doszło do naruszenia dyspozycji art.64c) § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nie wykazanie przesłanki spowodowania niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela, w relacji do całego postępowania. Przepis art. 64c) § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczy bowiem ujawnienia już po zakończonym postępowaniu egzekucyjnym i pobraniu od zobowiązanego kosztów, że postępowanie to było niezgodne z prawem. W orzecznictwie podkreśla się, iż przez określenie "okaże się" należy rozumieć takie przypadki, których niezgodność z prawem stwierdzona zostanie orzeczeniem właściwego organu . Będzie to stosowna decyzja organu bądź wyrok sądowy, które w swej treści przesądzają, że tytuł wykonawczy jest niezgodny z prawem. Na taką interpretację wskazuje też przepis art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. W administracji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1750/06). Dodatkowo w przypadku obciążenia wierzyciela kosztami należy wykazać, iż niezgodność z prawem została przez niego spowodowana.
Wielokrotnie podkreśla się, że organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym, a więc wykonawczym bada jedynie dopuszczalność egzekucji, nie bada jednak zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem (art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), gdyż żaden z przepisów ustawy do tego go nie upoważnia, tym samym uznanie tytułu za niezgodny z prawem musi nastąpić prawomocnym rozstrzygnięciem innego organu lub sądu. Potwierdza to również dyspozycja art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, określająca przyczyny umorzenia postępowania. W art. 59 § 1 punkt 1 do 4 tej ustawy podstawą umorzenia może być jedynie inne orzeczenie wiążące organ egzekucyjny, tym samym analizowany przepis art. 64c § 3 ustawy daje organowi egzekucyjnemu możliwość dokonania zwrotu zobowiązanemu niezasadnie pobranych kosztów wraz z odsetkami zwłoki.
Zasadniczym zatem warunkiem zastosowania analizowanego przepisu jest ustalenie, w sposób niebudzący wątpliwości, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem oraz by, stwierdzenie wadliwości postępowania egzekucyjnego nastąpiło już po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych.
Przyjęte przez Sąd stanowisko znajduje uzasadnienie także w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Krakowie z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 273/08 oraz w Gdańsku z dnia 21 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 349/10.
W ocenie Sądu dopiero jeżeli okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem w odniesieniu do całego prowadzonego postępowania, w rozumieniu art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co odnosi się do okoliczności rozpoznawanej sprawy, będzie możliwe obciążenie kosztami egzekucji wierzyciela w całości. Jeżeli natomiast okaże się, że zasadne jest prowadzenie egzekucji w stosunku do tej części zobowiązania ujętego w tytule wykonawczym, odnośnie którego nie wniesiono zarzutu – jak orzekł Sąd w wyroku z dnia 14 listopada 2011 r. – obciążenie kosztami egzekucji w całości wierzyciela jest przedwczesne. Podkreślić bowiem należy, co już podniesiono wyżej, że przez sformułowanie użyte w wymienionym przepisie "okaże się" ujęto takie przypadki, których niezgodność z prawem stwierdzona zostanie orzeczeniem właściwego organu (decyzją organu bądź wyrokiem sądowym).
Aby zbadać czy możliwa była taka ocena należy uwzględnić rozstrzygnięcie, które zapadnie w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 14 stycznia 2011 r. W tym przedziale czasowym – zdaniem Sądu – nie jest zatem zasadne obciążanie wierzyciela kosztami egzekucji w całości, bowiem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego.
Zdaniem Sądu skoro pojawiła się okoliczność przejściowo uniemożliwiająca rozstrzygnięcia sprawy, to należy wykorzystać możliwości jakie przewiduje procedura administracyjna, do czasu jej ustąpienia. Z tych względów zbędne jest na tym etapie postępowania przewidywanie w przedmiocie ewentualnego zastosowania w przyszłości jednego z trybów nadzwyczajnych jakim jest wznowienie postępowania.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ uwzględni prawną ocenę przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu uwzględniając wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 507/11 oraz wytyczne, które zostaną zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej od tego wyroku.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, orzekając na podstawie art. 152 tej ustawy, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło