I SA/Gl 1341/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Beata Machcińska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...] Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: wierzyciel lub organ) działając na podstawie art. 134 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej K.p.a.) w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm..; dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689.; dalej: ustawa abonamentowa) – stwierdził, że zażalenie zobowiązanej G. K. (dalej także skarżaca) – zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W zaskarżonym postanowieniu organ przedstawił następujący stan sprawy. Wierzyciel (działając w I instancji) w dniu [...] r. wydał postanowienie na podstawie art. 34 u.p.e.a. − w związku z zarzutami złożonymi przez zobowiązaną w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego z [...] r. – w którym uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku. W postanowienia z [...] r. zawarto pouczenie o przysługującym zobowiązanej uprawnieniu do wniesienia zażalenia w terminie 7 dni od daty jego otrzymania. Postanowienie to zostało uznane za doręczone z dniem 28 października 2020 r. na podstawie art. 44 § 4 K.p.a., po dwukrotnym jego awizowaniu. Wierzyciel, po ustaleniu że nie wpłynęło zażalenie na ww. postanowienie, pismem z 7 grudnia 2020 r. poinformował organ egzekucyjny, tj. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G., iż stało się ono ostateczne; pismo przekazał zobowiązanej do wiadomości. Zobowiązana złożyła w dniu 15 grudnia 2020 r. pismo, które organ zakwalifikował jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, wraz z zażaleniem, tj. kopią pisma z 2 grudnia 2020 r. skierowanego do organu (data nadania 3 grudnia 2020 r.). Jednocześnie organ anulował pismo z 7 grudnia 2020 r. W dniu [...] r. wierzyciel wydał postanowienie, którym odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z [...] r. Pismem z 1 lipca 2021 r. organ poinformował organ egzekucyjny oraz zobowiązaną, że postanowienie z [...] r. – wobec niewniesienia zażalenia – stało się ostateczne. Wierzyciel uznał za datę doręczenia postanowienia z [...] r. – dzień 28 października 2020 r., jednocześnie wskazując, że termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 4 listopada 2020 r. Z tych względów na podstawie art. 134 K.p.a. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. W skardze zobowiązana uznała działania organu za celową i bezzasadną próbę wyłudzenia nienależnej opłaty za abonament RTV. Odwołała się do prowadzonej z organem korespondencji, jednocześnie zarzuciła organowi, że ten przez prawie 4 miesiące nie informował jej o jaki dokładnie abonament chodzi i jakiego dotyczy adresu. Dopiero przy piśmie z 10 września 2020 r. przesłano jej kopie złożonego przez nią wniosku z 1977 r., na podstawie którego wywiodła, że dotyczy mieszkania położonego w L. przy ul. [...], w którym nie zamieszkuje od 2002 r., niezależnie dokonała wyrejestrowania odbiorników. Podała także, że nie otrzymała w 2008 r. zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru odbiorcy. Natomiast jej córka, z którą mieszka, na bieżąco płaci abonament RTV. Zobowiązana zaprzeczyła, że w jej skrzynce pozostawiono awizo. Zwróciła się z reklamacją w tej sprawie, lecz nie otrzymała odpowiedzi. Ponadto podała, że jej córka pracuje zdalnie w domu, co umożliwiało odbiór korespondencji. Dalej podała, że w dniu 2 grudnia 2020 r. wystosowała wezwanie do organu o odblokowanie jej konta, wraz ze skargą na celowe niedoręczanie jej korespondencji. W odpowiedzi doręczono jej pismo, z którego dowiedziała się, że nie odebrała korespondencji, czemu zaprzeczyła. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu szczegółowo przedstawił przebieg postępowania, w tym kwestię nieodebrania korespondencji przez zobowiązaną. Dodatkowo poinformował zobowiązaną, że konsolidacja jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] z indywidualnym numerem identyfikacyjnym [...], który należy do jej córki nie może zostać przeprowadzona z uwagi na fakt, że jej córka dokonała rejestracji tylko odbiornika radiofonicznego, za który wnosi opłaty abonamentowe. Natomiast zobowiązana posiada zarejestrowany odbiornik telewizyjny i odbiornik radiofoniczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegało postanowienie z [...] r. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane przez wierzyciela, w którym uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że jego podstawę stanowi art. 134 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przepis ten ma zastosowanie do postanowień z uwagi na regulację art. 144 K.p.a., zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednio zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Podkreślić należy, że w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 134 K.p.a. organ jest zobowiązany do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia w trybie ww. przepisu. Treść art. 134 k.p.a., będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną, wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia. Zarzuty skargi, w przeważającej mierze, koncentrują się na próbie wykazania bezzasadności podejmowanych przez organ czynności związanych z dochodzeniem należności z tytułu opłat abonentowych. Skarżąca bowiem nawiązuje do złożonych w sprawie zarzutów. Podkreślić jednak należy, że przedmiotem zaskarżonego postępowania jest jedynie ustalenie, czy złożone przez skarżącą zażalenie z dnia 2 grudnia 2020 r. zostało złożone w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia organu I instancji z dnia [...] r. Dlatego też Sąd, będąc związany granicami sprawy, może się odnieść jedynie do zagadnień związanych z uchybieniem terminu. Postanowienie organu z [...] r. zawierało pouczenie dla skarżącej o sposobie i terminie wniesienia zażalenia zgodnie z art. 34 § 2 w związku z art. 17 §1a u.p.e.a. Zostało wysłane przez organ za pośrednictwem operatora pocztowego na wskazany przez skarżącą adres. Z akt sprawy wynika, że przesyłka była dwukrotnie awizowana i nie została odebrana przez skarżącą. Kwestię niemożności doręczenia reguluje art. 44 K.p.a., zgodnie z którym: - § 1 w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. - § 2 zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. - § 3 w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. - § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Przepis art. 44 § 4 K.p.a. konstruuje fikcję prawną doręczenia, z której wynika domniemanie skuteczności doręczenia pisma w trybie określonym w art. 44 § 1-4 K.p.a, mimo że jest oczywiste, iż pismo nie dotarło fizycznie do rąk adresata w terminie określonym w art. 44 § 1 K.p.a. Doręczenie dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne skutecznego doręczenia pisma oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn zawinionych lub niezawinionych leżących po jej stronie. Domniemanie prawne doręczenia pisma z zastosowaniem fikcji prawnej doręczenia jest niewzruszalne w tym sensie, że nie można skutecznie wykazywać, iż treść pisma nie dotarła do wiadomości adresata. Jest to bowiem przewidywany i dopuszczalny skutek zastosowania tej instytucji. Jednak następstwa tak skonstruowanego domniemania prawnego mogą być bardzo dotkliwe dla strony, szczególnie w sytuacjach kiedy strona nie dowie się o treści pisma w terminie umożliwiającym jej skuteczne działanie prawne. W związku z dotkliwością skutków doręczenia zastępczego zasady stosowania tej instytucji powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie jakiemukolwiek z wymogów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że organ nie może skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia pisma z zastosowaniem konstrukcji fikcji prawnej doręczenia na podstawie K.p.a. Natomiast jeżeli powyższe czynności wykonano prawidłowo, organ administracji uprawniony jest uznać pismo za doręczone stronie z upływem ostatniego dnia okresu czternastodniowego, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W sytuacji, gdy strona kwestionuje doręczenie zastępcze z zastosowaniem fikcji prawnej doręczenia na podstawie art. 44 § 1-4 K.p.a. poprawnie wypełniony druk zwrotnego potwierdzenia odbioru jest dowodem niezbędnym dla ustalenia czy spełnione zostały przesłanki doręczenia zastępczego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2021 r., I GSK 288/21, dostępny w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie organ zasadnie przyjął, że wszystkie przesłanki warunkujące uznanie przesyłki za doręczoną w trybie art. 44 K.p.a. zostały spełnione, co pozwalało organowi uznać doręczenie za skuteczne z dniem 28 października 2020 r. W świetle treści załączonego do akt administracyjnych dowodu doręczenia skarżącej, objętego zażaleniem, postanowienia z [...] r. należy podzielić ustalenie, że postanowienie to zostało doręczona skarżącej w ww. terminie. Z dokumentu tego wynika bowiem, że przesyłka zawierająca postanowienie została wysłana za pośrednictwem Poczty Polskiej na adres skarżącej w dniu 13 października 2020 r. i wobec niemożności osobistego doręczenia przesyłki doręczenie zostało awizowane poprzez pozostawienie w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącej zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie 14 dni we wskazanym Urzędzie Pocztowym. Fakt ten został potwierdzony pieczęcią urzędu pocztowego "[...]" wykazującą datę 13 października 2020 r. Z adnotacji na przedmiotowym dowodzie doręczenia wynika, że podobne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie 7 dni zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej w dniu 21 października 2020 r. - "Awizowano powtórnie". Wobec nieodebrania przesyłki na dowodzie doręczenia zaznaczono fakt jej nieodebrania w dniu 28 października 2020 r., po czym zwrócono ją do nadawcy. Do akt załączono również wyjaśnienie doręczyciela (M. P. UP [...] – bez daty), z którego wynika, ze stale obsługuje ul. [...] i w dniu [...] r. pozostawił awizo do przesyłki, zaś powtórne awizo w dniu 21 października 2020 r. Skarżąca, pomimo zasygnalizowania w skardze, że składała reklamację w związku z omawianym doręczeniem, nie załączyła jakiekolwiek dowodu, czy też wyjaśnienia, które stanowiłoby podstawę do uznania doręczenia w trybie art. 44 K.p.a. za nieprawidłowe. Za niewystarczające należy uznać samo twierdzenie, że jej córka pracuje zdalnie i przebywa w domu pomiędzy godziną 8 a 16-tą. Podkreślić należy, że organ pismo skarżącej z 15 grudnia 2020 r., w którym po raz pierwszy sygnalizowała fakt nieotrzymania postanowienia o nieuwzględnieniu jej zarzutu, zakwalifikował jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z [...] r., jednocześnie przyjmując, że pismo skarżącej z 2 grudnia 2020 r. stanowi zażalenie na to postanowienie. Organ w postanowieniu z [...] r. odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie. Rozstrzygnięcie to zostało prawidłowo doręczone i zawierało pouczenie o możliwości złożenia zażalenia. Stało się jednak ostateczne, bowiem skarżąca nie zdecydowała się na złożenie środka zaskarżenia. Tym samym organ, wobec wcześniejszego nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, był nie tylko uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a. (zob. wyrok NSA z 13 grudnia 2018 r., II OSK 2908/18, Lex nr 2627638). W granicach badanej nie mogły zatem być rozpoznane zarzuty skarżącej dotyczące jej obowiązku związanego z uiszczeniem opłat abonamentowych. Z tych względów skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.