I SA/Gl 138/11

PostanowienieWSA w Gliwicach2011-04-21

Skład orzekający: Piotr Łukasik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący, pomimo posiadania majątku w postaci domu i nieruchomości rolnej oraz znaczącego zadłużenia, spełniają przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienia od kosztów sądowych) ze względu na pogorszenie sytuacji materialnej spowodowane powodzią i kumulującym się zadłużeniem?
Ratio decidendi
Wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zasługuje na uwzględnienie, ponieważ wykazali oni, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Pomimo posiadania majątku, znaczące zadłużenie oraz straty spowodowane powodzią wskazują na realne pogorszenie ich sytuacji materialnej i bytowej, co uzasadnia zwolnienie od kosztów sądowych.
Stan faktyczny
Skarżący E.C. i A.C. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej. Jako przyczynę pogorszenia swojej sytuacji materialnej wskazali ubiegłoroczną powódź oraz kumulujące się zadłużenie. Skarżący posiadają dom i nieruchomość rolną, jednak ich dochody są relatywnie niskie, a zadłużenie wobec różnych instytucji (FUS, ZUS, FP, FGŚP) oraz z tytułu podatków wynosi około 151.000 zł. Straty spowodowane powodzią oszacowano na około 7000 zł. Wpis sądowy od skargi wynosi 500 zł.
Rozstrzygnięcie
Postanowiono zwolnić skarżących od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.C. i A.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia zwolnić skarżących od kosztów sądowych. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący wnieśli o całkowite zwolnienie ich od kosztów sądowych w tej sprawie (patrz pismo procesowe z dnia 8 marca 2011 r.). W ramach urzędowych formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 28 marca 2011 r., nadesłanych w odpowiedzi na wezwania referendarza sądowego, skarżący ponowili zakres wniosku. W jego motywach podnieśli, że pogorszenie ich sytuacji materialnej i bytowej nastąpiło na skutek ubiegłorocznej powodzi. Niekorzystnie na tę sytuację wpływa nadto kumulujące się zadłużenie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznali, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają wraz z córką. Posiadany przez nią majątek stanowi dom o pow. 130 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 2,14 ha. Dochód gospodarstwa oznaczono w kwocie 2400 zł brutto. W następstwie wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku skarżący, przy piśmie z dnia 15 kwietnia 2011 r., nadesłali dokumentację źródłową, na podstawie której ustalono co następuje. Powierzchnia przeliczeniowa gruntów, które należą do skarżących wynosi 1,1598 ha. Dochód z pracy w tym indywidualnym gospodarstwie, mając nadto na uwadze obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2010 zł w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2009 r., wyniósł zatem 2.212,89 zł. Miesięczne opłaty z tytułu dostawy mediów i innych usług związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego (energia elektryczna, woda, wywóz nieczystości) stanowią kwotę około 943 zł. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący posiadają relatywnie spore zadłużenie na rzecz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Funduszu Ubezpieczenia Zdrowotnego, Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Dodatkowo są zadłużeni z tytułu podatku: od nieruchomości, rolnego, od towarów i usług, dochodowego od osób fizycznych. Stan zaległości na dzień wydania zaskarżonej decyzji wynosił około 151.000,00 zł. Ze wspomnianych akt wynika nadto, że skarżący ucierpieli na skutek powodzi w 2010 r. Straty z tego tytułu oszacowano na kwotę około 7000 zł. Wpis sądowy od skargi wynosi w tej sprawie 500 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Wniosek skarżących zasługuje na uwzględnienie. Jego rozstrzygnięcie sprowadzało się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, nie publ.). Niewątpliwie możliwości płatnicze wnioskujących nie rysują się specjalnie dobrze. Chociaż przy posiadanym majątku skarżących trudno postrzegać jako osoby ubogie w potocznym tego słowa znaczeniu, to jednak nie można tracić z pola widzenia następujących kwestii. Po pierwsze, że na skutek ubiegłorocznej powodzi doznali strat w majątku. Po drugie, należy tutaj uwzględnić okoliczność pogłębiającego się zadłużenia skarżących, dla redukcji którego podjęli desperacki zabieg jeszcze w 2008 r., kiedy to sprzedali posiadaną przez nich nieruchomość. Dalsze rozważania w tym zakresie są jednak niedopuszczalne, gdyż mogłyby ingerować w meritum sprawy z ich skargi. Uznano nadto, że bieżące dochody skarżących są relatywnie niskie i poniesienie kosztów sądowych w znacznym stopniu doprowadziłoby do dalszego ograniczenia ich możliwości płatniczych. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, w oparciu o przywołane wyżej przepisy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło