I SA/Gl 1340/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Mendecka, po rozpoznaniu w dniu 11 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie "[...]" zł skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych, uzasadniając wniosek trudną sytuacją materialną. Wskazał, iż samotnie wychowuje syna, zaś jego dochody miesięczne wynoszą "[...]" zł. W druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wnioskujący wskazał, iż jego syn jest uczniem "[...]". Wynagrodzenie skarżącego jest jedynym źródłem utrzymania obu tych osób. Ponadto wnioskujący podkreślił, iż ponosi miesięczne opłaty w kwocie około "[...]" zł, z tego: czynsz "[...]" zł, światło "[...]" zł, gaz "[...]" zł. Skarżący oświadczył, że on ani jego syn nie posiadają żadnego majątku ruchomego czy nieruchomości. W piśmie z dnia "[...]" referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: udokumentowanie wysokości dochodu uzyskiwanego przez skarżącego i inne osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (w szczególności zaś do nadesłania kopii wspomnianej we wniosku umowy o pracę, a także zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia, honorariów oraz innych należności i świadczeń otrzymywanych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za okres ostatnich sześciu miesięcy); nadesłanie zeznań podatkowych za rok "[...]" złożonych przez skarżącego i inne osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym; przedłożenie wyciągów i rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i inne osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem "[...]" oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym; przedstawienie zaświadczenia wystawionego przez "[...]" potwierdzającego, że syn wnioskodawcy uczy się w tej placówce (wskazane zaświadczenie winno zawierać ponadto informację, czy syn skarżącego otrzymuje jakąkolwiek pomoc finansową, oraz czy nauka jest odpłatna, a jeśli tak to w jakim trybie oraz w jakiej formie dokonywane są płatności); udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Na powyższe wezwanie skarżący nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2006 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia zaznaczył on, iż skarżący nie zareagował w jakikolwiek sposób na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, co uniemożliwia weryfikację jego oświadczeń, a wręcz może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności. Postanowienie z dnia 8 grudnia 2006 r. skarżący zaskarżył sprzeciwem. Zdaniem strony, we wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawiła ona w sposób wyczerpujący i całkowity opis sytuacji materialnej. Ponadto skarżący zarzucił postanowieniu referendarza niezasadne oskarżanie jego osoby o zamieszczenie w urzędowym formularzu treści nieprawdziwych. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Sąd uznał, iż skarżący nie wykazał okoliczności przemawiających za przyznaniem mu wyjątkowego przywileju, jakim jest prawo pomocy, nie złożył bowiem jakichkolwiek dokumentów źródłowych czy informacji potwierdzających jego oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowienie Sądu z dnia 22 stycznia 2007 r. skarżący zaskarżył zażaleniem. Stwierdził w nim, że w urzędowym formularzu PPF zawarł wyczerpujące informacje dotyczące jego sytuacji materialnej. Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sąd pierwszej instancji jako przyczynę odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy oznaczył jedynie niewykonanie przez stronę wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń nie precyzując przy tym, dlaczego były one niezbędne dla rzetelnej oceny zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się także do danych zawartych w urzędowym formularzu. Nie wyjaśnił nadto, z jakich przyczyn dane zawarte we wniosku stoją w sprzeczności z danymi wynikającymi z akt sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zwaną dalej w skrócie: ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Wpis od skargi, będący jedyną opłatą sądową, do której uiszczenia na obecnym etapie postępowania obowiązany jest skarżący, w niniejszej sprawie wynosi "[...]" zł. Rozpoznając zatem ponownie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, bo dotyczącym jedynie zwolnienia od kosztów sądowych ( art. 245 § 3 ppsa) stwierdzić w pierwszej kolejności należy, iż na podstawie oświadczeń wnioskującego, w tym zawartych w formularzu PPF wynika, że osiąga on stały miesięczny dochód w wysokości około "[...]" zł (w miesiącu wrześniu "[...]" dochód brutto wyniósł przy tym "[...]" zł), nadto zaś ponosi stałe miesięczne opłaty w wysokości około "[...]" zł. Samotnie wychowuje przy tym syna – ucznia "[...]", z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Dane zawarte w oświadczeniach skarżącego oraz w formularzu PPF nie obrazują jednakże – zdaniem tut. Sądu – sytuacji materialnej skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że wezwanie referendarza sądowego do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu odebrała w dniu "[...]" W. C., oznaczona przez doręczyciela przesyłki listowej jako "dorosły domownik" a zarazem matka adresata przesyłki M. C. (nota bene, odebrała ona także będące przedmiotem skargi postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej). Okoliczność ta stawia pod znakiem zapytania oświadczenie skarżącego o pozostawaniu we wspólnym gospodarstwie domowym jedynie z synem. Kwestia zameldowania i zamieszkiwania wraz z wnioskującym i jego synem innych osób pozostała jednak nie rozstrzygnięta a to z uwagi na brak współpracy skarżącego z rozpoznającym wniosek o prawo pomocy, poprzez nienadesłanie wymaganych dokumentów i wyjaśnień w tym zakresie. Należy dodatkowo w tym miejscu wskazać, że pomiędzy rodzicami a dziećmi istnieje obowiązek niesienia pomocy, także finansowej. Wskazany obowiązek, wynikający z art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, winien być również brany pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy (tak m. in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, niepubl.). Postawa skarżącego objawiająca się brakiem stosownych wyjaśnień i dokumentów powoduje, że jego sytuacja majątkowa nie jest zatem znana, gdyż nie wiadomo, czy i w jakim zakresie matka skarżącego udziela mu pomocy finansowej ani też jakie są jej dochody i ewentualnie w jakim zakresie pokrywa ona wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Ponadto wnioskujący w żaden sposób nie udokumentował, czy znajdujący się na jego wychowaniu syn otrzymuje jakąkolwiek pomoc finansową oraz czy nauka realizowana jest na zasadzie odpłatności. Decydujące znaczenie w niniejszej sprawie ma bowiem odpowiedź na pytanie, czy i w jakim zakresie skarżący (bądź jego matka) partycypuje w kosztach związanych z kształceniem M.C.. Końcowo wskazać należy, iż sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane wobec uchylania się wnioskodawcy od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie (postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2005 r. sygn. akt. I SA/Gd 523/04, LEX nr 203331). Z wyżej wskazanych względów Sąd przed ponownym rozpoznaniem wniosku strony nie wzywał jej po raz kolejny do nadesłania niezbędnych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, na podstawie powyższych przepisów i przy zastosowaniu art. 16 § 2 ppsa orzeczono jak w sentencji postanowienia.