I SA/Gl 1270/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A s.c. L.J., M.J., P.J. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za maj 2013 r. po wznowieniu postępowania p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. W piśmie z dnia 12 sierpnia 2021 r., A s.c. L.J., M.J., P.J. w Z. (dalej: skarżąca, Spółka) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za maj 2013 r. po wznowieniu postępowania. W związku z wątpliwościami, co do sposobu reprezentacji, skarżąca była kilkukrotnie wyzwana w toku prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego do przedłożenia dokumentów (w tym umowy spółki), z treści których wynikałyby zasady reprezentacji podmiotu. W dniu 2 marca 2022 r. wpłynęło do tutejszego Sądu pismo z dnia 1 marca 2022 r. zatytułowane "umowa rozwiązania spółki cywilnej" z treści, którego wynika, że na mocy jednomyślnej uchwały wspólników Spółka została rozwiązana z dniem 1 marca 2022 r. Przedłożono również zaświadczenie z Głównego Urzędu Statystycznego świadczące, iż z dniem 1 marca 2022 r. Spółka została skreślona z rejestru REGON. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Postępowanie sądowe należało umorzyć. Na wstępie Sąd uznaje za zasadne podkreślić, iż przedmiot zawisłej sprawy skoncentrowany jest wokół podatku od towarów i usług. W przypadku spółki cywilnej podatnikiem jest w takiej sytuacji spółka a nie jej wspólnicy, co wynika wprost z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 931 ze zm.). A zatem to spółka, a nie jej wspólnicy jest stroną ewentualnego postępowania podatkowego w przedmiocie tego podatku, a następnie także postępowania sądowoadministracyjnego, wywołanego na skutek wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W tym kontekście należy zauważyć, iż sąd zobligowany jest z urzędu na każdym etapie postępowania ocenić wymogi posiadania przez stronę postępowania zdolności sądowej oraz zdolności procesowej (art. 25 oraz art. 28 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej jako: P.p.s.a.), które zaliczane są do tzw. przesłanek procesowych. Z kolei zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Na podstawie art. 161 § 2 P.p.s.a., postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Zwrot normatywny "stało się bezprzedmiotowe" użyty w cyt. wyżej przepisie oznacza, że chodzi o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi. Innymi słowy, postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których, przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2728/17; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku podmiotu jakim jest spółka cywilna, rozwiązanie takiej spółki mogą powodować zdarzenia całkowicie niezależne od woli wspólników, jak również zdarzenia, co do których decyzję podejmują wspólnicy wspólnie lub tylko jeden z nich. Zatem wśród zdarzeń powodujących rozwiązanie spółki cywilnej wyróżniamy m.in. śmierć wspólnika, upadłość wspólnika, wypowiedzenie umowy przez wspólnika, uchwałę o rozwiązaniu spółki, rozwiązanie spółki orzeczeniem sądu z ważnych powodów, na żądanie wspólnika, czy też nadejście oznaczonego w umowie spółki terminu lub zdarzenia. Wspólnicy mogą rozwiązać spółkę – co wyżej wskazano – również przez wspólną decyzję o rozwiązaniu, podjętą w drodze uchwały. Spółka cywilna jest bowiem zawierana dla osiągnięcia określonego celu gospodarczego, jeżeli więc ten cel nie jest już możliwy do osiągnięcia, poprzez działania wspólników lub gdy jego osiągnięcie nie jest już opłacalne, czy też z jakichkolwiek innych przyczyn, które wszyscy wspólnicy uznają za uzasadnione – spółka może zostać rozwiązana. Uchwała o rozwiązaniu spółki musi być podjęta jednomyślnie przez wspólników i sporządzona na piśmie. W realiach przedmiotowej sprawy stwierdzono, że w dniu 1 marca 2022 r. wspólnicy Spółki podjęli jednomyślną uchwałę o jej rozwiązaniu. Z tym dniem ostatecznie przestał istnieć w obrocie prawnym podmiot jakim była Spółka (podmiot praw i obowiązków). W konsekwencji tego zdarzenia Spółka utraciła zdolność sądową, a więc zdolność do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jako strona. Konsekwencją zaistnienia w postępowaniu sądowym braku następcy prawnego strony jest z kolei konieczność umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd orzekający zwraca również w tym miejscu uwagę, że problematyka konsekwencji prawnych związanych z rozwiązaniem spółki cywilnej na etapie postępowania odwoławczego w sprawie podatku od towarów i usług była przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 30 stycznia 2017r. sygn. akt I FPS 5/16 stwierdził, że w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług rozwiązanie spółki cywilnej, po wniesieniu odwołania, powoduje konieczność umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W orzeczeniu tym NSA zwrócił uwagę na konsekwencje prawne następujące w wyniku rozwiązania spółki cywilnej w toku postępowania podatkowego. Treść tej uchwały, jak również rozważania poczynione w jej ramach, dodatkowo potwierdzają, że skutkiem ustania bytu prawnego spółki cywilnej w toku postępowania sądowoadministracyjnego powinno być umorzenie postępowania. W kontekście powyższego Sąd stwierdził, że po wniesieniu skargi do Sądu, Spółka uległa rozwiązaniu na skutek dobrowolnych i zgodnych oświadczeń woli jej wspólników, co skutkowało jednocześnie ustaniem jej zdolności sądowej. Z tej też przyczyny niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne, jako bezprzedmiotowe, należało umorzyć. W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł, jak w sentencji.