I SA/Gl 1282/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi płatnicze – rozłożenie na raty zaległości podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze z dnia 30 sierpnia 2013 r. Z. S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach m.in. "z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pomocy prawnej". Wśród załączników do skargi znalazły się również dokumenty źródłowe, z których wynika m.in., że świadczenie emerytalne skarżącego stanowi kwotę 2.647,84 zł. Do skargi dołączono nadto oświadczenie adwokata z dnia 22 sierpnia 2013 r., z którego wynika, że skarżący przekazał mu łączną kwotę 2500 zł, w tym: 500 zł tytułem opłaty sądowej od wniosku o dział spadku oraz 2000 zł tytułem zaliczki na poczet wynagrodzenia za prowadzenie sprawy o dział spadku. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 28 października 2013 r. skarżący zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata lub doradcy podatkowego. W motywach wniosku wskazał na brak środków na poniesienie kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z wyboru. W dalszej części nawiązał do przywołanych uprzednio okoliczności odnoszących się do jego sytuacji materialnej. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący mieszka samotnie, a na jego majątek składają się dom do remontu o pow. 120 m2 oraz ½ części spadku po siostrze. W tych ramach skarżący odnotował, że w chwili obecnej toczy się postępowanie o dział spadku, a mimo to wnioskodawca ponosi opłaty związane z utrzymaniem składników masy spadkowej. Końcowo skarżący zeznał, że w okresie od 1 maja 2013 r. do 28 października 2013 r. wydatkował środki pieniężne w kwocie 24.766,87 zł "na wydatki związane wymagane z kosztami utrzymania i opłat, podatków, wpisu sądowego, adwokata (zaliczka) do działu spadku itd." Do wniosku dołączono między innymi dokument zatytułowany "Informacja o sytuacji finansowej; Szczegółowe zestawienie poniesionych wydatków przez podatnika w okresie od 1 maja 2013 r. do 30 września 2013 r." Dokument ten potwierdza sygnalizowaną we wniosku kwotę wydatków poniesionych przez skarżącego. Dodatkowo skarżący wskazuje w nim, że kwota wydatków "daje statystyczne koszty średnio miesięczne w wysokości 4953,37 zł." We wspomnianym dokumencie skarżący zawarł nadto informację, że jeszcze do końca br. będzie musiał ponieść wydatki w kwocie 19.219,00 zł. Dalsza dokumentacja źródłowa dołączona do rzeczonej "informacji" dokumentuje w znacznej części poniesienie przez skarżącego wydatków w kwocie blisko 25 tys. zł. Pismem z dnia 4 listopada 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy - w terminie 7 dni - przez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych, w szczególności przez: 1) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon.; potwierdzenia wpłat z tytułu ubezpieczenia, aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało przedstawić koszty związane z utrzymaniem następujących nieruchomości: K., ul. [...]; K., ul. [...]; K., ul. [...]; grunty na terenie N.; 2) złożenie wyjaśnień, co do miesięcznej wysokości wydatków ponoszonych w związku z leczeniem; wyjaśnienia te winny być wsparte dokumentacją źródłową w postaci paragonów, rachunków bądź faktur z tytułu zakupu lekarstw, zabiegów itp.; w tych ramach należy nadto oszacować stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem samochodu; 3) nawiązując do "informacji o sytuacji finansowej – szczegółowe zestawienie poniesionych wydatków przez podatnika w okresie od 1 maja 2013 r. do 30 września 2013 r." (załącznik do druku PPF z dnia 28 października 2013 r.) zobowiązano skarżącego do wskazania źródła finansowania wydatków poniesionych w tym okresie (24.766,87 zł), których saldo przekroczyło wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego w tym okresie (12.050,15 zł – dochód obliczony na podstawie oświadczenia zawartego w druku PPF); 4) nadesłanie kopii wniosku o dział spadku złożonego we właściwym sądzie w dniu 21 sierpnia 2013 r. W pouczeniu zawartym w ww. piśmie, wskazano, iż niezastosowanie się do jego treści w wyznaczonym terminie i zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). W odpowiedzi na ww. wezwanie, skarżący ustosunkował się do jego poszczególnych punktów (patrz pismo z dnia 17 listopada 2013 r.) Odnośnie pierwszego z nich wyjaśnił, że kompleksowe informacje w zakresie ponoszonych przez niego wydatków z tytułu utrzymania nieruchomości zawierają wyciągi z rachunku bankowego złożone uprzednio do akt sprawy wraz z drukiem PPF. W kwestii wydatków związanych z leczeniem wykazał, że jest to kwota 754,97 zł poniesiona w okresie od kwietnia do listopada 2013 r. Odnośnie źródła finansowania różnicy pomiędzy wydatkami poniesionymi w okresie od 1 maja 2013 r. do 30 września 2013 r. a dochodem uzyskanym przez skarżącego w tym czasie, skarżący zwrócił uwagę, że Sąd jest w posiadaniu akt administracyjnych tej sprawy, i że tam właśnie należy poszukiwać dokumentacji w tym zakresie. Nawiązując do punktu wezwania referendarza sądowego, w którym zobowiązano skarżącego do nadesłania odpisu wniosku o dział spadku, Z. S. odnotował, że Sąd nie uzasadnił "dla jakiego celu miałoby służyć doręczenie wniosku o dział spadku". W dalszej części pisma z dnia 17 listopada 2013 r. skarżący stwierdził, że działanie organów państwowych nosi znamiona szykanowania. Podkreślił, że "nikt [go] nie zapyta skąd weźmie kolejne 22 tys. zł, ale pyta skąd wziąłem wydane w sposób wymuszony 24 tys. zł". Skarżący dodał, że ta właśnie kwestia jest przedmiotem jego skargi do sądu administracyjnego. W oparciu o akta administracyjne ustalono nadto, że wartość odziedziczonego przez skarżącego majątku wyniosła 361.722,00 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, że zachodzą podstawy do uwzględnienia jego wniosku zarówno w całości, jak i w części. Nie wykonał on bowiem wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku w stopniu pozwalającym na taką ocenę jego najogólniej rozumianej sytuacji materialnej, która byłaby wolna od wątpliwości. Należy wyjaśnić w tym miejscu, że w toku badania wniosku i nadesłanych przy nim dokumentów, co do warunków formalnych, jak również ich treści, zrodziły się wątpliwości, co do tego, czy skarżący zadeklarował wszystkie uzyskiwane przez niego dochody, bądź, czy złożone przez niego oświadczenie, iż nie posiada zasobów pieniężnych, jest zgodne z prawdą. W celu rozwiania ów wątpliwości wezwano skarżącego do wykazania źródła finansowania wydatków poniesionych w okresie do 1 maja 2013 r. do 30 września 2013 r. (24.766,87 zł), których saldo przekroczyło wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego w tym okresie (12.050,15 zł – dochód obliczony na podstawie oświadczenia zawartego w druku PPF). W odpowiedzi na tak postawione pytanie, skarżący wskazał, że źródła odpowiedzi należy poszukiwać w aktach administracyjnych sprawy. Stosując się do wytycznych skarżącego, referendarz sądowy sięgnął do rzeczonych akt i na tym gruncie stwierdził, że dokumenty tam zgromadzone nie wyjaśniają poruszonej tutaj kwestii. Co więcej stwierdzono, że podobne wątpliwości, co do rzetelności składanych przez skarżącego oświadczeń, powstały w toku postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta K. Wówczas to, wezwaniem z dnia 18 grudnia 2012 r., zobowiązano skarżącego między innymi do "udzielenia informacji na temat źródła spłaty kosztów zasądzonych przez Sąd Okręgowy /wyrok z dnia 20.09.2012 r./ w wysokości 9.917 zł". Stosowne wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 4 stycznia 2013 r. i do dnia wydania postanowienia ww. Prezydenta z dnia 4 lutego 2013 r. pozostało bez odpowiedzi. Przywołane wyżej okoliczności pozwalają na postawienie tezy, iż skarżący dysponuje środkami finansowymi pochodzącymi z innych źródeł niż wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dowodzi tego wyciąg z rachunku bankowego skarżącego, a konkretnie polecenie wpłaty dokonane w dniu 13 maja 2013 r. na kwotę 8.000,00 zł. Spostrzeżenia powyższe pozwalają na stwierdzenie, że skarżący ponosi wydatki przewyższające kwotę zadeklarowanych dochodów. Okoliczność ta wynika nie tylko z przeprowadzonej już analizy wyciągu z jego rachunku bankowego, ale i z samej treści oświadczeń Z.S. Nie bez znaczenia dla przyjętego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje stan posiadania skarżącego. W tych ramach należy odnotować, że oprócz zadeklarowanego domu o pow. 120 m2, posiada on majątek odziedziczony po siostrze, którego wartość oszacowano na kwotę 723.444,00 zł. Na potrzebę tego postępowania przyjęto połowę tej kwoty, zgodnie z oświadczeniem skarżącego zawartym w druku PPF (1/2 spadku). Należy przy tym podkreślić, że skarżący nie przedstawił wniosku o dział spadku. Niezależnie natomiast od wskazanych wyżej przyczyn, dla których odmówiono w tym przypadku przyznania prawa pomocy, należy w tym miejscu przytoczyć art. 246 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, "adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy." Przenosząc to obwarowanie na grunt tej sprawy należy wspomnieć, że skarżący pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem o czym świadczy oświadczenie adw. A. B. z dnia 22 sierpnia 2013 r. Z dokumentu tego wynika, że skarżący przekazał mu kwotę 2500 zł, w tym 2000 zł na poczet wynagrodzenia za prowadzenie sprawy o dział spadku. Z przedstawionych okoliczności wynika, że ów adwokat został przez skarżącego ustanowiony z wyboru, co w świetle przywołanego wyżej przepisu i zawartej w nim przesłanki negatywnej, wyklucza ustanowienie dla niego profesjonalnego pełnomocnika w ramach niniejszego postępowania. W orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, iż "przesłanka negatywna z art. 246 § 3 p.p.s.a. wyklucza badanie wniosku o przyznanie prawa pomocy pod kątem wystąpienia przesłanek pozytywnych co do żądania ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego" (por. postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GZ 156/10; LEX 742993). Jedynie na marginesie należy zaznaczyć, że zapadłe obecnie rozstrzygnięcie w żadnej mierze nie przesądza o merytorycznych aspektach sprawy ze skargi Z. S. Nawiązanie do postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta K. zostało obecnie sprowokowane przez skarżącego, wszak to on sam zwrócił uwagę, że średnie miesięczne wydatki w okresie od 1 maja 2013 do 30 września 2013 r. wynosiły "4953,37 zł", zaś uzyskiwane przez niego dochody stanowiły w tym okresie około 2.600,00 zł. Przede wszystkim podkreślił zaś, że w celu uzyskania odpowiedzi w kwestii źródeł finansowania powstałej różnicy w dochodach i wydatkach w jego gospodarstwie domowym, należy sięgnąć do akt administracyjnych tej sprawy. Co więcej, niniejsze wpadkowe postępowanie obwarowane jest wyłącznie przepisami rozdziału 3 oddział 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś postępowanie główne będzie miało na celu zbadanie przez Sąd prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 246 § 3 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.