I SA/Gl 1183/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska (spr.), Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędzia WSA Monika Krywow, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 sierpnia 2024 r. nr 2401-IOV3.4103.119.2024.ALLA UNP: 2401-24-218993 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2019 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z 30 sierpnia 2024 r. nr 2401- IOV3.4103.119.2024.ALLA UNP: 2401-24-218993, po rozpoznaniu wniosku J. S. (dalej: skarżący) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. (dalej: organ pierwszej instancji) z 8 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2019 r., na podstawie art. 216 oraz art. 163 § 1 w zw. z art. 162 § 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.), dalej: O.p. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Powyższe postanowienie organu odwoławczego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ pierwszej instancji decyzją z 8 lipca 2024 r. orzekł w przedmiocie zobowiązań skarżącego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2019 r. Przedmiotowa decyzja została doręczona pełnomocnikowi ogólnemu skarżącego - doradcy podatkowemu na adres elektroniczny wskazany przez niego w treści pełnomocnictwa: [...] (ważny w dacie wydania decyzji). Doręczenie decyzji nastąpiło 23 lipca 2024 r. w trybie art. 42 ustawy z 11 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1042) w zw. z art. 144a § 2 O.p. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało podpisane podpisem elektronicznym przez pełnomocnika skarżącego i doręczone organowi pierwszej instancji 13 sierpnia 2024 r. Jednocześnie odrębnym pismem z 13 sierpnia 2024 r., wniesionym łącznie z odwołaniem, pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazując, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podatnika. Pełnomocnik skarżącego wskazał na nieprawidłowe działanie systemu ePuap, polegające na wygenerowaniu w systemie niezgodnej z rzeczywistością informacji o doręczeniu decyzji organu pierwszej instancji 23 lipca 2024 r., podczas gdy, po weryfikacji okazało się, że przedmiotowe pismo nie widnieje w skrzynce odbiorczej pełnomocnika. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że w aktach sprawy znajduje się dokument UPD o doręczeniu korespondencji na adres [...], jednakże adresat pisma nie otrzymał, w związku z czym sporządził reklamację na działanie usługi ePuap. W takich zaś okolicznościach pełnomocnik nie miał sposobności skutecznego podjęcia kierowanej do niego korespondencji na wskazany wyżej adres oraz zapoznania się z jej treścią. W efekcie podjęcie czynności zmierzających do obrony praw skarżącego i brania przez niego czynnego udziału w postępowaniu stało się niemożliwe. Ponadto, w uzupełnieniu złożonego wniosku o przywrócenie terminu, w piśmie z 21 sierpnia 2024 r., uprawdopodobniając brak winy w jego uchybieniu pełnomocnik skarżącego podał nr zgłoszenia reklamacyjnego na działanie skrzynki odbiorczej systemu ePuap: [...]. Organ odwoławczy postanowieniem z 30 sierpnia 2024 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy na wstępie omówił przesłanki przywrócenia terminu, określone w art. 162 § 1 i 2 O.p. Organ odwoławczy stwierdził, że w zaistniałych okolicznościach nie zostały spełnione przesłanki, wymienione w powyższym przepisie, uzasadniające przywrócenie terminu. Nie ulega jedynie wątpliwości, że 13 sierpnia 2024 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, dopełniając równocześnie czynności, dla której ustanowiony jest termin, tj. wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Natomiast, w ocenie organu odwoławczego, brak jest podstaw do uwzględnienia stanowiska, zgodnie z którym przyczyną uchybienia terminu był brak wiedzy pełnomocnika o doręczeniu decyzji, a wiedzę taką pełnomocnik uzyskał 8 sierpnia 2024 r. w związku z wygenerowaniem przez system ePUAP informacji o doręczeniu, które miało miejsce 23 lipca 2024 r. W niniejszej sprawie proces doręczenia zaskarżonej decyzji przebiegał w dwóch etapach: 8 lipca 2024 r. zostało utworzone pierwsze poświadczenie doręczenia (UPD), natomiast 16 lipca 2024 r. - powtórne. Powyższe oznacza, że ustanowiony pełnomocnik dwukrotnie otrzymał informację wraz z odnośnikiem (linkiem) umożliwiającym - po spełnieniu określonych warunków - zapoznanie się z treścią dokumentu oraz jego pobranie. Taki sposób postępowania umożliwia zapoznanie się z treścią dokumentu w dowolnym miejscu i czasie. Reasumując, zdaniem organu odwoławczego, decyzja organu pierwszej instancji została prawidłowo i skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącego 23 lipca 2024 r. Jednocześnie wygenerowane poświadczenie doręczenia decyzji stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma. Skoro zatem poświadczenie doręczenia zostało wygenerowane 23 lipca 2024 r., jednoznacznie stwierdzić należy, że ustanowiony pełnomocnik miał realną możliwość nie tylko uzyskania wiedzy o wydaniu decyzji przez organ podatkowy w tym dniu, lecz również zapoznania się z jej treścią. Na koniec organ odwoławczy dodał, iż jest możliwe, że doradca podatkowy nie zapoznał się w odpowiednim terminie z treścią wydanej decyzji. Jednakże świadczy to o niedochowaniu należytej staranności, a zatem nie tylko nie może potwierdzić braku jego winy w uchybieniu terminu, ale wręcz zaprzecza takiemu stanowisku. Pełnomocnik skarżącego w piśmie z 28 sierpnia 2024 r., doręczonym organowi odwoławczemu 30 sierpnia 2024 r. przedstawił treść odpowiedzi działu pomocy technicznej ePuap nr [...]. Jak wskazał, pomoc techniczna potwierdziła, że dostęp do konta ePUAP [...] został przywrócony dopiero w dniu 22 sierpnia 2024 r., a co za tym idzie nie miał on możliwości wcześniejszego zapoznania się z treścią korespondencji kierowanej na powyższy adres. W skardze na postanowienie organu odwoławczego pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów: 1. art. 162 § 1 O.p. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że okoliczności w postaci braku możliwości technicznego odbioru pliku zawierającego decyzję podatkową nie stanowią przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w naruszeniu terminu; 2. art. 191 O.p. poprzez jego niezastosowanie i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów w zakresie przesłanki uprawdopodobnienia braku winy; 3. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji zaniechanie wyjaśnienia dodatkowych okoliczności związanych z przyczyną niedochowania terminu oraz poprzez wydanie rozstrzygnięcia przed rozstrzygnięciem reklamacji złożonej do Centralnego Ośrodka Informatyki na wadliwe działanie platformy ePUAP w zakresie dostępu do skrzynki przez pełnomocnika skarżącego. Wskazując na powyższe uchybienia, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wniósł również o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu skargi wywodził, że argumentacja organu odwoławczego jest całkowicie chybiona z jednego powodu, pełnomocnik skarżącego w ogóle nie otrzymał decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego z 8 lipca 20 r. w związku z awaryjnie działającym systemem ePUAP. Dalej pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że posiada dwa profile na platformie ePUAP: [...] oraz [...]. Poprzedni profil [...] utracił ważność w 2023 roku i pełnomocnik założył nowy ([...]). W poprzednim profilu login i skrzynka miały taką samą nazwę. Po założeniu nowego profilu nie była widoczna dla niego wcześniejsza korespondencja (ze skrzynki [...]) i miał dostęp jedynie do skrzynki domyślnej dla nowego loginu ([...]). Do korespondencji z poprzedniego loginu mógł się dostać dopiero po interwencji pracowników ePuap. Niestety, jak się okazało, utracił on dostęp do nowej skrzynki, której adres podawał do korespondencji z urzędami (również w niniejszej sprawie). Ze względu na to, że platforma nie pozwalała pełnomocnikowi na odbieranie korespondencji ze skrzynki [...] (po zalogowaniu się na login: [...]), została złożona do Centralnego Ośrodka Informatyki reklamacja na niedoręczoną albo nie wyświetloną korespondencję na ten adres. Pomoc techniczna potwierdziła, że dostęp do konta ePUAP [...] został przywrócony dopiero w dniu 22 sierpnia 2024 r. a co za tym idzie nie miał on możliwości wcześniejszego zapoznania się z treścią korespondencji kierowanej na powyższy adres. Wyciąg z korespondencji z pomocą techniczną ePuap dotyczy zgłoszenia reklamacyjnego nr [...]. Tak wadliwie działający ePUAP do 22 sierpnia 2024 r. spowodował, że organy podatkowy, po upływie 14 dni, otrzymał potwierdzenie doręczenia zastępczego korespondencji wysłanej na adres [...], a pełnomocnik nie mógł zapoznać się z treścią decyzji i dochować terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik nie otrzymywał też żadnego powiadomienia na platformie ePUAP. Celem ostatecznego potwierdzenia wadliwości działania platformy ePUAP w zakresie skrzynki pełnomocnika skarżącego, został złożony stosowny wniosek do Ministerstwa Cyfryzacji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Pismem z 4 lutego 2025 r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił argumentację skargi, opisując swój problem techniczny z działaniem skrzynki [...] na platformie ePUAP, na którą została wysłana decyzja organu pierwszej instancji z 8 lipca 2024 r. oraz załączył także korespondencję z Ministerstwem Cyfryzacji, do którego złożył wniosek, opisując problem techniczny związany z działaniem skrzynki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia, na które służy zażalenie. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej: P.p.s.a. w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zatem odnosząc się do zgłoszonego w skardze wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie stwierdzić należy, iż żądanie to nie znajduje oparcia w przepisach regulujących tryb i zasady postępowania przed sądami administracyjnym. Zgodnie z § 32 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 5 sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 779), to przewodniczący wydziału orzeczniczego kieruje sprawy, o których mowa w art. 119 P.p.s.a., do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis ten, podobnie jak i art. 119 pkt 3 P.p.s.a., nie przewiduje w tym zakresie wniosku stron postępowania o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Natomiast w myśl art. 122 P.p.s.a., to Sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie, jednakże w niniejszej sprawie nie skorzystano z tej możliwości z uwagi na jej charakter. Ponadto zauważyć należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie prowadzi do pominięcia stanowiska stron, bowiem podnoszone przez nie argumenty są rozważane w oparciu o akta sprawy, a sprawa po wnikliwej analizie rozpoznawana jest przez sąd w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Zastosowanie więc trybu uproszczonego gwarantowało pełne rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej. Zgodnie z art. 162 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z powyższego przepisu wynika, że organ podatkowy przywróci termin do dopełnienia czynności, dla której termin był określony, gdy kumulatywnie spełnione zostaną cztery przesłanki, tj., gdy zainteresowany: 1. złoży wniosek o przywrócenie terminu z podaniem przyczyn naruszenia terminu, 2. uprawdopodobni (przedstawi wiarygodne okoliczności), że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, 3. wniesie prośbę (podanie, wniosek) o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 4. równocześnie (jednocześnie) z wniesieniem wniosku dopełni czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody obiektywnie usunąć. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przepis art. 162 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie określonej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminowi podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Uprawdopodobnienie przeszkód uniemożliwiających dochowanie czynności obciąża wnioskującego, przy czym uprawdopodobnienie oznacza, że strona powinna jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny. W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, iż rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Przepisy art. 162 § 1 i § 2 O.p. nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że, aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie złożony mimo braku uchybienia terminowi jest bezprzedmiotowy. Z tej perspektywy pierwszeństwo winno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 705/21 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przechodząc się do zarzutów skargi, zauważyć należy, że wniosek o przewrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z 8 lipca 2024 r. został złożony przez pełnomocnika skarżącego 13 sierpnia 2024 r. We wniosku pełnomocnik skarżącego wskazał na problemy technicznie od niego niezależne, nie leżące ani po stronie skarżącego ani po stronie jego pełnomocnika, które uniemożliwiły zapoznanie się z treścią decyzji organu pierwszej instancji i tym samym złożenie odwołania. Pełnomocnik skarżącego złożył w tym przedmiocie reklamację do Centralnego Ośrodka Informatyki, a pismem z 21 sierpnia 2024 r. przesłał do organu odwoławczego numer zgłoszenia reklamacyjnego. Z kolei w kolejnym piśmie z 28 sierpnia 2024 r. pełnomocnik poinformował o potwierdzeniu przez pomoc techniczną awarii platformy ePUAP. Niemniej tej okoliczności nie wziął po uwagę organ odwoławczy, przyznając w odpowiedzi na skargę, że dodatkowe wyjaśnienia zostały doręczone organowi 30 sierpnia 2024 r., po wydaniu rozstrzygnięcia. (str. 3 odpowiedzi na skargę). Co więcej z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ odwoławczy wydał postanowienie nie czekając na wynik złożonej przez pełnomocnika skarżącego reklamacji. Okoliczności związane z awarią systemu ePUAP mogą stanowić podstawę do przywrócenia terminu, o ile zostaną uprawdopodobnione. Podkreślenia zaś wymaga, że pełnomocnik skarżącego cały czas twierdził, że platforma ePUAP nie pozwalała mu na odbieranie korespondencji ze skrzynki [...] (po zalogowaniu się na login: [...]), że złożył do Centralnego Ośrodka Informatyki reklamację na niedoręczoną albo nie wyświetloną korespondencję na ten adres. Natomiast pomoc techniczna potwierdziła, że dostęp do konta ePUAP [...] został przywrócony dopiero w dniu 22 sierpnia 2024 r. Powyższe okoliczności powinny być zatem wnikliwie rozpatrzone przez organ odwoławczy, przy wydaniu rozstrzygnięcia. Tak się jednak nie stało, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu organ odwoławczy skoncentrował się na tym, że skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, co do którego obowiązują wyższe standardy należytej staranności. Natomiast nie rozstrzygnął, czy sygnalizowany przez pełnomocnika problem techniczny uniemożliwił mu odbiór korespondencji. Z tych też względów zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. Organ odwoławczy wydał je z naruszaniem treści art. 162 § 1 O.p. W postępowaniu ponownym organ odwoławczy zastosuje się do oceny prawnej tut. Sądu zawartej w wyroku. Mając na uwadze wszystkie przedstawione przez pełnomocnika skarżącego okoliczności, w tym zgłoszenie reklamacyjne, potwierdzenie przez pomoc techniczną awarii platformy ePUAP, jak również korespondencję z Ministerstwem Cyfryzacji, organ odwoławczy rozstrzygnie, czy pełnomocnik skarżącego uprawdopodobnił (przedstawił wiarygodne okoliczności), że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 i 4 P.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 597 zł, na które składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł, opłata od pełnomocnictwa - 17 zł oraz koszty wynagrodzenia pełnomocnika, będącego doradcą podatkowym - 480 zł.