I SA/Gl 1305/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia: oddalić wniosek. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wyrokiem z dnia 15 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – po wznowieniu postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 2 grudnia 2004 r. sygn. akt I SA/Ka 2987/03, oddalił skargę G. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych. Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku z dnia 15 lutego 2011 r., złożoną przez pełnomocnika skarżącej - radcę prawnego, skarżąca przedłożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek podkreśliła, że obecnie nie pracuje i ma na utrzymaniu dziecko. Zaznaczyła również, że utrzymuje się jedynie dzięki alimentom otrzymywanym od ojca dziecka w kwocie 1500 zł oraz doraźnej pomocy od niego w kwotach 500-600 zł i wsparciu rodziny. Zgodnie z wnioskiem skarżąca nie posiada żadnego majątku za wyjątkiem 12 – letniego samochodu osobowego marki TOYOTA. W piśmie z dnia 28 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie kosztów utrzymania gospodarstwa domowego; przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (wskazano, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku); nadesłanie dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanych przez wnioskującą i jej córkę świadczeń alimentacyjnych w okresie ostatnich trzech miesięcy; nadesłanie kserokopii deklaracji podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2009-2010 (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego); nadesłanie aktualnego zaświadczenia właściwego banku potwierdzającego: wysokość aktualnie spłacanych przez skarżącą rat za samochód, wysokość dotychczas uiszczonych wpłat oraz wysokość kredytu pozostałego do spłaty (wskazano, że w przypadku całkowitej spłaty zadłużenia okoliczność tę należy udokumentować stosownym zaświadczeniem); złożenie wyjaśnień, dotyczących jednej z działek posiadanych przez skarżącą; wykazanie aktualnych wydatków związanych z leczeniem córki skarżącej, w szczególności z zakupem leków oraz nadesłanie zaświadczenia wskazującego na aktualny stan zameldowania w lokalu mieszkalnym w R. przy ul. [...]. Odpowiadając na wezwanie, skarżąca nadesłała oświadczenie ojca jej dziecka na temat płaconych przez niego alimentów oraz świadczonej przez niego pomocy finansowej oraz kserokopię umowy sprzedaży wspomnianej wyżej działki. Nadto oświadczyła, że mieszka z rodzicami, którzy ponoszą koszty utrzymania lokalu, aczkolwiek nie jest nigdzie zameldowana. Poinformowała zarazem, że nie posiada żadnych rachunków bankowych i nie składała deklaracji podatkowych od czasu likwidacji działalności gospodarczej w 2003 r., ale nie jest w stanie w krótkim terminie przedstawić stosownego zaświadczenia potwierdzającego tę okoliczność. Stwierdziła wreszcie, iż kredyt na samochód spłaciła przed kilku laty, a jej dziecko obecnie nie choruje. Postanowieniem z dnia 25 maja 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał on przede wszystkim, że do chwili obecnej moc zachowuje postanowienie z dnia 21 listopada 2005 r., którym zwolniono skarżącą od każdorazowej opłaty sądowej w niniejszej sprawie w kwocie przekraczającej 100 zł. Skarżąca natomiast obecnie nie wykazała, iż przesłanki przyznania jej prawa pomocy zostały spełnione, nie nadsyłając większości dokumentów, o które wzywano i poprzestając głównie na oświadczeniach własnych (m. in. nie przedstawiła odpisu wyroku zasądzającego alimenty lecz oświadczenie ojca dziecka). Nie nadesłała zatem dokumentów źródłowych, uniemożliwiając tym samym weryfikację złożonych oświadczeń, a co za tym idzie poczynienie ustaleń faktycznych. Referendarz wskazał również, że należy wytknąć stronie sposób, w jaki ustosunkowała się do wezwania w części odnoszącej się do zeznań podatkowych. W wezwaniu referendarza wyraźnie bowiem zastrzeżono, że brak tych zeznań powinien zostać wykazany odpowiednim zaświadczeniem organu podatkowego. Nie usprawiedliwia przy tym skarżącej argument, iż termin wyznaczony na wykonanie wezwania był niewystarczający dla pozyskania tego zaświadczenia, zwłaszcza jeśli zważyć, iż jest ona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zachodziła bowiem możliwość złożenia wniosku o przedłużenie wspomnianego terminu, zresztą rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy zostało podjęte niemal dwa tygodnie po jego upływie, co realnie zwiększało szanse pozyskania wszystkich dokumentów, gdyby strona skarżąca podjęła jakiekolwiek starania w tym zakresie. W złożonym sprzeciwie pełnomocnik skarżącej wniósł o zmianę postanowienia i "zwolnienie skarżącej od ponoszenia opłaty od skargi kasacyjnej". Zdaniem pełnomocnika, strona wystarczająco udokumentowała swoją sytuację materialną. Pełnomocnik podniósł, że jedynym źródłem utrzymania skarżącej i jej małoletniej córki są alimenty oraz drobne kwoty otrzymywane od ojca córki. Na dowód otrzymywania alimentów wnioskodawczyni przedłożyła oświadczenie ojca dziecka. Pełnomocnik podkreślił, że żaden przepis kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie nakłada na matkę małoletnich dzieci dochodzenia alimentów wyłącznie na drodze sądowej. Zdaniem pełnomocnika, zbędne jest badanie ile wynoszą koszty ponoszone przez rodziców skarżącej na utrzymanie lokalu mieszkalnego, gdyż nie jest ono utrzymywane przez wnioskodawczynię. Tym samym skarżąca nie posiada rachunków za te opłaty. Pełnomocnik stwierdził, iż oświadczenie skarżącej o nieposiadaniu przez nią kont bankowych wydaje się być wystarczające, gdyż zaświadczenie z banku o nieposiadaniu konta jest fizyczną niemożliwością, biorąc pod uwagę ilość banków na rynku. Ponadto, strona nie miała możliwości przedstawienia rozliczeń rocznych z powodu braku zameldowania i stałego miejsca pobytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cytowanej ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na mocy art. 260 P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że postanowienie referendarza sądowego, zaskarżone przez pełnomocnika wnioskującej, utraciło moc, zaś wniosek o prawo pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd. Rozpatrując zatem wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych zaznaczyć należy w pierwszej kolejności, że wnosiła już ona o przyznanie prawa pomocy we wcześniejszych etapach postępowania. Co istotne, postanowieniem z dnia 21 listopada 2005 r., które cały czas pozostaje w mocy, zwolniono skarżącą od każdorazowej opłaty sądowej w kwocie przekraczającej 100 zł. Oznacza to, iż koszty sądowe, do których poniesienia jest obecnie zobowiązana skarżąca (związane z wpisem od skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 15 lutego 2011 r.) wynoszą w niniejszej sprawie 100 zł. Należało zatem zbadać czy skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść takiej opłaty bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analizując akta sprawy i złożone w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy dokumenty Sąd stwierdził, iż skarżąca nie wykazała, że spełniona została w jej przypadku przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości, a tym samym brak jest podstaw do odstąpienia od oceny, przyjętej w poprzednim postanowieniu z dnia 29 października 2008 r. oddalającym wniosek o prawo pomocy (w którym uznano, że nie zachodzą okoliczności umożliwiające zmianę postanowienia z dnia 21 listopada 2005 r. o zwolnieniu skarżącej od każdorazowej opłaty sądowej w kwocie przekraczającej 100 zł). Zaznaczyć przede wszystkim należy, że skarżąca nie usunęła w dalszym ciągu mankamentów dowodowych wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oprócz oświadczenia W. T. dotyczącego przekazywanych alimentów oraz kopii aktu notarialnego dotyczącego sprzedaży w 2003 r. działki położonej w G. – [...], nie nadesłała jakichkolwiek dokumentów źródłowych, wskazanych w wezwaniu z dnia 28 kwietnia 2011 r. Dotyczy to w szczególności deklaracji podatkowych bądź alternatywnie – zaświadczenia z organu podatkowego, iż deklaracje takie nie były składane. Skarżąca bowiem ograniczyła się do stwierdzenia, że deklaracji podatkowych nie składała od 2003 r. Ponadto raz twierdzi ona, że nie była w stanie w odpowiednim czasie przedstawić zaświadczenia w tym przedmiocie z urzędu skarbowego (vide: pismo skarżącej z dnia 12 maja 2011 r.), następnie zaś pełnomocnik skarżącej w sprzeciwie podaje, iż nie miała możliwości przedstawienia zaświadczenia z powodu braku zameldowania i stałego miejsca pobytu. Skarżąca ograniczyła się ponadto do wskazania, że kredyt na zakup samochodu spłaciła "prawdopodobnie 5 lat temu". Nie nadesłała natomiast jakiegokolwiek dokumentu, potwierdzającego spłatę tego kredytu bądź chociażby harmonogramu jego spłaty, z którego wynikałaby liczba rat kredytu i termin jego spłaty. Wnioskodawczyni poprzestała również na stwierdzeniu, że nie jest nigdzie zameldowana i nie posiada potwierdzenia zameldowania u rodziców. Nie nadesłała jednak wskazanego w wezwaniu z dnia 28 kwietnia 2011 r. zaświadczenia, wskazującego na aktualny stan zameldowania w lokalu mieszkalnym, położonym w R. przy ul. [...] (w wezwaniu tym nie żądano potwierdzenia zameldowania skarżącej u jej rodziców lecz zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego bądź spółdzielni mieszkaniowej wskazującego na aktualny stan zameldowania w tym lokalu). Brak dokumentów, które w przekonaniu Sądu była w stanie przedłożyć strona skarżąca, uniemożliwia wolną od wątpliwości ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego. Zaznaczyć równocześnie należy, że z nadesłanego przez W. T.(ojca córki skarżącej) oświadczenia, które nie jest przez skarżącą kwestionowane wynika, że miesięcznie przekazuje on G. M. alimenty w wysokości 1500 zł (z druku PPF wynika przy tym, że jest to kwota brutto) oraz, kilka razy do roku, dodatkowo po 500 zł. Oznacza to, że skarżąca, będąca jak podaje osobą nie pracującą, uzyskuje systematycznie pewne środki finansowe. Nadto, jak wynika z oświadczeń skarżącej, nie ponosi ona opłat za lokal mieszkalny (które to koszty ponoszą jej rodzice). Nie spłaca również obecnie, co wynika z jej oświadczenia, jakichkolwiek kredytów. Reasumując, zdaniem Sądu zarówno mankamenty dowodowe rozpatrywanego obecnie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy jak i fakt otrzymywania przez nią środków pieniężnych od W. T. uzasadniają twierdzenie, że strona nie wykazała, iż przesłanki do całkowitego zwolnienia jej od kosztów sądowych a tym samym odstąpienia od oceny wyrażonej w poprzednich postanowieniach dotyczących przyznania jej prawa pomocy zachodzą. Ma to szczególne znaczenie w kontekście obowiązującego także obecnie zwolnienia skarżącej od każdorazowej opłaty sądowej w kwocie przekraczającej 100 zł, dokonanego postanowieniem z dnia 21 listopada 2005 r. oraz faktu, że uiszczenie takiej opłaty tytułem wpisu od skargi kasacyjnej uszczupli budżet skarżącej tylko w jednym miesiącu. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.