I SA/Gl 1344/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja, , , po rozpoznaniu w dniu 12 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2011 r. tutejszy Sąd oddalił skargę B.R. wniesioną na decyzję oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia. Pełnomocnik skarżącej – A.R. złożył w terminie wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia. Przesyłka adresowana do pełnomocnika skarżącej i zawierająca odpis sentencji wyroku z dnia 19 kwietnia 2011 r. wraz z uzasadnieniem oraz pismo, w którym pouczono o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej, została awizowana w dniu 8 czerwca 2011 r., a następnie wydana jej adresatowi w dniu 15 czerwca 2011 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. W dalszej kolejności pełnomocnik skarżącej, będący adwokatem, złożył skargę kasacyjną z dnia 16 lipca 2011 r. od wyroku z dnia 19 kwietnia 2011 r. Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2011 r. tutejszy Sąd odrzucił powyższą skargę kasacyjną z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem terminu. Odpis powyższego postanowienia z dnia 8 sierpnia 2011 r. został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 25 sierpnia 2011 r. W dniu 1 września 2011 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącej – A.R. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2011 r. W treści pisma przyznał, że "skarga kasacyjna została złożona rzeczywiście po terminie". Oświadczył przy tym, że "zlecając wniesienie skargi kasacyjnej Kancelarii w uzasadnionym okolicznościami, aczkolwiek błędnym przekonaniu przekazał[em] informację, iż wyrok z dnia 19 kwietnia 2011 r. wraz z uzasadnieniem odebrany został w dniu 16 czerwca 2011 r.". Pełnomocnik skarżącej podniósł, że w przypadku nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, jego działania, "jako niefachowego pełnomocnika w całości obciążą stronę, której definitywnie zamknięta zostanie droga sądowego dochodzenia ochrony prawnie strzeżonych jej interesów". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Ponadto, stosownie do art. 88 zd. 1 ppsa, spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. Przyjmując bowiem najbardziej korzystną dla strony interpretację, trzeba stwierdzić, iż wskazana przyczyna uchybienia terminu, tj. błędne przekonanie, co do daty doręczenia odpisu sentencji wyroku z dnia 19 kwietnia 2011 r. wraz z uzasadnieniem, ustała z dniem doręczenia odpisu postanowienia z dnia 8 sierpnia 2011 r., czyli z dniem 25 sierpnia 2011 r. Wniosek zaś został złożony w dniu 1 września 2011 r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 ppsa. Pełnomocnik skarżącej dokonał również uchybionej czynności. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Powyżej zaprezentowane stanowiska wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, pełnomocnik skarżącej – A.R. nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy. Z treści uzasadnienia wniosku wynika, że przeszkodą, która uniemożliwiła dotrzymanie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, było błędne przekonanie pełnomocnika skarżącej, co do daty doręczenia odpisu sentencji wyroku wraz z uzasadnieniem i w konsekwencji przekazanie błędnej informacji o tej dacie pełnomocnikowi, który sporządził skargę kasacyjną. Należy zauważyć, że błędne przekonanie strony, iż otrzymała przesyłkę w innej dacie, niż to rzeczywiście nastąpiło, nie usprawiedliwia uchybienia terminowi. Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia terminu (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 486, por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 324/08, LEX nr 494221). W ocenie Sądu pełnomocnik skarżącej – A.R. nie dochował zatem należytej staranności, jakiej można wymagać od przeciętnego uczestnika postępowania znajdującego się w jego sytuacji procesowej. Niedochowanie zaś należytej staranności jest okolicznością subiektywną, zależną wyłącznie od niego, a więc zawinioną. Należyta staranność w prowadzeniu własnych spraw wymagała od niego dokonania ustaleń, co do daty doręczenia przesyłki zawierającej odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. Pełnomocnik strony ma przecież uprawnienie do przeglądania akt sprawy, mógł również zasięgnąć telefonicznej informacji dotyczącej daty doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Tymczasem pełnomocnik skarżącej nie podjął żadnych kroków zmierzających do weryfikacji swojego przekonania, a w związku z tym Sąd nie może stwierdzić, że podjął on wszelkie możliwe działania, ażeby usunąć przeszkodę, jaką stanowiło to jego błędne przekonanie. Pełnomocnik nie podjął więc – w ocenie Sądu – największego w danych okolicznościach wysiłku w celu usunięcia tej przeszkody. Następstwem zaś jego postawy było przekazanie błędnej informacji pełnomocnikowi, który sporządził skargę kasacyjną. W konsekwencji należy stwierdzić, że pełnomocnik skarżącej nie zadbał należycie o interesy, a w takiej sytuacji przywrócenie terminu nie jest, jak wyżej wskazano, dopuszczalne. Reasumując – brak winy, będący przesłanką przywrócenia terminu, związany z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej przez pełnomocnika strony – w ocenie Sądu – nie został uprawdopodobniony. Przy dołożeniu należytej staranności skarga kasacyjna mogła zostać złożona w wymaganym terminie. Wobec powyższego można pełnomocnikowi skarżącej przypisać winę w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej, gdyż dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie uchybionego terminu. Niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08 niepubl.). Należy nadto zauważyć, że w przypadku, gdy osoba reprezentowana jest przez pełnomocnika, wina tego pełnomocnika w uchybieniu terminu obciąża samą stronę. W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 ppsa orzeczono jak w sentencji.