I SA/Gl 1284/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi H. N. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa interpretacji dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, H. N. nadesłała do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku odnotowała, że jest osobą samotną, i że jej dochody ograniczają się do świadczenia wypłacanego przez Rząd Stanów Zjednoczonych Ameryki w wysokości 719 USD brutto miesięcznie, więc ich realna wysokość uzależniona jest od aktualnego bankowego kursu skupu tej waluty. W dalszej części uzasadnienia wniosku zwróciła uwagę na inne sprawy zarejestrowane w tutejszym Sądzie, w których również wystąpiła o przyznanie prawa pomocy. Zaakcentowała dalej, że w listopadzie 2015 r. zakupiła piec grzewczy za kwotę 579 zł. Należy w tym miejscu odnotować, że przedmiotem rozpoznania na dzisiejszym posiedzeniu niejawnym są łącznie cztery wnioski skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Dwa z nich zostały złożone już po wydaniu wyroku kończącego postępowanie sądowe (sygn. akt I SA/Gl 324/15 i I SA/Gl 325/15) i dotyczą ustanowienia radcy prawnego. Kolejne dwa, w tym obecnie rozpoznany, zostały złożone na wstępnym etapie postępowania (sygn. akt I SA/Gl 1283/15 i I SA/Gl 1284/15). W pierwszych dwóch ww. sprawach, pismem z dnia 3 listopada 2015 r., zobowiązano skarżącą do uzupełnienia wniosków o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dokumentów źródłowych i oświadczeń. Odpowiedzi skarżąca udzieliła przy piśmie z dnia 30 listopada 2015 r., nadsyłając przy nim plik dokumentów źródłowych, które dołączono do sprawy o sygn. I SA/Gl 324/15. Obecnie, mając na uwadze względy ekonomii procesowej oraz zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), odstąpiono od wezwania skarżącej do uzupełnienia wniosku w tej konkretnej sprawie, przyjmując jednocześnie stan faktyczny ustalony w sprawie o sygn. I SA/Gl 324/15. Przyjęto więc, że H. N. mieszka w domu dwurodzinnym. Jedno z gospodarstw domowych tworzy sama, zaś w drugim przebywają jej siostra z mężem i synem. Gospodarstwa te, w znacznej części, posiadają odrębne urządzenia pomiarowe bieżącego zużycia mediów. H. N. posiada połowę domu o łącznej pow. 174 m2 i działki, na której jest posadowiony o pow. 319 m2. Dodatkowo posiada udział (1/6) w domu o łącznej pow. 237,93 m2 i działce, na której jest posadowiony o pow. 689 m2. Do stałych udokumentowanych miesięcznych wydatków należy zaliczyć opłaty z tytułu zużycia energii elektrycznej (286,30 zł, średnia z dwóch miesięcy) i zużycia wody oraz odprowadzania ścieków (45,70 zł). Dodatkowo skarżąca wydatkuje: 58,50 zł (z tytułu ubezpieczenia), 10 zł (gospodarowanie odpadami), 8,80 zł (łączne zobowiązanie pieniężne) i 4,90 zł (podatek od nieruchomości). Skarżąca udokumentowała wydatki, które poniosła na modernizację domu, w którym mieszka w okresie od września do listopada 2015 r. w łącznej kwocie 2.286,49 zł (w tym na remont poszycia dachu, piec stalowy grzewczy oraz wyposażenie łazienki i termowentylatory). H. N. nie posiada rachunku rachunkowego, który byłby przez nią używany dłużej niż jeden dzień. Skarżąca każdorazowo na potrzebę przewalutowania i wypłaty świadczenia pieniężnego zakłada i likwiduje tego samego dnia rachunek bankowy. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że skarżąca wielokrotnie zwracała się do tutejszego Sądu z wnioskami o przyznanie prawa pomocy. W większości przypadków jej wnioski były uwzględniane. Jednakowoż ostatnio, mocą postanowienia 9 lipca 2015 r. w sprawie I SA/Gl 553/15, referendarz sądowy zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 50 zł, a w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych oddalił. Przyjęto wówczas, że miesięczny dochód skarżącej stanowi kwotę 2.725,01 zł brutto. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Nie można stracić z pola widzenia tego, że przedmiotem rozpoznania na dzisiejszym posiedzeniu niejawnym są łącznie cztery wnioski skarżącej. W dwóch z nich zwróciła się o ustanowienie radcy prawnego, a w dwóch innych – o zwolnienie od kosztów sądowych. W każdym z tych przypadków chodzi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w tym zakresie – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym bądź zwolnienie od kosztów sądowych bądź ustanowienie radcy prawnego – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. wynika, że każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OZ 476/12, wymóg ten nie stanowi ograniczenia prawa do Sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Przyznanie stronie prawa pomocy, jako odstępstwo od powyższej zasady, stanowiące swoistą formę dofinansowania jej z budżetu państwa poprzez zapewnienie bezpłatnego udziału w postępowaniu, powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków na pokrycie kosztów tego postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę skarżącej, że uzasadnienie niniejszego postanowienia pozostaje w ścisłym związku ze sprawą o sygn. akt I SA/Gl 1283/15, w której zwolniono skarżącą od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 100 zł. Oznacza to w praktyce, że żadna opłata sądowa w tamtej sprawie nie będzie wyższa niż 100 zł. Rozstrzygnięcie przyjęte na gruncie tej sprawy (odmowa przyznania prawa pomocy) oznacza w konsekwencji te same obciążenia finansowe dla skarżącej, wszak wpis sądowy wynosi w tej sprawie 100 zł, zaś w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1283/15 jego nominalna wysokość stanowi 200 zł. W toku rozpoznania wniosku nie umknęło uwadze, że skarżącej wielokrotnie przyznawano w tutejszym Sądzie prawo pomocy w różnym zakresie. W części tych spraw, motywując wnioski, H. N. posiłkowała się tym, że ponosi (bądź w najbliższej przyszłości ponosić będzie) wydatki związane z utrzymaniem i remontem domu; w tych ramach wielokrotnie sygnalizowała potrzebę kupienia pieca grzewczego, przykładowo we wniosku z dnia 2 grudnia 2014 r. w sprawie I SA/Gl 420/14. Tymczasem obecnie zgromadzona dokumentacja źródłowa pozwoliła skonstatować, że skala wydatków poniesionych przez skarżącą w okresie pomiędzy wrześniem, a listopadem 2015 r., pomimo deklarowanych przez skarżącą kłopotów finansowych, świadczy o tym, że potrafi ona gromadzić środki pieniężne, nie deklarując przy tym tych oszczędności w drukach PPF. W ramach poczynionych obecnie zakupów jest m.in. piec grzewczy, pokrycie dachowe, grzejniki elektryczne i wyposażenie łazienki. Skala tych wydatków pozwala zaś uznać, że w najbliższym czasie skarżąca nie będzie zmuszona do czynienia inwestycji remontowych, co zezwoli jej na gromadzenie środków, które będą mogły być przeznaczone m.in. na pokrycie dalszych kosztów niniejszego postępowania. Trzeba wyjaśnić w tym miejscu skarżącej, że prawo pomocy nie zostało przeznaczone dla tych osób, które ubiegając się o jego przyznanie, czynią oszczędności we własnych dochodach z przeznaczeniem na zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym. Nie bez znaczenia dla podjętego obecnie rozstrzygnięcia pozostaje także to, że prawomocnym postanowieniem z dnia 9 lipca 2015 r. (sygn. akt I SA/Gl 553/15) przyznano skarżącej prawo pomocy poprzez częściowe zwolnienie od opłat sądowych. Przyjęto wówczas, że każdorazowo skarżąca będzie mogła uiścić kwotę 50 zł. Zwiększenie obecnie tej kwoty do 100 zł uzasadnione jest nie tylko sygnalizowaną wyżej możliwością czynienia przez skarżącą oszczędności, ale także tym, że kurs dolara amerykańskiego kształtuje się teraz na wyższym poziomie. Z tabeli nr 238/C/NBP/2015 z dnia 7 grudnia 2015 r. wynika, że aktualnie kurs skupu tej waluty wynosi 3,9491 zł, a więc dochód skarżącej kształtuje się na poziomie 2.839,40 zł brutto i jest wyższy, niż ten, który przyjęto w sprawie I SA/Gl 553/15. Jedynie na marginesie należy zwrócić uwagę skarżącej, że w judykaturze pojawił się ostatnio pogląd, zgodnie z którym "pełne powielenie przez stronę w skardze zarzutów i argumentacji prawnej oraz twierdzeń dotyczących stanu faktycznego, przedstawionych już we wcześniejszych skargach wniesionych w sprawach o tożsamym przedmiocie (m.in. tym samym zobowiązaniu podatkowym za kolejne lata), a oddalonych prawomocnie przez sądy administracyjne, pozwala na stwierdzenie, że kolejna skarga jest oczywiście bezzasadna, co uzasadnia – na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – odmowę przyznania prawa pomocy" (z tezy przyjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FZ 684/15 (dostępne na stronie: www.orzeczenai.nsa.gov.pl). Przedmiotem jej skargi jest obecnie interpretacja podatkowa, i chociaż orbitująca wokół stanu prawnego i faktycznego, które są sporne w innych skargach H. N., to nie dotyczy bezpośrednio decyzji określającej zobowiązanie za kolejny rok podatkowy. Tym samym przytoczona wyżej teza nie ma zastosowania w tym przypadku. W wyniku wszystkich poczynionych wyżej wywodów postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.