I SA/Gl 1186/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku z dnia 29 listopada 2012 r. pełnomocnik (mąż) A. S., zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o przyznanie skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W jego motywach wskazał, że jego żona nie dysponuje środkami finansowymi na pokrycie wpisu sądowego od skargi. Wyjaśnił, że taki stan rzeczy jest wynikiem pozbawienia jej całego majątku i środków finansowych przez organy skarbowe. W tych ramach odnotował, że z naruszeniem prawa został zlicytowany samochód, "a nieruchomości obecnie podlegają egzekucji i prawdopodobnie również zostaną zlicytowane." Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wyłącznie z mężem. Odnotował, ze posiada: "dom – ½ ze 130 w trakcie egzekucji", "mieszkanie – ½ z 82 w trakcie egzekucji" oraz "udziały w PPHU A Spółka z o.o. – zajęte przez organ skarbowy". Pełnomocnik zdeklarował, że skarżąca otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1111 zł. Dokonawszy oceny wniosku co do wymogów formalnych oraz co do treści, referendarz sądowy, mając na uwadze art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: P.p.s.a), zdecydował o wezwaniu skarżącej do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych. Pismem z dnia 4 grudnia 2012 r. zobowiązano skarżącą do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez: 1) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; koszty ubezpieczenia; aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości; kopie umów dokumentujących kredyty konsumpcyjne, itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało dodatkowo wskazać kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu rzeczonych opłat; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; 2) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i pozostałe osoby pozostające/zameldowane (zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych oraz gospodarczych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich w okresie ostatnich czterech miesięcy – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 3) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich czterech miesięcy; zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków (np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne) – ten punkt wezwania dotyczy także wszystkich domowników, w tym męża wnioskującej, pozostających w gospodarstwie domowym; dla udokumentowania dochodów z działalności gospodarczej należało nadesłać kopie dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej w okresie ostatnich czterech miesięcy, w tym przede wszystkim księgi przychodów i rozchodów (pełna wersja z opisem zdarzeń gospodarczych), deklaracji VAT, raportów kasowych; w tych ramach należało nadto nadesłać aktualną ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności; brak dochodów domowników należało wykazać poprzez nadesłanie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o braku zaliczek na podatek dochodowy bądź przez nadesłanie zaświadczenia urzędu pracy potwierdzającego status osoby bezrobotnej; 4) przedłożenie odpisów zeznań podatkowych za 2011, złożonych przez osoby przebywające ze skarżącą w gospodarstwie domowym, w tym W. S.; 5) doprecyzowanie oświadczenia o stanie majątkowym zawartego w druku PPF poprzez precyzyjne oznaczenie posiadanych przez skarżącą nieruchomości; 6) udokumentowanie okoliczności podniesionych w druku PPF, tj. egzekucji z nieruchomości oraz udziałów w spółce z o.o. W przywołanym wyżej piśmie referendarza, pouczono skarżącą, iż niezastosowanie się do wezwania w terminie i zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 P.p.s.a. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, pismem procesowym z dnia 17 listopada 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) pełnomocnik skarżącej podkreślił, że żądane informacje nie będą dokumentowały braku środków. Działania Sądu ocenił jako zmierzające do odrzucenia wniosku o zwolnienie, a nie ustalenia faktycznego stanu finansów skarżącej. W załączeniu nadesłano kopię potwierdzenia uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującej jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się zatem do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Z kolei stosownie do art. 255 P.p.s.a., który został przywołany w piśmie referendarza z dnia 4 grudnia 2012 r., wezwanie do uzupełnienia wniosku wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie rozpatrywanego wezwania ma zatem na celu nie "odrzucenie wniosku" a priori, lecz rzetelną weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Tymczasem w niniejszej sprawie osiągnięcie tego celu nie jest możliwe, ponieważ skarżąca nie nadesłała stosownych dokumentów, o które ją wezwano. Co warte podkreślenia, oświadczenie jej pełnomocnika, że informacje żądane przez referendarza sądowego nie będą dokumentowały braku środków, zaprzecza oświadczeniom składanym przez pełnomocnika w druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wówczas to stwierdził, że skarżąca nie posiada środków finansowych. W zaistniałej sytuacji krytycznie należy ocenić próbę przerzucenia przez skarżącą obowiązku poniesienia kosztów sądowych na Skarb Państwa, a w ostatecznym rozrachunku na innych obywateli. Z powyższych powodów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.