I SA/Gl 1265/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Dorota Kozłowska (spr.), Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A S.A. w R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: odrzucić skargę. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) ((...)) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej także: "ZUS") odmówił wszczęcia postępowania na podstawie wniosku A. S.A. w R. (dalej: "skarżąca", "spółka") z dnia (...) r. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zwrotu opłaty prolongacyjnej, zakończonej decyzją ZUS nr (...) z dnia (...) r. Rozstrzygnięcie ZUS z dnia (...) r. zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu (...) r. do ZUS-u wpłynął wniosek spółki o renegocjację warunków umowy nr (...) o ratalną spłatę zadłużenia, z uwagi na zadeklarowane wcześniejsze uregulowanie długu. Wpłatą z dnia (...) r. spłacono należności, które zostały objęte wyżej wymienioną umową a tym samym z tym dniem umowa przestała obowiązywać. W dniu (...) r. spółka zwróciła się o wydanie decyzji w sprawie zwrotu nienależnej opłaty prolongacyjnej. Decyzją nr (...) z dnia (...) r. ZUS odmówił spółce zwrotu nienależnie opłaconych składek, gdyż na koncie płatnika nie powstała nadpłata z tytułu opłaty prolongacyjnej ani należności z tytułu składek. Zgodnie z pouczeniem, zawartym w decyzji ZUS z dnia (...) r., spółka - reprezentowana przez adwokata, wniosła od niej odwołanie do Sądu Okręgowego w G. Ośrodka Zamiejscowego w R. (...) Wydziału (...). Postanowieniem z dnia (...) r. sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. (...) Wydział (...) odrzucił odwołanie spółki. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał m.in., że spółka została błędnie pouczona o możliwości wniesienia od decyzji odwołania, oraz że stosownych roszczeń spółka dochodzić może w drodze procesu cywilnego. Na powyższe postanowienie Sądu Okręgowego pełnomocnik spółki wniósł zażalenie do Sądu Apelacyjnego w K. (...) Wydziału (...). Jednocześnie pełnomocnik spółki wniósł do Prezesa ZUS wniosek z dnia (...) r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ZUS nr (...) z dnia (...) r. We wniosku tym zawarł również żądanie zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd powszechny. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) ((...)) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania na podstawie wniosku spółki z dnia (...) r. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zwrotu opłaty prolongacyjnej, zakończonej decyzją ZUS nr (...) z dnia (...) r. Decyzja z dnia (...) r. zawierała pouczenie o przysługującym od niej odwołaniu do Sądu Okręgowego. Postanowieniem z dnia (...) r. sygn. akt (...) Sąd Apelacyjny w K. (...) Wydział (...) oddalił zażalenie spółki na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia (...) r. Następnie w piśmie z dnia (...) r. spółka, reprezentowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję ZUS z dnia (...) r. nr (...) ((...)). Odpowiadając na skargę, pełnomocnik ZUS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega odrzuceniu. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza, czy sprawa będąca jej przedmiotem należy do właściwości sądu administracyjnego. W myśl art. 3 § 2 pkt 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zaznaczyć należy, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie dotyczy decyzji ZUS z dnia (...) r., wydanej w przedmiocie zwrotu opłaty prolongacyjnej. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że w przypadku decyzji wydawanych przez ZUS z zakresu ubezpieczeń społecznych, kognicja sądu administracyjnego została ograniczona przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 963 ze zm., dalej: "usus"), ustanawiającej szczególny tryb odwoławczy od takich decyzji. Art. 83 ust. 2 usus stanowi bowiem, że od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Właściwym w tych sprawach jest zatem sąd powszechny - sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Wyjątek od powyższej zasady wynika natomiast z art. 83 ust. 4 usus, w myśl którego od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Przysługuje natomiast prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Na rozstrzygnięcia wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przysługuje więc skarga do sądu administracyjnego, na podstawie przepisów P.p.s.a. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że wyliczenie kategorii spraw w art. 83 ust. 4 usus jest wyczerpujące i wyjątki od zasady zaskarżania decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie ubezpieczeń nie mogą być rozszerzane, zaś kognicja sądów (powszechnych - dopisek tut Sądu] wyłączona jest tylko w sprawach, w których decyzja należy do swobodnego uznania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt III UK 96/12, Lex nr 1378203). W związku z tym podkreśla się, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych właściwy jest, co do zasady, sąd powszechny, natomiast przedmiot decyzji, jakim jest umorzenie postępowania w sprawie wniosku o zwrot nienależnie opłaconych składek nie jest tożsamy z umorzeniem należności, wskazanym w art. 83 ust. 4 usus (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 2454/11, Lex nr 1113734; por. również postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 262/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl, odrzucające skargę na decyzję Prezesa ZUS umarzającą postępowanie w sprawie wniosku o zwrot nienależnie opłaconych składek). W rozpatrywanej sprawie przedmiot skargi stanowi decyzja o charakterze procesowym, odmawiająca wszczęcia postępowania na podstawie wniosku z dnia (...) r. o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwrot opłaty prolongacyjnej, która zawiera pouczenie o możliwości wniesienia odwołania do sądu powszechnego. Zdaniem Sądu, decyzja ta nie dotyczy kwestii, wymienionych w art. 83 ust. 4 usus, bowiem jej przedmiotem nie jest ani przyznanie (bądź odmowa przyznania) świadczenia w drodze wyjątku, ani też umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Przesądza to o niedopuszczalności poddania zaskarżonej decyzji kontroli sądu administracyjnego. Jednocześnie, zdaniem składu orzekającego, zaskarżona decyzja z dnia (...) r. wydana została w odrębnej sprawie aniżeli decyzja ZUS nr (...) z dnia (...) r., gdyż postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji zainicjował wniosek spółki z dnia (...) r. W związku z tym, orzeczenia sądów powszechnych, wydane na gruncie decyzji ZUS z dnia (...) r., nie wiążą w niniejszej sprawie tut. Sądu, gdyż zapadły w innym postępowaniu. Z uwagi na to, w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 58 § 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w art. 58 § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.