I SA/Gl 1244/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Bożena Pindel, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2014 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów podróży 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) orzeka, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 723 (siedemset dwadzieścia trzy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Z. K., zwany dalej "stroną", "podatnikiem" lub "skarżącym", reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K., zwanego dalej "organem odwoławczym", nr [...] z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K., zwanego dalej "organem pierwszej instancji", nr [...]z dnia [...]r.: 1) odmawiające zwrotu kosztów stawiennictwa strony od miejsca zamieszkania w Niemczech do miejsca siedziby Urzędu Celnego w K., wymienionych we wniosku z dnia 30 listopada 2012 r. w łącznej wysokości [...]zł, 2) ustalające koszty postępowania podatkowego z tytułu kosztów podróży strony postępowania podatkowego o nr [...]od miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce do miejsca siedziby organu podatkowego w obie strony samochodem marki DODGE RAM 1500 w kwocie [...] zł, 3) zwracające koszty podróży na konto wskazane we wniosku. Organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcie oparł na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749), określanej dalej skrótem "O.p.". Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym. Organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 18 września 2012 r. wszczął z urzędu wobec strony postępowanie podatkowe w celu określenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki Dodge RAM 1500 o numerze nadwozia [...]. Postanowienie to skierowane do podatnika prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A, zostało wysłane na adres do doręczeń w S. przy ul. [...] i zostało odebrane przez żonę U. K.. Pismem z dnia 24 października 2012 r. organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 155 § 1 ustawy O.p., wezwał podatnika do osobistego zgłoszenia się w siedzibie organu w dniu 30 listopada 2012 r. o godz. 11.00. W piśmie zawarto prośbę o dostarczenie do siedziby organu przedmiotowego pojazdu - celem przeprowadzenia jego oględzin, jak i zabranie ze sobą wszystkich dokumentów dotyczących pojazdu, z uwagi na możliwość przesłuchania strony w trakcie czynności przeprowadzanych przez organ. Adresat wezwania został pouczony, iż w przypadku braku osobistego stawiennictwa bez uzasadnionej przyczyny, strona postępowania może zostać ukarana karą porządkową do 2.700,00 zł, przewidzianą przepisem art. 262 O.p. Wezwanie zostało wysłane na adres do doręczeń w S., ul. [...] i zostało odebrane przez żonę podatnika. W dniu 30 listopada 2012 r. w organie pierwszej instancji dokonano oględzin przedmiotowego samochodu, dostarczonego osobiście przez podatnika, będącego właścicielem pojazdu i z czynności tych sporządzono protokół oględzin W dniu przeprowadzenia oględzin pojazdu podatnik zwrócił się do organu pierwszej instancji z pisemnym wnioskiem o zwrot poniesionych kosztów dojazdu (kosztów stawiennictwa) z miejscowości W. w Niemczech do siedziby organu w kwocie [...] zł. Podatnik wskazał, iż jego stałym adresem zamieszkania jest W., [...] w Niemczech. Do wniosku załączono kopię wydanego przez Prezydenta Miasta S. w dniu 28 lipca 2011 r. dowodu osobistego z niewypełnioną rubryką wskazującą adres zameldowania i kopię niemieckiego dowodu rejestracyjnego pojazdu marki AUDI A8. Żądana przez podatnika kwota wynikała z kosztów paliwa w ilości 288 litrów zużytego na trasie o długości 1.800 km (z miejsca zamieszkania w Niemczech), o wartości [...]zł oraz kosztów eksploatacji samochodu AUDI A8 4.2L w kwocie [...]zł. Z niemieckiego dowodu rejestracyjnego nr [...] wydanego w dniu 27 maja 2011 r. dla samochodu AUDI A8L o nr rejestracyjnym [...] (kserokopię części I załączono do wniosku) wynikało, że posiadaczem (właścicielem) samochodu jest podatnik, a jako adres zamieszkania wskazano: [...] W.. Postępowanie podatkowe wszczęte postanowieniem z dnia [...]r. zostało umorzone decyzją z dnia [...]r. z uwagi na niestwierdzenie powstania obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki Dodge RAM 1500 i brak podstaw do wydania decyzji określającej zobowiązanie podatkowe z ww. tytułu. Postanowieniem z dnia [...]r. wydanym dla strony – jak wskazano - zamieszkałej w Niemczech, [...] W., [...], wysłanym na adres korespondencyjny w B., Al. [...], organ pierwszej instancji orzekł jak wyżej opisano. W uzasadnieniu stwierdził, iż w sprawie mógł uwzględnić tylko faktycznie poniesione koszty przejazdu pojazdem marki Dodge RAM 1500 na trasie z S., ul. [...] do K., ul. [...] w obie strony. Powołał się na dane właściciela pojazdu przedstawionego do oględzin zapisane w dowodzie rejestracyjnym seria [...]wydanym w dniu 18 listopada 2008 r. dla Z. K., [...] S., ul. [...]. Powyższe zdaniem organu potwierdza adres podatnika w Polsce (miejsce prowadzenia działalności). Organ stwierdził jednocześnie, że strona - co wynika z jej pisma - prowadzi działalność gospodarczą w Niemczech i tam zamieszkuje, ale jednocześnie w trzech miejscach w Polsce prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą A z siedzibą w S., B.i B., o czym świadczą wpisy w bazie danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Mając na względzie przedstawione fakty i dokumenty dotyczące złożonego wniosku, powołując się na przepisy art. 264, art. 265 § 1 O.p., dekret z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 49 z 1950 r., poz. 445) i rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie wysokości należności świadków i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 48 z 1990 r., poz. 284 ze zm.) organ pierwszej instancji stwierdził, że te przepisy nie przewidują zwrotu kosztów, o które wnioskuje strona. Wywiódł, że dla rozstrzygnięcia sprawy należy skorzystać z regulacji zawartej w art. 265 § 2 O.p. Nadto podkreślił, że podatnik wezwany do przedstawienia do oględzin przedmiotowego pojazdu zarejestrowanego w kraju i w kraju użytkowanego mógł upoważnić jakąś osobę do dokonania tej czynności lub mógł uzgodnić termin oględzin pojazdu zgodnie z harmonogramem prowadzonej przez siebie działalności w Polsce (czego nie próbował uczynić). W obu wymienionych przypadkach uniknąłby kosztów stawienia się do organu przedstawionych we wniosku. Organ pierwszej instancji stwierdził, że przeprowadzone oględziny pojazdu istotnie wpłynęły na rozstrzygnięcie sprawy podatkowej i wobec powyższego do kosztów postępowania należy zaliczyć koszty przejazdu strony pojazdem marki DODGE RAM 1500 w celu jego okazania w siedzibie organu na długości 34 km na odcinku od S. do K. w obie strony. Wykorzystując informacje zamieszczone w internecie dotyczące średniego zużycia paliwa przez pojazd Dodge RAM 1500 z silnikiem benzynowym o pojemności 4,7 cm3 z podobnego rocznika oraz dane zawarte w Komunikacie cenowym Polskiej Izby Paliw Płynnych z dnia 30 listopada 2012 r. (średnia cena paliw) organ pierwszej instancji ustalił koszt przejazdu przedmiotowym pojazdem na kwotę 50,90 zł wynikającą z wyliczenia (34 km x 25,9 1/100 km) : 100 km x 5,78 zł/l. Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie, wnosząc o przyznanie faktycznie poniesionych kosztów przedstawionych we wniosku z dnia 30 listopada 2012 r. W uzasadnieniu podniosła, że wezwanie z dnia 24 października 2012 r. zostało skierowane do niej osobiście, a nie do samochodu. Dla strony niezrozumiałym było, dlaczego organ założył jej przyjazd z miejsca, które w chwili zakupu pojazdu było podane jako adres właściciela i które było miejscem prowadzenia działalności. Podatnik zaznaczył, że nie posiada adresu zameldowania w kraju, co potwierdza brak wpisu w polskim dowodzie osobistym. Podkreślił, że prowadzi działalność w zakresie elektrowni wiatrowych na terenie Niemiec i północnej części Polski i że na południu kraju przebywa wyjątkowo. Wskazał, że organ posiadał wiedzę o jego stałym zamieszkaniu poza granicami kraju, jeżeli kierował pisma na adres do doręczeń. Zaakcentował, że w wezwaniu nie zawarto pouczenia o możliwości ustanowienia pełnomocnika jak i o możliwości dostosowania terminu (stawienia się w siedzibie organu) do terminu jego bytności w kraju. Ustanowiony przez stronę pełnomocnik, pismem z dnia 15 marca 2013 r. uzupełnił zażalenie, oświadczając, iż przedmiotowe postanowienie zostało zaskarżone w całości. Wniósł o jego uchylenie w całości i orzeczenie o zwrocie kosztów stawiennictwa zgodnie z wnioskiem, względnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił m.in. naruszenie: 1) art. 265 O.p. w związku z art. 266 O.p. oraz art. 85 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, poprzez uznanie, że stronie nie jest należny zwrot kosztów dojazdu z jej miejsca zamieszkania do siedziby organu (w wysokości wskazanej we wniosku), ale z miejsca prowadzenia działalności gospodarczej do siedziby organu, 2) art. 155 § 1 O.p., poprzez uznanie, że - pomimo treści wezwania - podatnik nie był zobowiązany do osobistego stawiennictwa w siedzibie. Motywując szczegółowo te zarzuty i żądania pełnomocnik wskazał między innymi, że: 1) miejsce prowadzenia działalności nie jest miejscem zamieszkania, 2) adres do doręczeń – zgodnie z art. 147 § 1 O.p. – musi być adresem w Polsce, 3) strona przyjechała do Polski z miejsca zamieszkania w Niemczech samochodem Audi, natomiast pojazd poddany oględzinom znajduje się na stałe w Polsce, gdzie jest wykorzystywany w prowadzonej działalności gospodarczej. Pod tą argumentacją pełnomocnik zamieścił zapis: " Dowód: przesłuchanie strony i zeznania świadka T. K. (adres: [...] W., Republika Federalna Niemiec)". Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...]r. W uzasadnieniu stwierdził, że stan prawny sprawy został nieprawidłowo zidentyfikowany przez organ pierwszej instancji, jednakże pomimo tego uchybienia zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Podał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowią art. 264, art. 265 § 1 i art. 266 § 1 O.p. oraz przepisy zawarte w dziale 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 19190 ze zm.). Organ odwoławczy stwierdził, że w świetle przywołanych przepisów organ rozstrzygający w przedmiocie zwrotu kosztów stawiennictwa jest pracodawcą, przepisy nie zakazują wyrażenia zgody na odbycie podróży służbowej samochodem ciężarowym, ale nie formułują limitu stawek za kilometr dla takich samochodów. Dlatego koszty przejazdu powinny być w takim przypadku rozliczone na podstawie faktycznie poniesionych wydatków. Ponieważ taki sposób rozliczenia zastosował organ pierwszej instancji, jego orzeczenie nie uchybia prawu. Kolejno organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji nie miał żadnej wiedzy o przebywaniu podatnika na terytorium Niemiec i wykonywaniu na tym terenie pracy zarobkowej oraz braku pobytu strony w Polsce. W Wojewódzkim Zbiorze Meldunkowym brak było danych o adresie zamieszkania, dlatego pisma były przekazywane na jedyny ujawniony adres, będący głównym miejscem prowadzenia działalności gospodarczej. Były odbierane przez żonę, która zobowiązała się do ich przekazania adresatowi. Organ odwoławczy podkreślił, że podatnik nie skontaktował się z organem po wezwaniu, nie ustanowił pełnomocnika i nie wskazał aktualnego miejsca zamieszkania. Następnie organ odwoławczy przeanalizował pojęcie "miejsce zamieszkania" i wywiódł, że podatnik, poza informacją zawartą we wniosku o zwrot kosztów, o miejscu zamieszkania w Niemczech, nie przedstawił żadnych dokumentów, nie wskazał dowodów i okoliczności potwierdzających fakt, iż adres w Niemczech jest miejscem jego zamieszkania. W szczególności nie powołał się na niemiecki certyfikat rezydencji. Zauważył, że adres: S., ul. [...] widnieje na fakturze wystawionej w związku z kupnem przedmiotowego samochodu, zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z 2008 r., w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz w uchwale Zarządu Województwa [...] z dnia 12 czerwca 2012 r. opiniującej wniosek strony o wydanie koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej. W żadnym z tych dokumentów nie występuje adres wskazywany jako miejsce zamieszkania w Niemczech. Organ odwoławczy stwierdził, że przyjmując, iż adres ujawniony w dowodzie rejestracyjnym oraz w CEPiK jest adresem zamieszkania posiadacza (właściciela) pojazdu, koszty stawiennictwa zostały przez organ pierwszej instancji prawidłowo wyliczone i rozstrzygnięcie w pełnym zakresie odpowiada prawu. Nadto organ wskazał, że w aktach sprawy brak wymienionych w zażaleniu dokumentów – dowodu przesłuchania strony i świadka. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik strony zaskarżył to postanowienie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego, zasądzenie kosztów postępowania oraz przeprowadzenie dowodów uzupełniających z niemieckiego dowodu osobistego i niemieckiej deklaracji podatkowej skarżącego. Zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów: 1. art. 265 O.p. w związku z art. 266 O.p. oraz art. 85 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, poprzez uznanie, że skarżącemu nie jest należny zwrot kosztów dojazdu z W. w Niemczech do K., ale z S. do K., pomimo, tego, że w W. ma on miejsce zamieszkania i z tego miasta przyjechał on na wezwanie organu, 2. art. 25 Kodeksu cywilnego, poprzez uznanie, że skarżący ma miejsce zamieszkania w S., a nie w miejscowości W. w Niemczech, pomimo odmiennych twierdzeń skarżącego w tym zakresie oraz treści dokumentów przedłożonych przez skarżącego, 3. art. 122, 180, 187 i 188 O.p. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego dotyczącego miejsca zamieszkania skarżącego, a także niedopuszczenie wszystkich dowodów na tę okoliczność, 4. art. 191 O.p. poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny materiału dowodowego i uznanie - wbrew treści stosownych dokumentów - że skarżący ma miejsce zamieszkania w S., a nie w W. w Niemczech, 5. art. 192 O.p. poprzez uznanie, iż skarżący ma miejsce zamieszkania w S., w oparciu o nowe dowody wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, nieprzeprowadzone przed organem pierwszej instancji, co do których skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się, 6. art. 229 O.p. przez nieprzeprowadzenie zawnioskowanych przez skarżącego w piśmie z dnia 15 marca 2013 r. dowodów na okoliczność jego miejsca zamieszkania, 7. art. 121 O.p. przez nieuchylenie postanowienia organu pierwszej instancji, mimo oczywistych uchybień tego postanowienia, które zostały dostrzeżone przez organ odwoławczy, zmianę stanowiska odnośnie miejsca zamieszkania skarżącego, nieprzeprowadzenie zawnioskowanych przez skarżącego dowodów oraz nie umożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do nowych dowodów wskazanych w zaskarżonym postanowieniu, co należy uznać za prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych, 8. art. 155 O.p. poprzez uznanie, że skarżący mógł ustanowić pełnomocnika, który zamiast niego mógł zjawić się w siedzibie organu w dniu 30 listopada 2012 r., pomimo jednoznacznej treści wezwania, 9. art. 85 ust.2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, poprzez uznanie, że w niniejszej sytuacji to organ powinien decydować o tym z jakiego środka transportu powinien skorzystać skarżący, a przywołane przez organ przepisy odsyłają jedynie do aktu wykonawczego w zakresie wysokości kosztów. Wszystkie te zarzuty zostały szczegółowo umotywowane. Za najważniejsze uchybienie organu pełnomocnik uznał naruszenie art. 25 Kodeksu cywilnego, poprzez uznanie, że skarżący ma miejsce zamieszkania w S., a nie w W. w Niemczech. Powołując się na orzecznictwo, iż "do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie", pełnomocnik stwierdził, że zgromadzone w sprawie dowody oraz treść pisma skarżącego z dnia 30 listopada 2012 r., świadczyły o spełnieniu obu przesłanek koniecznych do uznania, iż skarżący ma miejsce zamieszkania w Niemczech. Kolejno wskazał, że dla ustalenia istnienia przesłanki "zamiaru stałego pobytu" w danym miejscu organ winien był przeprowadzić wnioskowany dowód z przesłuchania stron, czego nie uczynił. Następnie podkreślił, że z treści pisma skarżącego z dnia 30 listopada 2012 r. jednoznacznie wynikało, że przebywa on i zamierza na stałe przebywać w Niemczech, co przy braku dowodów przeciwnych winno skutkować uznaniem powyższych twierdzeń przez organ za prawdziwe. Pełnomocnik uzasadnił wniosek o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących miejsca zamieszkania skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w pełnym zakresie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie nie stanowiącym powielenia argumentacji zawartej w uzupełnionym przez pełnomocnika zażaleniu wskazał, że w zażaleniu nie wniesiono o przeprowadzenie dowodów, a w uzupełnieniu zażalenia jedynie powołano się na dowody, których nie było w aktach organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że gdyby po otrzymaniu wezwania podatnik poinformował organ o stałym pobycie w Niemczech, to organ inaczej sformułowałby wezwanie do dostarczenia samochodu w celu oględzin - bez konieczności osobistego udziału strony. Wywiódł, że mając na uwadze okoliczność, że strona i świadek przebywają w Niemczech, a przesłuchania mają potwierdzić fakt przebywania poza granicami kraju, niecelowym byłoby ponoszenie kosztów związanych z przeprowadzeniem tych dowodów. Organ odwoławczy szczegółowo opisał sposób ustalania przez organ pierwszej instancji danych adresowych strony poprzez odwołanie się do wpisów zawartych w Wojewódzkim Zbiorze Meldunkowym prowadzonym przez Ośrodek Informatyki [...] Urzędu Wojewódzkiego, według których miejscem stałego pobytu miała być Wielka Brytania bez ujawnienia innych danych adresowych, zaś miejscem pobytu czasowego Niemcy od 20.02.2003 r. - również bez wskazania jakiegokolwiek adresu. Wskazał, że z miejsca zameldowania w S., ul. [...] podatnik został wymeldowany w dniu 11 stycznia 2011 r. Jedynym znanym organowi adresem był adres wynikający z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 7 kwietnia 2008 r., wydanego przez Prezydenta Miasta S. dla podatnika prowadzącego działalność pod nazwą A z siedzibą w S., ul. [...]. Podkreślił, że te same dane widnieją w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, gdzie jako adres głównego miejsca wykonywania działalności (oraz jako adres do doręczeń) wymieniony jest S., ul. [...] i gdzie brak jest zapisów na temat posiadanych obywatelstw innych państw. Ten sam adres widnieje we wpisie w CEIDG po zmianie danych dokonanych w dniu 8 maja 2013 r., gdzie w rubryce oznaczenie przedsiębiorcy w miejsce "A" wpisano "A" oraz dodano w rubryce posiadanych obywatelstw państw Niemcy i Polskę. Informacja o niemieckim obywatelstwie w CEIDG została ujawniona po upływie ponad 3 miesięcy po wydaniu postanowienia przez organ pierwszej instancji. Zauważył ponadto, że dane adresowe właściciela samochodu poddanego oględzinom zawarte w CEPiK wskazują: [...] S., ul. [...]. Organ odwoławczy za niezrozumiałe uznał twierdzenie skarżącego, jakoby naruszony został przepis art. 192 O.p. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do wskazanych w postanowieniu dokumentów, tj. faktury sprzedaży samochodu Dodge RAM, wpisów do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz uchwały Zarządu Województwa [...] w sytuacji, gdy faktura została wystawiona osobiście przez podatnika, dane w CEiIDG są umieszczane wyłącznie przez przedsiębiorcę, zaś uchwała Zarządu Województwa [...] opiniuje wniosek strony. We wszystkich wymienionych dokumentach wymieniony jest adres przedsiębiorcy: S., ul. [...] Następnie podkreślił, że skarżący w momencie składania wniosku, na poparcie swojego twierdzenia o zamieszkiwaniu w Niemczech nie przedstawił innych dowodów o tym świadczących - poza kopią niemieckiego dowodu rejestracyjnego samochodu AUDI A8 oraz kopią polskiego dowodu osobistego z niewypełnioną rubryką adresu zameldowania. Nie ujawnił też np. rachunków potwierdzających zakup paliwa zużytego na przebycie 900 km na trasie W. - S. w ilości 144 litry, którą to ilość wskazał w swoim wniosku. Za chybiony uznał zarzut naruszenia art. 155 O.p. wskazując, że w uzasadnieniu wydanego przez organ odwoławczy postanowienia zawarte zostało sformułowanie o nie ustanowieniu mogącego reprezentować stronę pełnomocnika, w sytuacji powzięcia przez podatnika wiedzy o toczącym się postępowaniu podatkowym, jak i o wezwaniu jego osoby do siedziby organu pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 25 Kodeksu cywilnego organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie wskazał dowodów i okoliczności stanowiących o tym, gdzie strona i jego rodzina przebywa oraz że pobyt pod wskazanym adresem w Niemczech nosi cechy założenia tam centrum osobistych, rodzinnych i majątkowych interesów (mieszkanie, praca, nauka, dzieci itp.); nie wykazał w sposób dostateczny, iż jego centrum życiowym jest W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zmianami), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające zwrotu kosztów stawiennictwa strony z miejsca zamieszkania w Niemczech do siedziby organu pierwszej instancji, wymienionych we wniosku z dnia 30 listopada 2012 r. w łącznej wysokości [...] zł i ustalające koszty stawiennictwa od miejsca prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej w Polsce do miejsca siedziby organu podatkowego w obie strony samochodem marki DODGE RAM 1500 w kwocie [...] zł. Organ odwoławczy – niezależnie od sformułowania tezy, że strona winna była poinformować organ o przebywaniu poza granicami kraju i zapobiec powstaniu kosztów w wysokości, którą wykazała we wniosku o ich zwrot – stwierdził obowiązek zwrotu kosztów. W tym zakresie nie ma sporu. Spór dotyczy natomiast sposobu ustalenia tych kosztów. Strona domaga się zwrotu kosztów dojazdu z miejsca zamieszkania w Niemczech samochodem innym niż pojazd będący przedmiotem oględzin, natomiast organ odwoławczy ustalił koszty w wysokości odpowiadającej kosztom dojazdu pojazdem poddanym oględzinom z miejsca określonego jako główne miejsce prowadzenia działalności w Polsce do siedziby organu pierwszej instancji. Sporny stan faktyczny i szczegółowo umotywowane stanowiska stron sporu sądowego zostały wyżej przedstawione. Sąd stwierdza, że stanowisko organu odwoławczego w zakresie stwierdzenia obowiązku zwrotu kosztów jest prawidłowe. Zgodnie z art. 264 O.p. jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej - koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina. Do kosztów postępowania zalicza się: 1) koszty podróży i inne należności świadków, biegłych i tłumaczy, ustalone zgodnie z przepisami zawartymi w dziale 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594, z późn. zm.), 2) koszty, o których mowa w pkt 1, związane z osobistym stawiennictwem strony, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona została błędnie wezwana do stawienia się, 3) wynagrodzenie przysługujące biegłym i tłumaczom, 4) koszty oględzin, 5) koszty doręczenia pism urzędowych. Organ podatkowy może zaliczyć do kosztów postępowania także inne wydatki bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (art. 265 § 1 i § 2 O.p.). Stosownie do art. 266 O.p. organ podatkowy, na żądanie, zwraca koszty postępowania, o których mowa w art. 265 § 1 pkt 1 i 2 (§ 1). Żądanie zwrotu poniesionych kosztów podróży należy zgłosić organowi podatkowemu, który prowadzi postępowanie, przed wydaniem decyzji w sprawie, pod rygorem utraty roszczenia (§ 2). W myśl art. 270a O.p. w sprawie kosztów postępowania wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. Jak wynika z zacytowanych wyżej przepisów prawnych stronie, która w stosownym czasie zgłosiła taki wniosek, przysługuje zwrot kosztów podróży i innych należności, związanych z osobistym stawiennictwem strony w postępowaniu wszczętym z urzędu (art. 265 § 1 pkt 2 O.p. w związku z art. 266 O.p.). Sąd stwierdza, że postępowanie prowadzone w stosunku do strony w celu określenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki Dodge RAM 1500 zostało wszczęte z urzędu postanowieniem z dnia 18 września 2012 r. Pismem z dnia 24 października 2012 r. organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 155 § 1 ustawy O.p., wezwał podatnika do osobistego zgłoszenia się w siedzibie organu w dniu 30 listopada 2012 r. o godz. 11.00. W piśmie zawarto prośbę o dostarczenie do siedziby organu przedmiotowego pojazdu - celem przeprowadzenia jego oględzin, jak i zabranie ze sobą wszystkich dokumentów dotyczących pojazdu, z uwagi na możliwość przesłuchania strony w trakcie czynności przeprowadzanych przez organ. Adresat wezwania został pouczony, iż w przypadku braku osobistego stawiennictwa bez uzasadnionej przyczyny, strona postępowania może zostać ukarana karą porządkową do 2.700,00 zł. Nie budzi żadnej wątpliwości, że pismo z dnia 24 października 2012 r. należy zakwalifikować jako wezwanie strony do osobistego stawiennictwa. Przedstawiona treść tego pisma jednoznacznie wskazuje, że organ zażądał stawienia się strony wraz z przedmiotowym samochodem w celu dokonania oględzin pojazdu we wskazanym dniu o wyznaczonej godzinie. Ze sformułowań wezwania nie wynika, aby organ dopuszczał dostarczenie samochodu przez inną osobę (pełnomocnika) lub stawienie się w innym, dogodnym dla strony terminie. Strona została jednoznacznie uprzedzona o skutkach nie zastosowania się do wezwania. Nadto organ zasugerował w wezwaniu ewentualność przesłuchania strony. Sąd stwierdza, że strona zgłosiła żądanie zwrotu kosztów osobistego stawiennictwa w dniu przeprowadzenia oględzin pojazdu (30 listopada 2012 r.), a postępowanie zostało zakończone decyzją z dnia [...]r. Powyższe oznacza, że strona dochowała terminu zgłoszenia żądania i nie utraciła roszczenia w tym względzie (art. 266 O.p.). Odnosząc się do argumentacji organu odwoławczego, zawartej w odpowiedzi na skargę, że gdyby po otrzymaniu wezwania podatnik poinformował organ o stałym pobycie w Niemczech, to organ inaczej sformułowałby wezwanie do dostarczenia samochodu w celu oględzin - bez konieczności osobistego udziału strony, Sąd wskazuje, że ustawodawca nie uzależnił powstania obowiązku zwrotu stronie kosztów postępowania od pozaprawnych ocen działania strony i rozważania na tę okoliczność są bezprzedmiotowe. W postępowaniu w sprawie zwrotu na żądanie strony kosztów osobistego stawiennictwa badaniu podlega wyłącznie kumulatywnie zaistnienie przesłanek ustawowych. W realiach tej sprawy to: 1) obowiązek osobistego stawiennictwa strony, 2) wszczęcie postępowania z urzędu, 3) zgłoszenie żądania zwrotu kosztów w wyznaczonym terminie. Sąd stwierdza, że wszystkie te przesłanki zostały spełnione i organ zasadnie stwierdził, że w sprawie istnieje obowiązek zwrotu kosztów. Jak wyżej wskazano spór koncentruje się w zakresie sposobu ustalenia kosztów podlegających zwrotowi, a punktem wyjścia dla wyliczenia należnych kosztów jest rozstrzygnięcie kwestii, z jakiego miejsca stawiennictwo strony winno być traktowane jako wypełniające wymogi ustawowe. Strona domaga się zwrotu kosztów stawiennictwa z Niemiec – z miejsca, które wskazuje jako swoje miejsce zamieszkania. Organ odwoławczy twierdzi natomiast, że stronie należy się zwrot kosztów dojazdu z głównego miejsca prowadzenia przez nią działalności w Polsce. Przyjęcie każdej z tych koncepcji pociąga za sobą odmienne ustalenie co do sposobu wyliczenia kosztów; zarówno w zakresie odległości dojazdu, jak też w związku z twierdzeniem strony, że przyjazd z Niemiec odbył się innym samochodem niż samochód poddany oględzinom, a organ dokonał wyliczeń odpowiednich dla pojazdu będącego przedmiotem oględzin. Odnosząc się do stanu prawnego obowiązującego w tym zakresie Sąd wskazuje, że art. 265 § 1 pkt 2 w zw. z § 1 pkt 1 O.p. odsyła do przepisów zawartych w dziale 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zgodnie z art. 85 tej ustawy świadkowi przysługuje zwrot kosztów podróży - z miejsca jego zamieszkania do miejsca wykonywania czynności sądowej na wezwanie sądu - w wysokości rzeczywiście poniesionych, racjonalnych i celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu (ust. 1). Górną granicę należności, o których mowa w ust. 1, stanowi wysokość kosztów przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (ust. 2). Według tych samych zasad świadkowi przysługuje zwrot kosztów noclegu oraz utrzymania w miejscu wykonywania czynności sądowej (ust. 3). Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 1 i 3, świadek powinien należycie wykazać (ust. 4). Już z literalnego brzmienia zacytowanego wyżej przepisu wynika, że dla jego prawidłowego zastosowania konieczne jest ustalenie miejsca zamieszkiwania świadka, a w realiach rozpatrywanej sprawy – na mocy dwukrotnego odesłania – miejsce zamieszkiwania strony wezwanej przez organ do osobistego stawiennictwa. Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Przepis wskazuje, że są dwa integralnie złączone składniki miejsca zamieszkania: obiektywny, czyli pobyt stały w danej miejscowości (corpus), oraz subiektywny w postaci uzewnętrznionego zamiaru, woli tego pobytu (animus). Łączne występowanie tych składników pozwala wskazać daną miejscowość jako centrum życiowej aktywności osoby, w którym koncentrują się jej interesy osobiste i majątkowe. Analizy wskazanych składników dokonywać należy łącznie, ponieważ składnik mentalny animus manifestuje się w szczególności w postaci konkretnych, obiektywnie sprawdzalnych zachowań składających się na corpus, a zatem ich rozdzielenie służy tylko potrzebom teoretycznego opisu (por. także wyr. NSA z dnia 15 stycznia 2009 r., II FSK 896/08, Lex nr 478565). W doktrynie wskazano, że o miejscu zamieszkania rozstrzyga całokształt okoliczności, a mianowicie "zejście się stanu faktycznego przebywania z zamiarem takiego przebywania" (W. Popiołek, Glosa do uchwały SN z dnia 24 czerwca 1993 r., III CZP 76/93, PS 1995, nr 3, s. 83). Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt sprawy organ pierwszej instancji błędnie zidentyfikował stan prawny sprawy i orzekał w oparciu o art. 265 § 2 O.p. wywodząc, że nie zachodzi żaden z przypadków określonych w § 1 tego przepisu. Twierdzenie było oparte na założeniu, że wezwanie z dnia 24 października 2012 r. nie było wezwaniem do osobistego stawiennictwa, a poniesione wydatki były bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Przyjmując takie założenie organ pierwszej instancji, co prawda w sentencji rozstrzygnięcia wskazał jako miejsce zamieszkania strony jej adres w Niemczech, lecz z tą deklaracją nie wiązał żadnych skutków prawnych, ponieważ w przyjętym stanie prawnym nie uznawał tej okoliczności za relewantną prawnie i nie prowadził na tę okoliczność żadnego postępowania dowodowego. Ustalenia, które organ czynił w zakresie znanych i możliwych do ustalenia danych adresowych podatnika wiązane były z twierdzeniami dotyczącymi możliwości działania przez stronę za pośrednictwem pełnomocnika oraz w celu uzasadnienia skierowania wezwania na posiadany adres. Natomiast organ odwoławczy rozpoznając merytorycznie sprawę po raz drugi zasadnie stwierdził, że orzeczenie winno być oparte na art. 265 § 1 pkt 2 O.p., co w związku z opisanymi wyżej odesłaniami do przepisów prawnych, oznaczało konieczność jednoznacznego ustalenia miejsca zamieszkania strony. Wskazał, że organ pierwszej instancji nie miał żadnej wiedzy o przebywaniu podatnika na terytorium Niemiec i wykonywaniu na tym terenie pracy zarobkowej oraz braku pobytu strony w Polsce. W Wojewódzkim Zbiorze Meldunkowym brak było danych o adresie zamieszkania, dlatego pisma były przekazywane na jedyny ujawniony adres, będący głównym miejscem prowadzenia działalności gospodarczej. Były tam odbierane przez żonę, która zobowiązała się do ich przekazania adresatowi. Natomiast brak wpisu w dowodzie osobistym świadczy jedynie o braku zameldowania na pobyt stały albo pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Kolejno wywiódł, że podatnik, poza informacją zawartą we wniosku o zwrot kosztów - o miejscu zamieszkania w Niemczech - nie przedstawił żadnych dokumentów, nie wskazał dowodów i okoliczności potwierdzających tezę, że adres w Niemczech jest miejscem jego zamieszkania. Nie wskazał dowodów i okoliczności stanowiących o tym, gdzie strona i jej rodzina przebywa, ani że pobyt pod wskazanym adresem w Niemczech nosi cechy założenia tam centrum osobistych, rodzinnych i majątkowych interesów (mieszkanie, praca, nauka, dzieci itp.); nie wykazał w sposób dostateczny, iż jego centrum życiowym jest W.. W szczególności nie powołał się na niemiecki certyfikat rezydencji. Organ odwoławczy zauważył, że adres: S., ul. [...] widnieje na fakturze wystawionej w związku z kupnem samochodu poddanego oględzinom, zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z 2008 r., w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz w uchwale Zarządu Województwa [...] z dnia 12 czerwca 2012 r. opiniującej wnioskowaną przez stronę koncesję na wytwarzanie energii elektrycznej. W żadnym z tych dokumentów nie występuje adres wskazywany jako miejsce zamieszkania w Niemczech. Sąd stwierdza, że postępowanie dowodowe organu odwoławczego w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania skarżącego narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia usunięcie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Jak wyżej szczegółowo opisano, ponieważ organ pierwszej instancji błędnie ustalił stan prawny sprawy, to nie prowadził postępowania dowodowego na okoliczność miejsca zamieszkania strony. Nadto sentencja rozstrzygnięcia wskazuje, że nie kwestionował podanego przez stronę we wniosku o zwrot kosztów, miejsca zamieszkania w Niemczech. Powody ustalenia kosztów osobistego stawiennictwa w sposób niezgodny z żądaniem strony nie były oparte na kwestionowaniu wskazanego przez skarżącego miejsca zamieszkania. Organ tej okoliczności nie uznał za relewantną prawnie. Za kluczową uznał ją natomiast organ odwoławczy. W tej kwestii z organem trzeba się zgodzić. Natomiast sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie nie odpowiada prawu. Sąd stwierdza, że prowadząc to postępowanie organ odwoławczy uchybił uprawnieniom strony do czynnego udziału w postępowaniu – w sposób naruszający przepisy art. 121 O.p. (obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu) i art. 123 O.p. (obowiązek zapewnienia stronie udziału w każdym stadium postępowania). Prawdą jest, że poczynione ustalenia dowodowe były stronie znane, ponieważ wynikały z dokumentów znajdujących się w posiadaniu strony lub z zbiorów danych (ewidencji) zawierających informacje przekazane odpowiednim organom przez skarżącego. Jednakże okoliczność, iż organ odwoławczy zmieni zakres postępowania wyjaśniającego i zakwestionuje uwidocznione w sentencji rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stwierdzenie co do miejsca zamieszkania strony w Niemczech, nie była stronie znana. Zmiana zakresu postępowania wyjaśniającego i okoliczności relewantnych prawnie odbyła się "zaocznie". O tym, że stan faktyczny - oceniony przez organ odwoławczy jako niezbędny dla wydania rozstrzygnięcia - uległ znacznej zmianie, strona dowiedziała się dopiero z orzeczenia organu odwoławczego. Organ nie uprzedził bowiem strony o tym w jakikolwiek sposób w trakcie postępowania. Nadto organ nie umożliwił stronie przedłożenia dowodów na okoliczność miejsca zamieszkania. Ma rację organ twierdząc, że w aspekcie ustaleń dowodowych czynionych na tę okoliczność konieczne jest współdziałanie strony z organem, ale strona musi być powiadomiona przez organ, że postępowanie toczy się w tym zakresie. W realiach sprawy – o tym, że organ drugiej instancji odstąpił od prezentowanego przez organ pierwszej instancji poglądu, iż okoliczność "zamieszkiwania" jest udowodniona w sposób oczekiwany przez stronę. Brak takiego powiadomienia nie tylko naruszył uprawnienie strony do czynnego udziału w postępowaniu, ale nadto spowodował naruszenie art. 122 O.p. w związku z art. 187 § 1 O.p. i art. 191 O.p., ponieważ nie zostały podjęte wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W postępowaniu nie został zebrany w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy niezbędny do wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, a w konsekwencji nie było podstaw do uznania za udowodnionej okoliczności "zamieszkania strony". Wskazać jeszcze organowi trzeba, że zgodnie z art. 187 § 3 O.p. fakty znane organowi podatkowemu z urzędu co prawda nie wymagają dowodu, ale należy je zakomunikować stronie, czego w tej sprawie nie uczyniono. Nadto Sąd nie podziela oceny organu odwoławczego, że sformułowanie zażalenia dotyczące dowodu z przesłuchania strony i zeznań świadka, jest informacją o już przeprowadzonych dowodach, których nie dołączono do zażalenia. Z tego sformułowania wynikało jasno żądanie przeprowadzenia dowodów, które to żądanie organ pominął w sposób uchybiający art. 188 O.p., ponieważ organ nie wykazał, że zachodzą sformułowane w tym przepisie przesłanki odmowy przeprowadzenia dowodu. Sąd stwierdza, że uchybienie przepisom art. 187 O.p., art. 188 O.p., i art. 191 O.p. w związku z art. 121 O.p., art. 122 O.p., art. 123 O.p., polegające na opisanym wyżej naruszeniu praw strony do czynnego udziału w postępowaniu oraz skutkujące nie zebraniem w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.). Nie pozwala bowiem uznać za udowodnione miejsca zamieszkania strony, co jest warunkiem niezbędnym do ukierunkowania dalszych czynności dowodowych, pozwalających na prawidłowe ustalenie wysokości należnych kosztów osobistego stawiennictwa strony. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zgromadzi dowody pozwalające na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy we wskazanym zakresie relewantnym prawnie, zapewniając stronie czynny udział w tym postępowaniu i wskazując okoliczności, co do których niezbędny jest współudział strony w postępowaniu wyjaśniającym. Kluczowe będzie ustalenie miejsca zamieszkania strony. Wyniki prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego co do tej kwestii mogą dopiero stanowić podstawę do podjęcia dalszych decyzji, co do niezbędnych, kolejnych czynności dowodowych. Ustalenie miejsce zamieszkania będzie stanowiło podstawę do przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie pojazdu, którym posłużył się skarżący w celu wykonania wezwania organu oraz wysokości kosztów z tym związanych. Ze względu na opisane uchybienia w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego przez organ, Sąd stwierdził, że nie zachodzą określone w art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a., przesłanki przeprowadzenia w postępowaniu sądowym żądanych dowodów uzupełniających z dokumentów. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O wstrzymaniu wykonania uchylonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a.