I SA/Gl 1405/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędziowie WSA Beata Machcińska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lipca 2017 r. sprawy ze skargi L. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. po rozpatrzeniu zażalenia L. R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...], działając w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 23) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 3a, § 4 pkt 1 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 599), utrzymał w mocy wyżej wskazane orzeczenia organu pierwszej instancji., W uzasadnieniu postanowienia na wstępie podał, że w dniu [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. działając jako wierzyciel, wystawił na L. R., tytuł wykonawczy o nr [...], obejmujący należność wynikającą z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego B. z dnia [...]r., nr [...] określającej kwotę długu celnego w wysokości [...] zł. W dniu [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K., działając jako organ egzekucyjny nadał temu dokumentowi klauzulę o skierowaniu do egzekucji. Przedmiotowy tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanemu w dniu [...] r. W toku prowadzonego postępowania, organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego u pracodawcy A. sp. z o. o. Zawiadomienie o zajęciu z dnia [...] r. zostało doręczone zarówno A. sp. z o. o. jak i zobowiązanemu w dniu 24 maja 2016 r. Pismem z dnia 27 maja 2016 r. zobowiązany, działając na podstawie przepisu art. 54 ustawy egzekucyjnej, wniósł skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, tj. egzekucję z wynagrodzenia za pracę, a także działając w trybie przepisu art. 59 § 1 pkt 2 tej ustawy, wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. podnosząc, iż egzekwowany obowiązek nie istnieje. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, iż w przedmiotowej sprawie brak jest przedmiotu postępowania egzekucyjnego, zaś brak przedmiotu postępowania egzekucyjnego powoduje "umorzenie długu" (postępowania egzekucyjnego) na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej z uwagi, iż egzekwowany obowiązek nie istnieje. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] organ ten oddalił skargę z dnia [...] r. na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego o zajęciu wynagrodzenia za pracę u pracodawcy A. sp. z o. o. Pismem z dnia 9 lipca 2016 r. zobowiązany wniósł zażalenia na wyżej wskazane postanowienia z dnia [...] r. Wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 2 i 10 ustawy egzekucyjnej oraz uwzględnienie skargi z [...] r., ze względu na brak podstawy prawnej "w myśl zasady ex tunc" i rażącego naruszenia prawa na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżone postanowienia nie uwzględniają wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 oraz bezspornie ustalonej przez organ celny przesłanki – braku przedmiotu postępowania administracyjnego oraz obligatoryjnej zasady ex tunc. Żalący podniósł, iż stosownie do przepisu art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, umorzenie postępowania następuje obligatoryjnie, gdyż istnieją przeszkody o charakterze trwałym – obowiązek wygasł z innego powodu. W ocenie żalącego obowiązek nie mógł zaistnieć zgodnie z art. 59 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej, w przypadku zasady ex tunc, wprowadzonej przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13. Podniósł, iż brak przedmiotu postępowania egzekucyjnego równoznaczny jest z brakiem jakiejkolwiek podstawy prawnej do wszczęcia postępowania administracyjnego. Wskazał, iż przed datą powstania długu – przedmiot postępowania administracyjnego (pojazd) został zniszczony, zatem nigdy nie powstał "dług do egzekucji". Funkcjonariusze organu celnego przyjęli, że wartość pojazdu przed kolizją jest niższa od wartości szkody. Wskazał iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa w myśl przepisu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, z uwagi na prowadzenie postępowania administracyjnego i egzekucji bez przedmiotu postępowania. W dniu 4 sierpnia 2016 r., do wiadomości Dyrektora Izby Skarbowej w K. wpłynęła kopia pisma zobowiązanego z dnia [...] r., skierowana do Dyrektora Izby Celnej w K., którym wniósł on o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego B. z dnia [...] r., nr [...], stanowiącej podstawę wystawienia przez wierzyciela tytułu wykonawczego z dnia [...] r., nr [...]. W dalszej kolejności Dyrektor Izby Celnej poinformował, iż postanowieniem z dnia [...]r., nr [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji z [...] r. W dalszej części postanowienia, przechodząc do jego uzasadnienia prawnego organ odwoławczy wskazał, na treść art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wymienił przyczyny umorzenia postępowanie egzekucyjnego. Podkreślił, że stosownie do przepisu art. 59 § 3 ustawy egzekucyjnej, w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. Na podstawie § 4 powołanego przepisu postanowienie, o którym mowa w § 3 wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Zgodnie zaś z § 5 art. 59 tej ustawy, na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Administracyjne postępowanie egzekucyjne kończy się zazwyczaj poprzez realizację tytułu wykonawczego. Może jednak się zakończyć z innego powodu – poprzez jego umorzenie. Wystąpienie zdarzeń określonych w przepisie art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej, obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przy tym, organ egzekucyjny jest zobowiązany do sprawdzenia podnoszonych przez stronę okoliczności, mogących skutkować koniecznością umorzenia postępowania i podejmowania (także z urzędu) rozstrzygnięć adekwatnych do stanu sprawy. Wystąpienie przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określonej w przepisie art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej, obliguje organ egzekucyjny do umorzenia tego postępowania bez względu na to czy zostanie ona stwierdzona z urzędu czy na wniosek (wyrok NSA z dnia 18.03.2010 r., sygn. akt II FSK 2007/09). Niedopuszczalna jest natomiast odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłankę wskazywaną we wniosku strony w sytuacji, gdy zachodzi inna przesłanka dokonania tej czynności proceduralnej, którą organ winien uwzględnić z urzędu (wyrok WSA w Krakowie z dnia 26.10.2011 r., sygn. akt I SA/Kr 991/11). Istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o nieprowadzeniu już postępowania. Instytucja ta kończy postępowanie egzekucyjne z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. W przedmiotowej sprawie wskazał dalej organ odwoławczy z akt sprawy wynika, iż decyzją z dnia [...] r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B. stwierdził, iż samochód osobowy marki SEAT IBIZA, rok produkcji 1989, nr fabryczny [...] został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny i określił kwotę długu celnego w wysokości [...] zł. Przedmiotowa decyzja, w wyniku rozpoznania zażalenia strony przez Dyrektora Izby Celnej w K., decyzją z dnia [...] r., nr [...] została uchylona w całości, a sprawa przekazana została do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r., nr [...] stwierdził, iż wyżej wymieniony samochód osobowy marki SEAT IBIZA został usunięty spod dozoru celnego i określił kwotę długu celnego w wysokości [...] zł. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy ostateczną decyzją organu drugiej instancji z dnia [...] r., nr [...]. Od tej decyzji zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, która po rozpoznaniu przez ten Sąd, wyrokiem z dnia 19 maja 2008 r., sygn. akt III SA/G1 1413/07 została oddalona. Zdaniem Sądu organy celne dokonały prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia kwoty długu celnego. Zobowiązany nie wniósł do NSA skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gliwicach. W związku z tym, iż nie dokonał w terminie płatności z tytułu należności celnych, wierzyciel skierował do niego upomnienie o nr [...]. Następnie, w związku z brakiem zapłaty kwoty długu celnego organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy z dnia [...] r., nr [...], obejmujący należność wynikającą z decyzji organu celnego z dnia [...]r., nr [...]. Wobec powyższego, odnosząc się do wskazywanego przez żalącego zarzutu nieistnienia obowiązku na podstawie przepisu art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, organ odwoławczy stwierdził, iż przedmiotem prowadzonego przez Dyrektora Izby Celnej w K. postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego jest tytuł wykonawczy obejmujący wymagalny obowiązek wynikający z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego B. z dnia [...]r., nr [...], utrzymanej w mocy ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej w K., która poddana kontroli legalności WSA w Gliwicach, uznana została za zgodną z prawem. Nie jest zaś przedmiotem tego postępowania wskazywany przez żalącego pojazd, który został zniszczony. Ponadto z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika aby decyzja stanowiąca podstawę wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego została wyeliminowana z obrotu prawnego w trybach nadzwyczajnych, z uwagi na wnoszone przez zobowiązanego wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji i o wznowienie postępowania. Dlatego też Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż obowiązek objęty tytułem wykonawczym z dnia [...] r., istnieje i jest wymagalny. Następnie organ odwoławczy odnosząc się do podnoszonych w zażaleniu skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 wyjaśnił, iż decyzje wydane przez ograny celne w przedmiotowej sprawie określały kwotę długu celnego i wydane zostały na podstawie przepisów ustaw: Ordynacja podatkowa, Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne oraz Kodeks celny. Zatem postępowanie w tych sprawach prowadzone przez organy celne nie toczyło się w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, stąd też w niniejszych sprawach nie może znaleźć zastosowania instytucja stwierdzenia nieważności określona w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji wskazywany w zażaleniu wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający, że przepis art. 156 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z przepisem art. 2 Konstytucji RP, nie znajduje zastosowania. Ponadto, organ drugiej instancji podał, iż w wyniku dokonania analizy pozostałych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego określonych w przepisie art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej, nie dostrzegł wystąpienia w przedmiotowej sprawie żadnej z tych przesłanek. Mając zatem na uwadze przedstawiony wyżej stan faktyczny i obowiązujące przepisy prawa w tym zakresie, organ odwoławczy, uznał, iż zażalenie z dnia [...] r. jest nieuzasadnione i nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazane rozstrzygnięcie organu drugiej instancji zostało zaskarżone skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżący zarzucił organom podatkowym rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podobnie jak w zażaleniu skarżący wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., z którego wynika brak możliwości prowadzenia postępowania bezprzedmiotowego. Takie postępowanie w trybie art. 156 § 1 K.p.a. powinno być obligatoryjne unieważnione. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016, poz. 1066 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo stwierdza ich nieważność, bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co o tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie z dnia [...] r., jak i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Wyjaśniając istotę umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazać należy, iż polega ono na przerwaniu postępowania, uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięciu o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie (por.: P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Warszawa 2008, s. 203). Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego mogą wystąpić zarówno w trakcie postępowania egzekucyjnego, jak i jeszcze przed jego wszczęciem. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także z inicjatywy zobowiązanego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być zarówno obligatoryjne, jak i fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania, w drugim zaś, zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie, jedynie uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przyczyny uzasadniające umorzenie zostały enumeratywnie wymienione w art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U z 2017 r. poz. 1201) zwanej dalej u.p.e.a. Postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub, gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zgodnie natomiast z art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy kwestii istnienia, bądź nieistnienia przesłanek dotyczących umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r. obejmującego należność wynikającą z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r. określającą kwotę długu celnego w wysokości [...] za usunięcie spod dozoru celnego samochodu osobowego marki SEAT IBIZA, rok produkcji 1989. Dłużnikiem w sprawie usunięcia spod dozoru celnego wskazanego samochodu organ celny uznał skarżącego jako osobę, która posiadała towar celny i wiedziała, że był to towar o nieuregulowanym statusie celnym. W ocenie strony skarżącej podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowi art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a, bowiem egzekwowany obowiązek nie istnieje (przed datą powstania długu celnego, przedmiot postępowania administracyjnego – pojazd marki SEAT IBIZA został zniszczony). Jednakże w ocenie Sądu wskazane stawisko strony skarżącej jest niezasadne, a co za tym idzie prawidłowo organ odwolawczy jak i organ uprzednio orzekający uznali, że brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Pojęcie "obowiązku" w rozumieniu powołanego przepisu należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego - innymi słowy, obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Obowiązek ten w rozpoznawanej sprawie wynika z decyzji organu celnego z dnia [...] r., nr [...], utrzymanej w mocy ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej w K., która poddana kontroli legalności Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, uznana została za zgodną z prawem. Zdaniem Sądu w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 1413/17 nie można było organom celnym skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego, organy celne dokonały prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia kwoty długu celnego. Orzeczenie WSA w Gliwicach z dnia 19 maja 2008 r. uzyskało cechy prawomocności. W związku z faktem, iż skarżący nie dokonał w terminie płatności z tytułu należności celnych, organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy w dniu [...] r., na podstawie, którego w dalszej kolejności zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Wskazać także należy, że artykuł 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wymienia cztery odrębne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wspólną cechą jest szeroko pojęte nieistnienie obowiązku, który ma stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej. Brak przymiotu wymagalności obowiązku może wiązać się z wstrzymaniem wykonania obowiązku, odroczeniem terminu jego wykonania albo rozłożeniem na raty spłat należności pieniężnej. Użyty w komentowanym przepisie zwrot "został umorzony lub wygasł z innego powodu" oznacza, że ustawodawca umorzenie obowiązku traktuje jako jeden ze sposobów jego wygaśnięcia. Wygaśnięcie, w tym również umorzenie, obowiązku stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego niezależnie od tego, czy okoliczność ta wystąpiła jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, czy też w jego toku. Instytucja umorzenia obowiązku odnosi się do świadczeń pieniężnych. Nie jest natomiast możliwe umorzenie obowiązku niepieniężnego. Zasady umarzania zobowiązań podatkowych przewidują art. 67a-67d Ordynacji podatkowej. Z kolei zasady umarzania należności zaliczanych do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 ustawy o finansach publicznych, reguluje art. 64 tej ustawy. Szczególne regulacje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zawiera art. 28 ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, a w kwestii umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników – art. 41a ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wygaśnięcie obowiązku może nastąpić także przez umorzenie należności podatkowej w drodze restrukturyzacji na podstawie ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, czego konsekwencją jest obligatoryjne umorzenie postępowania egzekucyjnego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2007 r., III SA/Wa 4190/06, LEX nr 341345). Jako przyczynę wygaśnięcia obowiązku można wskazać przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu. Z kolei dokonując analizy ujętego w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. sformułowania "obowiązek nie istniał", należy zwrócić uwagę na to, że ustawodawca, nawiązując do okoliczności nieistnienia obowiązku, użył tego zwrotu w czasie przeszłym. Nieistnienie obowiązku (także w przeszłości) może oznaczać, że obowiązek ten w ogóle nie powstał. Chodzi tu zatem - jak się wydaje - o przypadki, w których obowiązek w ogóle nie istniał albo też uchylono decyzję nakładającą obowiązek, zanim stał się on wymagalny. Z sytuacją taką możemy mieć do czynienia w szczególności w przypadku stwierdzenia w czasie trwania postępowania egzekucyjnego nieważności decyzji nakładającej obowiązek, a to z uwagi na jej skutek ex tunc. Przesłanka nieistnienia obowiązku może wystąpić zarówno przed wszczęciem, jak i już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego (tak: Kijowski Dariusz Ryszard (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II.) Tymczasem z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby decyzja stanowiąca podstawę wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego została wyeliminowana z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym, pomimo składanych przez skarżącego wniosków w tymże przedmiocie. W świetle powyższego błędna jest zatem ocena skarżącego, który utożsamia nieistnienie obowiązku, o którym mowa w wskazanym powyżej przepisie z nieistnieniem pojazdu usuniętego spod dozoru celnego. Nadto dokonując analizy pozostałych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego określonych w przepisie art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej, Sąd nie dopatrzył się istnienia żadnej z nich. Reasumując wszystko powyższe Sąd stwierdza, że skoro zaskarżone rozstrzygnięcia odpowiadały prawu, skargę należało oddalić. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami orzekł, jak w sentencji wyroku.