I SA/Gl 1245/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 27 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] [...] w przedmiocie ulg płatniczych – rozłożenia na raty zaległości podatkowych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że jego sytuacja finansowa nie jest najlepsza, gdyż uzyskuje coraz mniejsze obroty z działalności gospodarczej i wykazuje stratę. Zwrócił uwagę na swoje zaległości podatkowe i toczące się w związku z nimi postępowania egzekucyjne oraz na "zajęcie alimentacyjne" w wysokości 2000 zł obciążające jego emeryturę. Według wniosku skarżący jest osobą niepełnosprawną. Posiada nieruchomość zabudowaną dwoma budynkami socjalno-biurowymi, gastronomicznym, estradą koncertową, grillem, parkingiem dla samochodów oraz elementami małej architektury o powierzchni 3,2709 ha. Nieruchomość ta jest jednak zajęta, tak jak wierzytelność wnioskodawcy z tytułu najmu i jego wszystkie rachunki bankowe. Do stałych miesięcznych kosztów utrzymania zaliczono: czynsz – 517,49 zł, koszty energii elektrycznej – 68,21 zł, opłaty za paliwo gazowe – 13 zł i za energię elektryczną 136,49 zł co drugi miesiąc, a nadto raty spłat zaległości podatkowych wynoszące łącznie 15.000 zł. Do sprawy przedłożono dokumentację źródłową obejmującą odpisy: zaświadczenia o zameldowaniu (nie wymienia ono innych osób zameldowanych ze skarżącym), dokumenty dotyczące kosztów utrzymania lokalu stanowiącego miejsce zameldowania (na części z nich podano inny adres zamieszkania skarżącego; skarżący przyznał, że obecnie nie ma żadnych zaległości w tych opłatach), wyciągów z rachunków bankowych (na jednym z nich saldo zawsze było dodatnie i w dniu 20 września 2016 r. zamknęło się kwotą 5622,54 zł, a pośród operacji odnotowano przelewy dokonane przez małżonkę skarżącego, w kwotach 5000 zł w sierpniu 2016 r. i 1700 zł w kolejnym miesiącu, na drugim saldo końcowe wyniosło 1387,50 zł i również odnotowano przelewy dokonywane przez małżonkę w kwotach po 10.000 zł w miesiącach od lipca do września bieżącego roku), zawiadomienia z dnia 19 września 2013 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego do kwoty 1.087.187,48 zł, decyzji z dnia 24 czerwca 2014 r. o przyznaniu emerytury (kwota do wypłaty po potrąceniu świadczenia alimentacyjnego wynosi 1.016,09 zł); protokołu ugody w sprawie alimentów z dnia 24 września 2013 r. (skarżący zobowiązał się do płacenia alimentów na rzecz syna do rąk żony), podatkowej księgi przychodów i rozchodów za pierwsze półrocze bieżącego roku (wykazano w niej przychody w kwocie 387.674,70 zł, zakup towarów za kwotę 195.264,23 zł, pozostałe wydatki w kwocie 329.612,64 zł), listy środków trwałych (obejmuje ona m.in. trzy samochody, łączna wartość bilansowa tych środków wyniosła 416.841,07 zł), deklaracji dla podatku o towarów i usług za ten okres (wykazano w nich podstawy opodatkowania w kwotach 154.273 zł za pierwszy kwartał i 299.714 zł za kwartał drugi), zeznania w podatku dochodowym od osób fizycznych za ubiegły rok (wykazano w nim łącznie przychód w kwocie 839.433,84 zł, koszty jego uzyskania w kwocie 768.745,75 zł, co dało dochód w kwocie 70.688,09 zł), a nadto dokumentacji potwierdzającej poważne problemy zdrowotne skarżącego i wydatki ponoszone na leczenie. Skarżący oświadczył, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną, gdyż mieszka ona pod innym adresem. Wpis od skargi, czyli najwyższa opłata sądowa w postępowaniu, wynosi w sprawie 500 zł. Wpisy w takiej wysokości skarżący zobowiązany jest uiścić w trzech innych sprawach, w których również złożył wnioski o przyznanie prawa pomocy rozpoznawane na dzisiejszym posiedzeniu. Nie są to jedyne sprawy skarżącego toczące się przed Sądem, w których złożył on taki wniosek – zob. postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 25 października 2016 r. odmawiające zwolnienia go od kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 976/15. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie rozpoznającego wniosek w przypadku skarżącego powyższa przesłanka nie została spełniona. Skoncentrował się on na wyeksponowaniu tych elementów jego sytuacji, które mogłyby przemawiać na rzecz jego wniosku, takich jak jego bardzo zły stan zdrowia, strata z działalności gospodarczej czy znaczne zadłużenie publicznoprawne i łączące się z nim postępowanie egzekucyjne, lecz zgromadzony materiał dowodowy ukazuje inne, korzystne aspekty jego położenia. Przede wszystkim podkreślić trzeba, że skarżący dysponuje środkami pozwalającymi mu pokryć koszty sądowe. Dowodzi tego analiza wyciągów z rachunków bankowych, zwłaszcza na jednym z nich utrzymuje się saldo dodatnie, którego ostatnia znana kwota ponaddwukrotnie przewyższa sumę wpisów od skarg we wszystkich sprawach skierowanych na dzisiejsze posiedzenie. Wnioskujący, mimo sygnalizowanych przez siebie trudności, nadal prowadzi działalność gospodarczą z wykorzystaniem środków majątkowych o dużej wartości i wykazuje obroty odzwierciedlone w dokumentach księgowych i podatkowych, które pozostają w jeszcze większej dysproporcji z wysokością kosztów sądowych. Szczególnie księga przychodów i rozchodów obrazuje wydatki sięgające setek tysięcy złotych. Wydatki te, tak jak problemy zdrowotne wnioskującego, nie uniemożliwiają mu prowadzenia działalności oraz opłacania wszelkich kosztów utrzymania, jak przyznał, bez jakichkolwiek zaległości. Na bieżąco, każdego miesiąca spłaca on też raty, na które rozłożono jego zaległości podatkowe, również sporo większe od kosztów sądowych. W związku z tym zaakcentować trzeba, że przedsiębiorca powinien uwzględniać koszty postępowania sądowego w pierwszej kolejności w ramach kosztów prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, i to traktując jej priorytetowo z uwagi na ich publicznoprawny charakter. Nie może zatem preferować innych wydatków, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy znacznie wyższe kwoty przeznacza na inne cele. W tym kontekście odnotowania wymagają okoliczności podniesione w uzasadnieniu starszego referendarza sądowego z dnia 25 października 2016 r., sygn. I SA/Gl 976/15. I tak wnioskodawca uiścił w tym roku na rzecz Sądu należność w wysokości aż 12.442 zł, (poz. nr 237 podatkowej księgi przychodów i rozchodów z dnia 29 lutego 2016 r.), czyli znacznie wyższej od kosztów, od których zwolnienia domaga się obecnie. Jeszcze większe kwoty jedynie w okresie od czerwca do września bieżącego roku uzyskał od swojej żony, co przeczy jego wyjaśnieniom, sugerującym, że nie łączą go z nią żadne więzi ekonomiczne i majątkowe mające pozytywny wpływ na jego możliwości płatnicze. To, że małżonkowie są zameldowani pod innymi adresami, nie oznacza zresztą, iż nie tworzą oni wspólnego gospodarstwa domowego; skądinąd na rachunkach dotyczących adresu zameldowania skarżącego widnieje inny adres miejsca jego zamieszkania. Analogiczne z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy bez znaczenia pozostaje rodzaj małżeńskiego ustroju majątkowego przyjętego w małżeństwie wnioskodawcy. Nawet rozdzielność majątkowa nie wyłącza wszak zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 2082 ze zm.), w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09, LEX nr 563242). Suma kosztów sądowych we wszystkich rozpoznawanych na dzisiejszym posiedzeniu sprawach skarżącego stanowiłaby zaś jedynie niewielki ułamek środków, jakie jego żona regularnie przelewa na jego rachunki bankowe. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.