I SA/Gl 1397/19
WyrokWSA w Gliwicach2020-03-12
Skład orzekający: Wojciech Gapiński, Eugeniusz Christ, Monika Krywow
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy faktury wystawione przez spółkę, która w danym okresie nie prowadziła działalności gospodarczej, mogą stanowić podstawę do zwrotu części wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że faktury wystawione przez spółkę, która w 2013 r. nie prowadziła działalności gospodarczej, nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych i w związku z tym nie mogą stanowić podstawy do zwrotu części wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym. Organy podatkowe prawidłowo nie uwzględniły tych faktur przy ustalaniu kwoty zwrotu.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o zwrot wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym, dołączając faktury wystawione przez Spółkę A. Organy podatkowe zakwestionowały te faktury, uznając, że Spółka A w 2013 r. nie prowadziła działalności gospodarczej i nie mogła być dostawcą materiałów budowlanych. Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, twierdząc, że padł ofiarą nieuczciwych praktyk spółki i że transakcje były rzeczywiste. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Asesor WSA Monika Krywow, Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska-Bil, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2020 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym oddala skargę.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej – organ odwoławczy, Dyrektor IAS) decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 800 z późn. zm. - dalej o.p.) oraz przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 2005 r. o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 177, poz. 1468 z póżn. zm. – dalej u.z.o.f.), po rozpatrzeniu odwołania A. S. (dalej – Strona, Skarżący), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. (dalej – organ I instancji) z dnia [...] nr [...] określającą kwotę zwrotu części wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych w związku z budową budynku mieszkalnego w wysokości [...] zł.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 20 marca 2018 r. Skarżący złożył pierwszy indywidualny wniosek osoby fizycznej pozostającej w związku małżeńskim (VZM-1) o zwrot niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym poniesionych w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. Wniosek został podpisany przez Skarżącego oraz jego małżonkę K. S.. We wniosku wskazano kwotę do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości [...] zł.
Do przedmiotowego wniosku dołączono między innymi:
– załączniki VZM-1/C (2 sztuki) dotyczące wykazu faktur i wartości poniesionych wydatków nieodliczonych w ramach ulg mieszkaniowych, opodatkowanych podatkiem od towarów i usług według stawki 23%;
– kserokopię decyzji nr [...] z dnia [...] nr [...], wydaną przez Starostę [...] dla Skarżącego, w której zatwierdzono projekt budowlany oraz udzielono pozwolenia na budowę budynku jednorodzinnego typowego z garażem wbudowanym;
– kserokopię aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] dotyczącego zakupu przez Stronę działki numer [...] i [...] za cenę [...] zł;
– kserokopie faktur (26 sztuk) według wykazu ujętego w załącznikach VZM-1/C.
W załącznikach VZM-1/C do wniosku wskazano wydatki dotyczące inwestycji wymagającej pozwolenia na budowę, które udokumentowano fakturami wystawionymi w okresie od 21 lipca 2013 r. do 2 grudnia 2013 r. na łączną kwotę brutto [...] zł, w tym podatek od towarów i usług w kwocie [...] zł. Większość wydatków została potwierdzona fakturami wydanymi przez A Sp. z o.o. (dalej - Spółka A), tj. na łączną kwotę brutto [...] zł, w tym podatek od towarów i usług w kwocie [...] zł.
Po przeanalizowaniu powyższego wniosku organ I instancji decyzją z dnia [...] określił Skarżącemu kwotę zwrotu części wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych w związku z budową budynku mieszkalnego w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego podniesiono, że poczynione ustalenia wykazały, że faktury wystawione przez Spółkę A na rzecz Skarżącego nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, gdyż nie prowadziła ona w 2013 r. działalności gospodarczej. Z tych też względów, w ocenie organu I instancji, Strona nie mogła nabyć materiałów budowlanych od tej Spółki. Ponadto zauważono, że Spółka A jest osobowo powiązana ze Skarżącym, który według informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym pełnił w 2013 r. funkcję prokurenta. Natomiast jego żona była Prezesem Zarządu tej Spółki do [...] stycznia 2012 r., a następnie od [...] października 2013 r. funkcję Prezesa Zarządu pełniła jej siostra J. G..
Wobec powyższych okoliczności dołączone do wniosku faktury VAT wystawione przez Spółkę A nie zostały przez organ podatkowy uwzględnione przy wyliczaniu zwrotu poniesionych wydatków.
Ponadto organ I instancji zakwestionował prawo do zwrotu części podatku od towarów i usług wynikającego z:
1) faktury VAT nr [...] z dnia 26 lipca 2013 r. wystawionej przez B Sp.j. w kwocie brutto [...] zł i podatek VAT [...] zł. Organ zanegował prawo do odliczenia części podatku wynikającego z pozycji nr 10 tej faktury dokumentującej nabycie środka poślizgowego [...] na kwotę brutto [...] zł, w tym VAT [...] zł. Umotywował to tym, że materiał ten nie mieścił się w katalogu stanowiącym załącznik do obwieszczenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 września 2010 r. w sprawie ogłoszenia obowiązującego od dnia 1 stycznia 2011 r. wykazu materiałów budowlanych, które od dnia 30 kwietnia 2004 r. były opodatkowane stawką podatku od towarów i usług w wysokości 7%, a od dnia 1 maja 2004 r. są opodatkowane podatkiem od towarów i usług (Dz. Urzęd. Ministerstwa z 2010 r. Nr 11, poz. 35), w którym zastosowano symbolikę PKWiU odpowiadającą klasyfikacji wprowadzonej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 października 2008 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług;
2) faktury VAT nr [...] z dnia 4 października 2013 r. wystawionej przez P.P.U.H. C.. Organ I instancji wyjaśnił, że prawo do odliczenia podatku od towarów i usług wynikającego z tej faktury w części dokumentującej nabycie materiałów budowlanych ograniczono do kwoty brutto [...] zł i podatek VAT (23%) [...] zł, gdyż całość faktury nie została uregulowana w 2013 r. Tymczasem Skarżący we wniosku VZM-1 wykazał odliczenie części wydatków na materiały budowlane wynikające z powyższej faktury na łączną kwotę brutto [...] zł i podatek VAT [...] zł (różnica brutto [...] zł i VAT [...] zł).
W odwołaniu z dnia 12 października 2018 r. Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że nie znał treści oświadczenia jego żony złożonego w październiku 2014 r. podczas kontroli skarbowej. Wynika to z faktu, że od 2013 r. nie pełni funkcji prokurenta, a w okresie wcześniejszym nie miał wglądu do dokumentacji finansowej Spółki A, gdyż księgowość prowadziła zewnętrzna firma. Ponadto jego relacje z małżonką nie są poprawne. Wspólnie zamieszkują tylko i wyłącznie z uwagi na dobro ich dzieci w wieku 2 i 6 lat, gdzie drugie z nich jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Wyjaśnił również, że pod jego namową w sierpniu 2016 r. żona zrezygnowała z zatrudnienia. Z tego powodu pogorszeniu uległy stosunki jego żony z matką i siostrą. Jak oświadczył Skarżący, żona nie poruszała w rozmowach tematu kontroli przeprowadzanej w Spółce, a organ nie informował go o żadnych czynnościach podejmowanych w jej toku. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu na okoliczność braku udziału w postępowaniu kontrolnym dotyczącym Spółki A.
W ocenie Skarżącego, żona zeznała nieprawdę twierdząc, że Spółka A w 2013 r. nie prowadziła działalności gospodarczej. Otóż, jak wyjaśnił Skarżący, do zakupu materiału od tego podmiotu namówiła go żona z jej prezesem, argumentując to tym, że transakcje te pozwolą Spółce na wznowienie działalności. Jak twierdzi Strona, zakupiony towar dostarczony został na budowę, a także potwierdzono to wydanymi fakturami. Nie miał powodów, aby zakładać, że Spółka nie realizuje celów gospodarczych. Dodał, że w 2014 r. Spółka A wystawiła mu fakturę za przeprowadzone prace wykończeniowe. W przekonaniu prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej utwierdziły go także dalsze zdarzenia, tj. zgłaszali się klienci Spółki A celem obejrzenia jego domu. Dla potwierdzenia tych faktów Skarżący wniósł o przesłuchanie K. B. (osoba oglądająca dom Strony i korzystająca z usług Spółki A) i K. J. (osoba, dla której Spółka A wybudowała dom).
W tych okolicznościach, według Skarżącego, padł on ofiarą nieuczciwych praktyk niedokumentowania i nieopodatkowywania dochodu przez Spółkę A. Podkreślił, że dysponował środkami niezbędnymi dla nabycia materiałów budowlanych, gdyż zaciągnął dwa kredyty konsumenckie oraz sprzedał należące do niego mieszkanie. Zatem gdyby nie oferta Spółki, materiały mógł nabyć w innej firmie. Zauważył również, że wydatki poniesione przez niego zostały potwierdzone stosowanymi fakturami. Ponadto o faktycznym zakupie materiałów w Spółce A świadczy to, że w dalszej kolejności nabyte zostały materiały niezbędne do wykonania pokrycia dachu, co świadczy, że już istniał budynek wraz ze szkieletem dachu.
W dalszej części odwołania Strona poinformowała, że pod rygorem skierowania sprawy do Prokuratury wezwała Prezesa Spółki oraz żonę do sprostowania wszelkich nieprawidłowości. Podjął także czynności mające doprowadzić do wykreślenia jego osoby z KRS-u.
Skarżący podniósł także, że w dniu 5 października 2018 r. otrzymał od Prezesa Spółki A deklarację VAT-7K świadczącą o tym, że w 2013 r. firma dokonywała sprzedaży.
Nie zgodził się z poglądem, że przedstawiona przez niego dokumentacja ma charakter prywatny. Jego zdaniem, takiego przymiotu nie można nadać dziennikowi budowy, czy też potwierdzeniu odbioru instalacji elektrycznej. Mimo to, jak wskazał Skarżący, organ nie dał wiary tym dowodom, biorąc pod uwagę wyłącznie zeznania jego żony. Końcowo dodał, że uzyskał on zgodę na wykonanie w drodze przyłącza wodociągowego, co wymaga uprzedniego uzyskania stwierdzenia prawidłowości wykonania instalacji.
Dyrektor IAS nie przychylając się do argumentacji odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
W motywach decyzji wskazano, że istotę sporu stanowi zakwestionowanie przez organ I instancji prawa do odliczenia części podatku od towarów i usług z faktur wystawionych przez Spółkę A. Następnie uzasadniono prawidłowość zastosowania ustawy z dnia 29 sierpnia 2005 r. o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym, a także przywołano jej uregulowania znajdujące zastosowanie w sprawie. Podniesiono także, że samo posiadanie faktury nie jest wystarczającą podstawą, aby otrzymać zwrot części wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych. Wystawiona faktura musi jeszcze dokumentować realne zdarzenie gospodarcze.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Dyrektor IAS podzielił stanowisko organu I instancji, że przeważająca część faktur przedstawionych przez Skarżącego nie odzwierciedla rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Dotyczy to faktur wystawionych przez Spółkę A mających dokumentować zakup materiałów budowlanych na kwotę [...] zł brutto, w tym podatek od towarów i usług [...] zł. Według organu odwoławczego, Spółka A nie mogła dokonać dostawy wykazanych na fakturach materiałów, gdyż w 2013 r. nie prowadziła ona działalności gospodarczej. Fakt ten, jak wskazano, potwierdza przeprowadzona w Spółce A kontrola podatkowa za IV kwartał 2013 r., której efektem było wszczęte postępowanie podatkowe zakończone decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] nr [...] w zakresie podatku od towarów i usług za listopad 2013 r. Nadmieniono, że w trakcie kontroli podatkowej nie ujawniono, aby Strona była kontrahentem Spółki. Powołano się również na zeznania K. S. – żony Skarżącego i jednocześnie osoby zajmującej się sprawami Spółki, która przyznała, że Spółka w 2013 r. nie prowadziła działalności gospodarczej, zauważając, że w okresie tym nie dokonano żadnej sprzedaży. Na potwierdzenie postawionej tezy wskazano również, na oświadczenia Spółki z dnia 16 i 24 października 2014 r. oraz wypowiedzenie umowy najmu z dnia [...] września 2012 r.
Organ odwoławczy wskazał również na osobowe powiązania Spółki A ze Skarżącym. Otóż organ odwoławczy zauważył, że według danych zawartych w KRS-ie, pełnił on w 2013 r. funkcję prokurenta, a jej prezesem przynajmniej do dnia [...] stycznia 2012 r. była jego żona, a następnie, tj. od dnia [...] października 2013 r. funkcję prezesa pełniła jej siostra – J. G.. Zgodnie z zeznaniami żony Skarżącego, zarówno jej mąż, jak i jej siostra nie zajmowali się sprawami spółki. Natomiast to ona pełniąc funkcję Dyrektora Generalnego była odpowiedzialna za kontakty z klientami. Wyjaśniła także, że Spółka poza nią nie zatrudniała innych pracowników.
Wskazano również, że siostra żony, jak również sam Skarżący, nie stawili się na wezwanie organu I instancji celem ich przesłuchania. Skarżący złożył natomiast wyjaśnienia w piśmie z dnia 6 lipca 2018 r., w którym poinformował, że w dniu 1 stycznia 2013 r. złożył rezygnację z pełnienia funkcji prokurenta, która to okoliczność nie została zgłoszona do KRS-u. Dodał także, że Spółka A dostarczyła wszystkie zakupione materiały. Ponadto, jak zaznaczył Skarżący, wyraził zgodę na udostępnienie budynku do celów pokazowych dla potencjalnych klientów Spółki w zamian za udzielenie rabatu za wykonane prace wykończeniowe.
Podsumowując Dyrektor IAS przyjął za organem I instancji, że faktury wystawione przez Spółkę A nie odzwierciedlają faktycznych transakcji. Zauważył, że organy nie kwestionują tego, że Skarżący nabył materiały budowlane oraz budował dom jednorodzinny. Negują natomiast to, że ich dostawcą była Spółka A. Za prawidłowe uznano także wyłącznie z wydatków zakupu środka poślizgowego HT 250g, jak również ograniczenie prawa do odliczenia podatku od towarów i usług wynikającego z tytułu faktury nr [...] wystawionej przez firmę C do zapłaconej w 2013 r. kwoty [...] zł brutto (VAT [...] zł).
Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor IAS stwierdził. Iż nie zgadza się z twierdzeniem, że rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne oparte zostało na błędnych ustaleniach faktycznych, czego przyczyną było zgromadzenie niepełnego materiału dowodowego. Według jego oceny, postępowanie to zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasad wynikających z Ordynacji podatkowej oraz w zakresie pozwalającym na podjęcie rozstrzygnięcia merytorycznego. Jeszcze raz podniesiono, że nierzetelna faktura nie może stanowić podstawy do skorzystania z prawa do zwrotu wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych. W niniejszym przypadku, według organu odwoławczego, dostawy dokonał inny podmiot niż Spółka A. Oznacza to, według Dyrektora IAS, że faktury wystawione przez tą Spółkę są wadliwe od strony podmiotowej.
Wyjaśnił także, że zeznania żony Skarżącego nie były głównym dowodem w sprawie, lecz jednym z dowodów potwierdzającym fakt, iż Spółka A w 2013 r. nie prowadziła działalności gospodarczej. Poza tym zauważono, że nie ma żadnych przeciwskazań prawnych do wykorzystania dowodów przeprowadzonych w innych postępowaniach. Ponadto Skarżący dysponował prawem zapoznania się z materiałem dowodowym, w tym również ze wspomnianym przesłuchaniem.
Zajmując się kwestią wniosków dowodowych dotyczących przesłuchania osób korzystających z usług Spółki A, organ odwoławczy stwierdził, że nie wniosą one nic nowego do sprawy. W jego opinii, okoliczność nieprowadzenia działalności gospodarczej przez Spółkę została jednoznacznie wykazana. Dodał także, że zakup usług przez wskazanych świadków dotyczy innych okresów, niż wynikających z kwestionowanych faktur. Bez znaczenia, według organu, pozostają również dokumenty związane z budową domu, gdyż sam fakt realizacji inwestycji nie jest kwestionowany.
Odnosząc się z kolei do przesłanych przez Skarżącego przy piśmie z dnia 18 stycznia 2019 r. dokumentów w postaci kserokopii bilansu Spółki A za 2013 r. i kserokopii rachunku zysków i strat za 2013 r. wskazał, że dokumenty te pozostają całkowicie poza zakresem merytorycznym niniejszego postępowania i nie wnoszą nic nowego do sprawy, gdyż nie wynika z nich, aby Spółka A dokonała transakcji ze Stroną.
Końcowo zauważono, że Skarżący nadal figuruje w KRS-ie, jako prokurent Spółki A.
W skardze z dnia 5 września 2019 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Strona kwestionując w części decyzję organu odwoławczego zarzuciła naruszenie:
1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającą na tym, że organ nie uzasadnił w sposób należyty dlaczego nie przesłuchał wskazanych w odwołaniu świadków, jak również pominął całkowicie dowody w postaci operatu szacunkowego, dokumentacji zdjęciowej, jak również złożonej kopii bilansu Spółki A za 2013 r.;
2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie przez organ II instancji i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy istniały podstawy zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., gdyż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Skarżący wniósł o:
– przesłuchanie świadków wskazanych w odwołaniu, a także K. S., na okoliczność rzetelności faktur wystawionych przez Spółkę A;
– uchylenie zaskarżonej decyzji w części oraz decyzji ją poprzedzającej;
– zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę Strona podniosła, że organ dopuścił się szeregu nieprawidłowości pomijając wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków, które miały udokumentować rzeczywistość transakcji opisanych w fakturach wystawionych przez Spółkę A. Tymczasem organ pomimo trwającego 9 miesięcy postępowania nie przeprowadził żadnych dodatkowych dowodów, opierając swoje stanowisko wyłącznie na zeznaniach żony Skarżącego. Strona stanęła na stanowisko, że organ odwoławczy nieprawidłowo ocenił przedłożone przez nią kopie bilansów Spółki A za 2013 r. przyjmując, że nie wynika z nich fakt przeprowadzenia sprzedaży materiałów budowlanych. Niezasadnie również, według Skarżącego, uznano operat szacunkowy sporządzony w 2013 r. przez uprawnionego rzeczoznawcę za dokument własny. Jak podniósł Skarżący, zawiera on dokumentację zdjęciową, która pozwala na stwierdzenie, że wszystkie materiały objęte fakturami zostały wykorzystane na budowie.
Skarżący podkreślił, że decyzja została oparta na ustaleniach poczynionych w trakcie kontroli podatkowej Spółki A, w której on nie uczestniczył i nie miał świadomości, że Spółka nie wykazała dokonanej w tamtym czasie sprzedaży. Podtrzymuje jednak, że podmiot ten dokonał sprzedaży materiałów budowlanych. Ponadto posiadany operat oraz zeznania świadków dowodzą tego, że jego dom został wybudowany przez Spółkę A.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór wymaga rozstrzygnięcia, czy kwestionowane przez organy podatkowego faktury, które wystawione zostały przez Spółkę A w 2013 r. na rzecz Skarżącego, mogą stanowić podstawę zwrotu części wydatków związanych z zakupem materiałów budowlanych. Negowany nie jest jednak przedmiot zakupu (poza jednym przypadkiem dotyczącym nabycia środka poślizgowego HT 250g), lecz podważana jest rzetelność faktur mających dokumentować okoliczność poniesienia wydatków związanych z budową budynku mieszkalnego.
Zgodnie ze stanowiskiem organów podatkowych, wspomniane faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji gospodarczych. Według nich, Spółka A w 2013 r. nie prowadziła działalności gospodarczej, a więc nie mogła dostarczyć Skarżącemu wykazanych na fakturach materiałów budowlanych. Organy zatem zgadzają się z tym, że Strona nabyła materiały budowlane wykorzystane do realizacji inwestycji mieszkaniowej, jednak transakcje te nie zostały zawarte ze wspomnianą Spółką A.
Odmiennego zdania jest Skarżący, który twierdzi, że Spółka A wystawiła faktury VAT, jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą oraz jako faktyczny dostawca materiałów budowlanych. Rzeczywistość transakcji, w jego opinii, potwierdzają przedłożone przez niego dokumenty, tj. kserokopia bilansu Spółki A za 2013 r., kserokopia rachunku zysków i strat za 2013 r. oraz operat szacunkowy. Ponadto prawidłowość tego twierdzenia mają wykazać zeznania wskazanych przez niego świadków, których przesłuchania odmówiły organy obu instancji. Zauważył, że wobec powyższych faktów pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, że Spółka prowadziła działalność gospodarczą. Zaznaczył, że jako prokurent Spółki nie posiadał wiedzy dotyczącej jej finansów, gdyż księgowość prowadzona była przez podmiot zewnętrzny. Podkreślił także, że z dniem 1 stycznia 2013 r. złożył rezygnację z pełnienia tej funkcji. Jak zauważył, nie uczestniczył on w czynnościach kontrolnych dotyczących Spółki A, przez co nie miał świadomość nieprawidłowości w funkcjonowaniu Spółki. W tych okolicznościach, jak stwierdził, padł on ofiarą nieuczciwych praktyk niedokumentowania i nieopodatkowywania dochodu przez Spółkę.
Przystępując do rozważań przyjdzie przytoczyć uregulowania prawne, które znajdują zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Wpierw jednak należy wyjaśnić, że obecnie zasady udzielania wsparcia finansowego w związku z nabyciem mieszkania oraz zasady zwrotu ze środków budżetu państwa części wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych przez osoby fizyczne w związku z budową własnego mieszkania reguluje ustawa z dnia 27 września 2013 r. o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1116). Zawarty w niej przepis intertemporalny, tj. art. 32 ust. 1 umożliwia osobom fizycznym, które przed dniem 1 stycznia 2014 r. poniosły wydatki na zakup materiałów budowlanych, o których mowa w ustawie z dnia 29 sierpnia 2005 r. o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym (Dz.U. poz. 1468 z późn. zm.), ubiegać się po dniu 31 grudnia 2013 r. o zwrot części tych wydatków na dotychczasowych zasadach. Wprowadzono jednak w tym zakresie pewne ograniczenia czasowe wskazując, że wniosek o zwrot części wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych i udokumentowanych fakturą wystawioną dla osoby fizycznej w okresie od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. winien być złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2018 r. (art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 września 2013 r.). Oznacza to, że rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdują uregulowania ustawy o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym, gdyż wniosek Skarżącego dotyczy wydatków poniesionych w 2013 r.
W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.z.o.f. osoba fizyczna ma prawo do zwrotu części wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych w związku z budową budynku mieszkalnego. Następuje to na wniosek osoby zainteresowanej złożony do właściwego urzędu skarbowego (art. 5 ust. 1 u.z.o.f.). Jak stanowi art. 3 ust. 2 i 4 u.z.o.f. wspomniana pomoc z budżetu państwa dotyczy wydatków poniesionych i udokumentowanych fakturami wystawionymi od dnia 1 maja 2004 r. dla osób fizycznych. Limity zwrotu części wydatków zostały uregulowane w art. 3 ust. 5 i 6a u.z.o.f.
Jeżeli prawidłowość złożonego przez osobę fizyczną wniosku nie budzi wątpliwości, urząd skarbowy dokonuje zwrotu kwoty wykazanej we wniosku bez wydania decyzji (art. 6 ust. 3 u.z.o.f.). W innych przypadkach wydawana jest decyzja, w której określa się kwotę zwrotu (art. 6 ust. 1 u.z.o.f.).
W badanej sprawie co do zasady nie neguje się dopełnienia wymagań formalnych warunkujących uzyskanie wsparcia z budżetu państwa w zakresie zwrotu części wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych. Podważa się natomiast rzetelność części faktur załączonych przez Skarżącego do wniosku, a konkretnie dotyczy to faktur wystawionych przez Spółkę A. W konsekwencji przyjęcia, że faktury te nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, nie zostały one uwzględnione przy wyliczeniu kwoty zwrotu. Nadmienić należy, że analiza skargi oraz odwołania prowadzi do wniosku, że Strona akceptuje stanowisko nie uwzględnia przez organ I instancji wydatku na zakup środka poślizgowego [...]ujętego w poz. 10 faktury nr [...] z dnia 26 lipca 2013 r. wystawionej przez A Sp.j. Strona zaakceptowała także ograniczenie prawa do odliczenia podatku od towarów i usług wynikającego z faktury nr [...] z dnia 4 października 2013 r. wystawionej przez P.P.U.H. B z uwagi na to, że w 2013 r. faktura ta została uregulowana do kwoty [...] zł.
W rozpoznawanej sprawie w skardze zarzucono uchybienie przepisów prawa procesowego. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, gdyż dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwala na zastosowanie w sprawie odpowiednich przepisów prawa materialnego. Nadmienić należy, że w skardze wskazano na naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, podczas gdy to Ordynacja podatkowa reguluje postępowanie podatkowe. Niemniej jednak wiele uregulowań wspomnianych ustaw, a w szczególności dotyczących zasad postępowania, jest bardzo zbliżonych.
Wracając do meritum wskazać należy, że mając na uwadze powyższe oraz zebrany w sprawie materiał dowodowy, Sąd uznał za prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonej decyzji i przyjął je za podstawę rozstrzygnięcia, albowiem trafnie organy obu instancji uznały, że załączone do wniosku Skarżącego faktury wystawione przez Spółkę A nie dokumentują rzeczywistych transakcji gospodarczych.
Z akt sprawy wynika, że organy podatkowe mając na uwadze, wynikający z art. 122 o.p. obowiązek podejmowania niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy materialnej wyrażoną w art. 122 o.p., zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły zebrany w sprawie materiał dowodowy, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i oceny wyprowadzone na jego podstawie w sposób należyty wypełniają obowiązki płynące z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w dyspozycji art. 122, art. 187 § 1 o.p., jak też z zasady swobodnej oceny dowodów unormowanej w art. 191 o.p.
Należy zauważyć, że organ II instancji w zaskarżonej decyzji szczegółowo wskazał dowody, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia w sprawie, a Sąd nie znalazł podstaw, żeby je kwestionować. Zatem uznać należy, że Skarżący składając wniosek o zwrot części wydatków na zakup materiałów budowlanych posłużył się fakturami, które nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Ponadto nie można dać wiary temu, że Skarżący "padł ofiarą" nieuczciwych praktyk Spółki A.
Powyższe twierdzenie wynika z zestawienia dowodów zgromadzonych w sprawie, których analiza prowadzi do wspomnianych wcześniej wniosków. Przede wszystkim wskazać należy na wyniki kontroli podatkowej, a następnie postępowania podatkowego dotyczącego IV kwartału 2013 r., które zakończyło się decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] nr [...] w zakresie podatku od towarów i usług za listopad 2013 r. O ustaleniach tam poczynionych poinformował Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. pismem z dnia 5 czerwca 2018 r. nr [...]. Wynika z nich, że nie uzyskano wprawdzie dostępu do ewidencji podatku od towarów i usług, niemniej jednak z deklaracji VAT-7K za III i IV kwartał wynika, że sprzedaż na rzecz Skarżącego nie została zadeklarowana. Ponadto Spółka nie posiadała zgłoszonej i zarejestrowanej kasy rejestrującej. Odnotować również należy, że Spółka A zgłosiła prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów innych niż niebezpiecznych. Zatem nie wykazywała aktywności gospodarczej w zakresie obrotu materiałami budowlanymi oraz świadczenia usług budowlanych. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. podkreślił również, że kontrola i postępowanie podatkowe prowadzone wobec Spółki A wykazało, że w badanym okresie nie prowadziła ona działalności gospodarczej. Zasygnalizowano również, że poza żoną Skarżącego, Spółka nie zatrudniała żadnych pracowników.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. na zapytanie organu I instancji w piśmie z dnia 3 września 2018 r. nr [...] poinformował m.in., iż w dniu 21 kwietnia 2015 r. została złożona przez Spółkę korekta zeznania rocznego CIT-8 za 2013 r. - "zerowa", a za 2014 r. brak PIT-4R (zestawienie podstaw oraz kwot podatku i zaliczek na podatek pobieranych i wpłacanych przez płatnika w danym roku podatkowym) oraz PIT-11 (informacja o dochodach podatnika, którą otrzymuje zarówno Urząd Skarbowy, jak i podatnik od płatnika).
Wskazać również należy na zeznania żony Skarżącego (protokół z dnia [...]), która wskazała, że będąc Prezesem Spółki, jak również pełniąc funkcję Dyrektora Generalnego, prowadziła sprawy Spółki A i to ona była odpowiedzialna za kontakty z klientami. Poinformowała również, że w 2013 r. Spółka nie miała żadnej sprzedaży. Przedstawiciel Spółki A w oświadczeniu z dnia 16 października 2014 r. złożonym w toku kontroli podatkowej wyjaśnił ponadto, że Spółka już od III kwartału 2012 r. nie prowadziła działalności, nie ponosiła kosztów oraz nie dokonywała żadnych transakcji. Dodał także, że analogiczna sytuacja miała miejsce w 2014 r.
Trafnie organy podatkowe zwróciły również uwagę na powiązanie Skarżącego ze Spółką A, w której już od 2012 r. pełnił funkcję prokurenta samoistnego. Zauważyć należy, że organ odwoławczy wskazał, że według danych zawartych w KRS-ie Strona nadal figuruje jak prokurent Spółki. Prezesem Spółki przynajmniej do [...] stycznia 2012 r. była jego żona, która następnie została zatrudniona na stanowisku Dyrektora Generalnego. Kolejnym Prezesem Spółki od [...] października 2013 r. została siostra żony Skarżącego.
Powyższe pozwala na stwierdzenie, iż istotnie nie można przyjąć, aby faktury wystawione przez Spółkę A dokumentowały rzeczywiste zdarzenia gospodarcze. W tym przypadku, nie można bowiem uznać, że dostaw na rzecz Skarżącego dokonała Spółka A. Podkreślić należy, że organy podatkowe nie negują samego nabycia wspomnianych materiałów budowlanych, a jedynie to, że wymienionych na fakturze towarów nie dostarczył uwidoczniony na niej podmiot. Bez znaczenia zatem dla sprawy jest dowodzenie tego, że materiały budowlane zostały zakupione i wykorzystane w procesie budowy budynku mieszkalnego, skoro okoliczność ta jest uznana przez organy podatkowe. W tej sytuacji nie może wpłynąć na treść rozstrzygnięcia również przedłożony przez Skarżącego operat szacunkowy, który świadczy jedynie o tym, że dom został wybudowany. Uwaga ta dotyczy także pozostałych dokumentów, które przedstawione zostały przez Stronę, tj. kserokopii bilansu Spółki A za 2013 r. i kserokopii rachunku zysków i strat za 2013 r., gdyż nie zawierają one informacji, które pozwoliłyby na przyjęcie, że dostaw materiałów budowlanych w 2013 r. dokonała Spółka A.
Wskazywani z kolei w toku postępowania instancyjnego dwaj świadkowie mieli poświadczyć fakt oglądania domu Strony pod koniec 2014 r. oraz fakt uzyskania faktury VAT od Spółki A w związku ze świadczonymi przez nią usługami. Jak trafnie jednak podniosły organy, zeznania świadków nie mogły wnieść nic nowego do sprawy, gdyż przede wszystkim miały dotyczyć okoliczności, które wystąpiły w innym okresie niż badany. Trudno ponadto zgodzić się ze Skarżącym, że mogłyby one dowodzić tego, że Spółka prowadziła faktyczną działalność gospodarczą. Sam fakt posiadania przez te osoby faktur VAT wystawionych przez Spółkę nie dowodzi tego, że Spółka prowadziła działalność gospodarczą.
Nie bez znaczenia dla oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a także wartości wnioskowanych dowodów jest to, że Skarżący był związany ze Spółką A, o czym była mowa wyżej. Strona twierdzi, że nie miała wiedzy o sytuacji Spółki, gdyż na początku stycznia 2013 r. złożyła rezygnację z pełnienia funkcji prokurenta samoistnego, a w 2012 r. nie miała dostępu do dokumentacji księgowej, gdyż ta znajdowała się w firmie zewnętrznej. Nie można jednak dać wiary tego rodzaju twierdzeniom, tj. że nie dysponował informacjami dotyczącymi położenia Spółki. Otóż Prezesem Spółki, a następnie jej Dyrektorem Generalnym była żona Skarżącego, która faktycznie zajmowała się sprawami Spółki A, nawet wtedy gdy Prezesem została jej siostra. Skarżący nie neguje tego, że zamieszkiwał razem z małżonką. Zatem nie do zaakceptowania jest stanowisko, aby Skarżącemu nieznana była sytuacja Spółki w szczególności, gdy ze względu na pobyt żony w szpitalu zdecydował się na objęcie obowiązków prokurenta samoistnego. Ponadto zwrócić należy uwagę na występującą niespójność stanowiska Skarżącego w tej kwestii. Mianowicie w odwołaniu stwierdza się, że Skarżący postanowił zakupić materiały budowlane od Spółki A, gdyż został do tego przekonany przez swoją małżonkę oraz jej siostrę. Uzasadnieniem dla tych transakcji miało być uzyskanie środków finansowych dla wznowienia działalności gospodarczej przez Spółkę A. Oznacza to, że Strona miała świadomość tego, że podmiot, który miał mu rzekomo dostarczać towar na budowę nie prowadził działalności gospodarczej. Dodać także należy, że Skarżący odmówił stawiennictwa w organie I instancji w celu złożenia zeznań w sprawie (pismo z dnia 6 lipca 2018 r.).
W ocenie Sądu, polemika Strony z organem sprowadza się w zasadniczej mierze do odmiennej oceny tych dowodów. Skarżący nie przedstawił natomiast dowodów, które potwierdzałyby jego twierdzenia o rzeczywistym dokonaniu zakupu materiałów budowlanych w Spółce A.
Włączenie do akt sprawy dowodów przeprowadzonych w ramach innych postępowań pozostaje w zgodzie z art. 180 o.p., który stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dodać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż: "W przypadku dowodów uzyskanych bez udziału strony, przez włączenie do akt sprawy protokołów przesłuchań z innych postępowań, zasada czynnego udziału realizowana jest poprzez zaznajomienie strony z tymi dokumentami i umożliwienie wypowiedzenia się w ich zakresie, a także przedstawiania kontrdowodów. Samo zaś włączenie materiałów z innych postępowań jest dopuszczalne w świetle art. 180 w związku z art. 181 o.p. Posłużenie się dowodem z zeznań świadków, samo w sobie nie stanowi naruszenia wynikającej z art. 123 o.p. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu" (wyrok NSA z dnia 26 października 2017 r. sygn. akt I FSK 337/16, Lex nr 2394320). Zatem wykorzystanie dowodów pozyskanych w toku innego postępowania nie pozostaje w sprzeczności z regułami procesu dowodzenia. Podkreślić należy, że Strona informowana była o prawie zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego.
Sama faktura jest tylko dowodem księgowym, na podstawie którego dokonuje się księgowań, rejestracji operacji finansowych. Bez dowodów potwierdzających faktyczne wykonanie określonych czynności wymienionych na fakturze, nie daje ona podstaw do uznania, że doszło do wskazanych na niej operacji gospodarczych. Jak wykazano wyżej, zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, iż Skarżący dokonał faktycznego zakupu materiałów budowalnych od Spółki A. Sam Skarżący odmówił złożenia zeznań w charakterze strony, a jego pisemne wyjaśnienia nie dostarczyły żadnych istotnych informacji, które potwierdziły autentyczność operacji gospodarczych opisanych na fakturach Spółki A. Podkreślić jeszcze raz należy, że nie zakwestionowano faktu nabycia materiałów budowlanych, lecz nie dano wiary temu, że towar dostarczony został przez Spółkę A. Dodać należy, że faktura odzwierciedlająca faktyczne zdarzenie gospodarcze to taka, która jest prawidłowa w aspekcie podmiotowym, przedmiotowym oraz ilościowym. Zatem faktura musi potwierdzać, że w rzeczywistości doszło do dostawy towarów lub świadczenia usług pomiędzy podmiotami w niej określonymi, w zakresie ściśle określonego towaru lub usługi oraz w zakresie ilości danego towaru lub usługi (zob. wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r. sygn. akt I FSK 1544/16, Lex nr 2577996).
Podsumowując stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał, aby faktycznie zakupu materiałów budowlanych wykorzystanych w realizacji inwestycji budowlanej dokonał w Spółce A. Zatem skoro faktury wystawione przez wspomnianą Spółkę A nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, to nie mogą stanowić podstawy do uzyskania zwrotu części wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych w związku z budową budynku mieszkalnego. Dlatego też organ podatkowy zasadnie przy określaniu kwoty zwrotu wydatków nie uwzględnił faktur wystawionych przez Spółkę A.
Odnosząc się do wniosków dowodowych zawartych w skardze dotyczących przesłuchania wskazanych tam trzech świadków wyjaśnić należy, że w myśl art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające wyłącznie z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. Sąd administracyjny nie może natomiast w tym trybie przeprowadzić dowodu z zeznań strony lub z zeznań świadków (zob. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt II FSK 1507/17, Lex nr 2657854). Z tych też względów wniosek ten nie może zostać uwzględniony.
Mają powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło