I SA/Gl 1231/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja - Klimczyk, Sędziowie WSA Agata Ćwik - Bury, Beata Machcińska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2018 r. sprawy ze skargi N. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi N. P. (dalej: "skarżący") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] r. wydane w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. (dalej również: "organ egzekucyjny") wszczął wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] r. wystawiony przez Komendanta Powiatowego Policji w O. (dalej również: "wierzyciel") i doręczony skarżącemu w dniu [...] r. 2. Wnioskiem z dnia 18 kwietnia 2017 r złożonym tego samego dnia w Urzędzie Skarbowym w L. skarżący zwrócił się o umorzenie egzekucji z uwagi na przedawnienie zobowiązania. 3. Postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wierzyciela nr [...] z dnia [...] r. z powodu niewystąpienia w sprawie przesłanek wymienionych w art. 59 u.p.e.a. i braku podstaw prawnych do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny powołał się na stanowisko wierzyciela, że egzekwowana należność nie jest przedawniona, gdyż do kar pieniężnych nie mają zastosowania przepisy ustawy Ordynacja podatkowa dotyczące przedawnienia dochodzonego obowiązku. 4. Na postanowienie to skarżący złożył zażalenie, domagając się jego uchylenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie dochodzonej w drodze egzekucji kary pieniężnej. W uzasadnieniu podkreślił, iż pogląd wyrażony w postanowieniu będącym przedmiotem zaskarżenia jest w jego ocenie błędny, gdyż w sprawie ma zastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. 5. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej również: "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]), wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: "k.p.a") oraz art. 17, art. 18 i art. 59 u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie organu odwoławczego, z powołanego przez skarżącego art. 92c ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym jednoznacznie wynika, że chodzi w nim o postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej, a nie o przedawnienie nałożonej kary pieniężnej. Organ wyjaśnił, że w ustawie o transporcie drogowym brak jest przepisu ograniczającego wymagalność nałożonej kary pieniężnej, a więc w sprawie należy posiłkować się wyrokiem NSA z 14 listopada 2014 r. sygn. akt II GSK 1693/13, który stwierdził, iż, w związku z tym, że obowiązujące brzmienie art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym nie przewiduje w odniesieniu do kar pieniężnych nakładanych w drodze decyzji administracyjnej, stosowania przepisów Ordynacji podatkowej, z braku konstytucyjnej regulacji prawnej tego problemu, należności te nie ulegają przedawnieniu. 6. Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. postanowienie organu odwoławczego, wnosząc o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji w całości i stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na treść postępowania, 2) umorzenie postępowania egzekucyjnego, 3) zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu zakończenia postępowania w niniejszej sprawie, 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W ocenie skarżącego, roszczenie wierzyciela uległo przedawnieniu. Zwrócił uwagę, że organy egzekucyjne od ponad 8 lat nie podjęły żadnych czynności w celu wyegzekwowania kary pieniężnej, jak również nie zbadały jego sytuacji życiowej, tzn. nie sprawdziły czy jest w stanie uiścić karę pieniężną. 7. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. W pierwszej kolejności, Sąd stwierdza, że akta administracyjne nie zawierają dokumentu – orzeczenia z dnia [...] r. nr [...] r. określającego rodzaj dochodzonej należności. W rubryce nr 29 tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...] powołany został przepis prawa – art. 292 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001 r. – przepisu, którego w ustawie tej nie ma i nie było w dacie wystawienia tytułu wykonawczego. Stan taki uniemożliwia Sądowi pełną kontrolę zaskarżonego postanowienia oraz uzasadnia postawienie zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasada praworządności zawarta w art. 7 k.p.a. - rozwinięta w innych przepisach, w tym w art. 77 § 1 k.p.a. - ma bowiem fundamentalne znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które pozwoli dokonać subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, a następnie ustalić konsekwencje prawne tych faktów. W ocenie Sądu, aby autorytatywnie stwierdzić, że dana należność nie uległa przedawnieniu, należy uprzednio ustalić o jaką należność chodzi. Po drugie, Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego w przedmiocie przedawnienia należności z tytułu kar pieniężnych, o których mowa w art. 92 ustawy dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1907, dalej: "u.t.d."). W tym zakresie Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt II GSK 2519/14, że do kar wymierzanych na podstawie art. 93 u.t.d. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2010 r. miały zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, a więc także przepisy w zakresie przedawnienia. Bezdyskusyjny jest bowiem zdaniem NSA – w świetle wyroku TK sygn. SK75/06 – publicznoprawny, a nie karny charakter tych kar oraz skutki wynikające z regulacji zawartej w art. 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej. Kara ta jest nałożona decyzją administracyjną, w ramach stosunku publicznoprawnego i stanowi dochód budżetu państwa. Stanowisko NSA w wynika także z akceptacji poglądu wyrażonego przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt II SA/Go 570/10, który za niedopuszczalne uznał przyjęcie, że w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2010 r., kara pieniężna nałożona jako sankcja za nieprzestrzeganie postanowień prawa publicznego nie mogła nigdy ulec przedawnieniu. Stoi to w sprzeczności z wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP zasadą równości wszystkich wobec prawa. NSA wskazał, że dopiero w okresie od 31 grudnia 2010 r. stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej zostało wyłączone, natomiast od dnia 15 sierpnia 2013 r. ustawodawca wprowadził do u.t.d. regulację wyłączającą prowadzenie postępowania administracyjnego, a więc i nakładanie kar, po okresie 2 lat od dnia ujawnienia naruszenia. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że art. 93 ust.11 u.t.d. (ust. 7 w obecnym brzmieniu) przewidujący, iż do kar pieniężnych nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa został wprowadzony w życie na podstawie art. 5 pkt 12 lit. d) ustawy z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r., poz. 225 Nr 1466) z dniem 31 grudnia 2010 r. Z kolei art. 94 ust. 9 u.t.d. zgodnie z którym do kary pieniężnej nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa wszedł w życie na podstawie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 244, poz. 1454) w dniu 1 stycznia 2012 r. Jednak wprowadzenie obu powyższych uregulowań dotyczących wyłączenia stosowania do kar pieniężnych ordynacji podatkowej, a w konsekwencji przedawnienia, nie oznacza, że także w stanie prawnym poprzedzającym ich wprowadzenie stosowanie ordynacji podatkowej było wyłączone. Ponownie rozpatrując sprawę, organy będą związane wyrażoną wyżej oceną prawną. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 205 § 1 p.p.s.a, zasądzając od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania, na które składa się uiszczony wpis od skargi (100 zł).