I SA/Gl 1186/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , , po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie oznaczone w sentencji niniejszego postanowienia w kwocie 100 zł, pełnomocnik skarżącej (mąż) wniósł "o zwolnienie z wniesienia żądanego wpisu sądowego". Następnie pełnomocnik skarżącej nadesłał, na wezwanie referendarza sądowego, urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w treści którego wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W ramach uzasadnienia wniosku wskazał, że jego żona nie dysponuje środkami finansowymi na pokrycie wpisu sądowego. Wyjaśnił, że taki stan rzeczy jest wynikiem pozbawienia jej całego majątku i środków finansowych przez organy skarbowe. Odnotował, że z naruszeniem prawa został zlicytowany samochód, "a nieruchomości obecnie podlegają egzekucji i prawdopodobnie również zostaną zlicytowane". Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wyłącznie z mężem. Na majątek skarżącej składa się "dom – ½ ze 130 w trakcie egzekucji", "mieszkanie – ½ z 82 w trakcie egzekucji" oraz "udziały w A Spółka z o.o. – zajęte przez organ skarbowy". Pełnomocnik zdeklarował, że skarżąca otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1.111 zł. Pismem z dnia 4 grudnia 2012 r. referendarz sądowy wezwał do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie siedmiu dni przez złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie dokumentów źródłowych poprzez: 1) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; koszty ubezpieczenia; aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości; kopie umów dokumentujących kredyty konsumpcyjne, itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało dodatkowo wskazać kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu rzeczonych opłat; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; 2) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i pozostałe osoby pozostające/zameldowane (zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych oraz gospodarczych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich w okresie ostatnich czterech miesięcy – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 3) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich czterech miesięcy; zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków (np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne) – ten punkt wezwania dotyczy także wszystkich domowników, w tym męża wnioskującej, pozostających w gospodarstwie domowym; dla udokumentowania dochodów z działalności gospodarczej należało nadesłać kopie dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej w okresie ostatnich czterech miesięcy, w tym przede wszystkim księgi przychodów i rozchodów (pełna wersja z opisem zdarzeń gospodarczych), deklaracji VAT, raportów kasowych; w tych ramach należało nadto nadesłać aktualną ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności; brak dochodów domowników należało wykazać poprzez nadesłanie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o braku zaliczek na podatek dochodowy bądź przez nadesłanie zaświadczenia urzędu pracy potwierdzającego status osoby bezrobotnej; 4) przedłożenie odpisów zeznań podatkowych za 2011, złożonych przez osoby przebywające ze skarżącą w gospodarstwie domowym, w tym W. S.; 5) doprecyzowanie oświadczenia o stanie majątkowym zawartego w druku PPF poprzez precyzyjne oznaczenie posiadanych przez skarżącą nieruchomości; 6) udokumentowanie okoliczności podniesionych w druku PPF, tj. egzekucji z nieruchomości oraz udziałów w spółce z o.o. Jednocześnie w piśmie zawarto pouczenie, że niezastosowanie się do wezwania w terminie i zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W piśmie z dnia 9 listopada 2012 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że "żądane informacje nie będą dokumentowały braku środków". Działania Sądu ocenił jako zmierzające do odrzucenia wniosku o zwolnienie, a nie ustalenia faktycznego stanu finansów skarżącej. W załączeniu nadesłano kopię potwierdzenia uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Odpis powyższego postanowienia został doręczony w dniu 7 stycznia 2013 r. W dniu 14 stycznia 2013 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącej złożył sprzeciw od powyższego postanowienia z dnia 27 grudnia 2012 r. W jego treści oświadczył, że "żądane przez Sąd dokumenty nie mają żadnego znaczenia dla oceny możliwości dokonania wpłaty opłaty sądowej i zmierzają jedynie do usankcjonowania naruszającego prawo działania innego organu przestępczej organizacji jaką jest Państwo Polskie". Do sprzeciwu nie zostały załączone żadne dokumenty. W dniu 14 grudnia 2012 r. został uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ppsa") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 ppsa obejmującym, np. zwolnienie od opłat sądowych, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 ppsa). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ppsa). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie rozpatrywanego wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Podkreślić w tym miejscu także należy, że sąd przyznaje prawo pomocy, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 ppsa słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W świetle powyższych uwag strona ma więc obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga zatem za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. W rozpatrywanej sprawie zachodziły podstawy do wystosowania wezwania o nadesłanie dokumentów źródłowych, ponieważ treść wniosku nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę najogólniej rozumianej sytuacji materialnej skarżącej. Z formularza wniosku wynika jedynie, że skarżąca posiada majątek, który podlega egzekucji oraz że otrzymuje ona wynagrodzenie z tytułu świadczenia pracy. Okoliczności te nie przesądzają niejako same przez się, że zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy, zwłaszcza jeżeli zważyć, że wysokość kosztów sądowych w sprawie jest nieznaczna, najmniejsza spośród przewidzianych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z tego powodu w niniejszej sprawie zachodzi szczególna potrzeba dokładnego ustalenia możliwości płatniczych wnioskodawczyni. Tymczasem pełnomocnik skarżącej nie przedstawił żadnego z dokumentów, do których przedłożenia wezwano stronę i które mogłyby potwierdzić oświadczenia zawarte we wniosku. W konsekwencji sytuacja materialna wnioskodawczyni nie została wyjaśniona i budzi wątpliwości. Wzmacnia je dodatkowo fakt, że uiszczono wymagany w sprawie wpis od skargi, mimo iż we wniosku wskazywano na brak środków umożliwiających dokonanie tej czynności. Zaakcentować także trzeba, że do sprzeciwu również nie załączono żadnej dokumentacji. Na stronie ciążyły zatem obowiązki, których niewykonanie mogło zostać potraktowane – zgodnie zresztą z zawartym w wezwaniu pouczeniem – jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy. Miała ona świadomość, że taka postawa może skutkować niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciem, tym bardziej że wskazano to w postanowieniu referendarza sądowego. Zastrzeżenia te można w tym miejscu tylko podtrzymać i powtórzyć. Wypada także zaakcentować, iż w orzecznictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym samym uznano, że sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane wobec uchylania się wnioskodawcy od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 523/04, publ. LEX 203331). Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa orzekł jak w sentencji.