I SA/Gl 130/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 13 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 4 sierpnia 2012 r. M. W. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o ustanowienie adwokata. W motywach wniosku odnotował, że nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów pełnomocnika z wyboru, o czym – jego zdaniem – świadczy załączona decyzja komornika [...] oraz informacja o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2011 r. (PIT/B). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z matką i bratem. M.W. nie posiada jakiegokolwiek majątku. Jedynym źródłem dochodu w ww. gospodarstwie jest renta jego matki w kwocie 3.401,16 zł. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia, pismem z dnia 10 sierpnia 2012 r., wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia – w terminie 7 dni - wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym – należy w tym celu nadesłać "odcinek" świadczenia matki skarżącego za ostatni miesiąc lub zaświadczenie ZUS o jego wysokości, wskazującego też formę jego wypłaty, tj. czy następuje ona gotówkowo, czy na rachunek bankowy, a nadto zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy; 2) złożenie wyjaśnień dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego. Wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją, w szczególności odpisami: raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług, ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy, a także ewidencji środków trwałych; 3) przedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w razie ich likwidacji po dniu 1 kwietnia 2011 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 4) nadesłanie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011 złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym (w przypadku skarżącego chodzi o zeznanie PIT-36 – z wnioskiem przedstawiono jedynie kopię załącznika do tego zeznania); 5) przedłożenie stosownego zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że brat skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; 6) wyjaśnienie, komu przysługuje tytuł prawny do lokalu zajmowanego przez skarżącego. Wyjaśnienia te należało wesprzeć niezbędną dokumentacją w postaci kopii umowy najmu, odpisu księgi wieczystej itp.; 7) udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. W wezwaniu, doręczonym adresatowi w dniu 20 sierpnia 2012 r., pouczono wnioskodawcę, że niezastosowanie się do treści wezwania, bądź do wyznaczonego terminu, może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. Wymagane w tej sprawie dokumenty źródłowe i wyjaśnienia nie wpłynęły do Sądu do dnia dzisiejszego, a termin zakreślony dla dopełnienia tej czynności upłynął w dniu 27 sierpnia 2012 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przedmiotem posiedzenia jest wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Oznacza to, iż po myśli art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej w skrócie: P.p.s.a., wnioskodawca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanka warunkująca przyznanie wspomnianego dobrodziejstwa procesowego została określona w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. I tak przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W judykaturze ugruntowane jest stanowisko, iż słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc zatem skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). W tym kontekście należy uwypuklić bierną postawę procesową wnioskodawcy. Za objaw takowej należy uznać zignorowanie wezwania referendarza sądowego. Z kolei dokumenty źródłowe, nadesłane przy urzędowym formularzu, nie pozwalają - w ocenie referendarza - na wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej wnioskodawcy, tym bardziej, że nadesłany druk PIT/B jest jedynie załącznikiem do zeznania podatkowego. Wypada podkreślić, że spora część dokumentów wymaganych wezwaniem z dnia 10 sierpnia 2012 r. miała dotyczyć także osób pozostałych ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Przyjmuje się bowiem w orzecznictwie, iż w sytuacji, w której strona twierdzi, że nie może samodzielnie ponieść kosztów postępowania, to konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić (por. postanowienie z dnia 26 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 262/09; LEX nr 552223). Akcentowana wyżej bierność procesowa skarżącego nie pozwoliła uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Z tych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.